8 არასამთავრობო ორგანიზაციამ ერთობლივი ანგარიში გამოაქვეყნა. შეფასების დოკუმენტი — სტატუსმეტრი, ხელისუფლების მიერ 2023 წლის 31 მარტამდე ევროკავშირის რეკომენდაციის მიმართულებით მიღწეულ პროგრესს აფასებს.

რატომ არის მნიშვნელოვანი: ევროპულმა საბჭომ ასოცირებული ტრიოს ქვეყნებიდან მოლდოვასა და უკრაინას კანდიდატის სტატუსი, ხოლო საქართველოს ევროპული პერსპექტივა მიანიჭა.

• სამივე ქვეყანას გადაეცა კონკრეტული რეკომენდაციები და მათი შესრულება დაევალათ. საქართველოს შემთხვევაში, კანდიდატის სტატუსის მინიჭების წინაპირობა სწორედ 12 რეკომენდაციის შესრულებაა.
• პუნქტების შესრულების პროცესი არაერთხელ გააკრიტიკეს არასამთავრობო ორგანიზაციებმა.
• თუმცა, ამის მიუხედავად ქართული ოცნება ამტკიცებს, რომ რეკომენდაციებს "ზედმიწევნით სწორად" ასრულებენ.

დეტალები: ორგანიზაციების თანახმად, სრულად შესასრულებელია 5 პირობა, ესენია დეპოლარიზაცია, დეოლიგარქიზაცია, მედიის თავისუფლება, სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობა და დამოუკიდებელი სასამართლო.

• ნაწილობრივ შესრულებულია 4, კერძოდ, საარჩევნო და ინსტიტუციური რეფორმები, ანტიკორუფციული ზომები, მოწყვლადი ჯგუფების დაცვა, დამოუკიდებელი სახალხო დამცველი.
• დიდწილად შესრულებულ პირობებს შორისაა ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა და გენდერული თანასწორობა.
• სრულად შესრულებული კი მხოლოდ ერთი პირობა და ესაა ევროკომისიის რეკომენდაცია ECHR-ის გადაწყვეტილებების გათვალისწინებაზე.

დეპოლარიზაცია: ამ ნაწილში NGO-ები გამოწვევებს შორის ასახელებენ იმას, რომ ისევ არ გატარებულა რეფორმები საარჩევნო ბარიერებთან და ძალაუფლების გადანაწილებასთან დაკავშირებით.

• ისევ პრობლემად რჩება სააკაშვილისა და გვარამიას საქმეები, გრძელდება პოლიტიზებული მართლმსაჯულება;
• აქვე ახსენებენ საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა და მედიის საქმიანობისთვის ხელისშემშლელი კანონების მიღებას.
• ამავე ნაწილში საუბარია იმაზე, რომ არ მცირდება პოლარიზაციის გამომწვევი რიტორიკა და პოლიტიკური პროცესები 2024 წლის არჩევნების წინ მკვეთრად პოლარიზებული რჩება.
• გამოწვევებს შორისაა ისიც, რომ იქ სადაც მაღალი კვორუმია საჭირო (სახალხო დამცველი, გენერალური პროკურორი, ცესკოს თავმჯდომარე) პოლიტიკური შეთანხმების ნება არ არსებობს.
• და ბოლოს, საუბარია იმაზეც, რომ 19 აპრილის შარლ მიშელის შეთანხმების სულისკვეთება არ არის გათვალისწინებული.

მედიის თავისუფლება: ორგანიზაციები მიუთითებენ, რომ 5 ივლისის ძალადობის ორგანიზატორები ამ დრომდე არ არიან დასჯილი, კრიტიკული ტელევიზიების წარმომადგენლების წინააღმდეგ კი სამართლებრივი დევნა გრძელდება.

• ამავე ნაწილში, ორგანიზაციები საუბრობენ მოლოდინებზე და ერთ-ერთად მედიის წარმომადგენლების უკანონო ფარული მოსმენა-მიყურადების ფაქტებზე გამოძიების დასულებასა და დამნაშავეების სისხლის სამართლებრივ პასუხისგებაში მიცემას ასახელებენ.

დამოუკიდებელი სასამართლო: დოკუმენტის მიხედვით, პარლამენტის მიერ წარმოდგენილი კანონპროექტი არ მოიცავს უმაღლესი საბჭოს რეფორმას.

• პარლამენტმა ვერ უზრუნველყო მართლმსაჯულების რეფორმის სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის შემუშავების პროცესში ფართო ჩართულობა, რაც საფრთხეს უქმნის ინკლუზიურობისა და მრავალპარტიულ კონსულტაციებზე EU-ს მოთხოვნის შესრულებას.
• ნათქვამია, რომ სასამართლოს რეფორმაზე ქართული ოცნების მიერ ინიცირებული ცვლილებები ოპოზიციისა და საზოგადოებრივი ორგანიზაციების კრიტიკას იწვევს.
• "ქართული ოცნების მიერ წარდგენილი ცვლილებები, რეალურად, დამოუკიდებელი, ანგარიშვალდებული და მიუკერძოებელი სასამართლოს ჩამოყალიბებისთვის საკმარისი არაა, რასაც ადასტურებს ვენეციის კომისიის ბოლო მოსაზრება".

დეოლიგარქიზაცია: ორგანიზაციები მიუთითებენ, რომ ვენეციის კომისიამ კანონპროექტებში მნიშვნელოვანი ხარვეზები დაინახა, მათივე რეკომენდაციით, არსებულ კანონპროექტს, რომელიც პერსონალურ მიდგომას ეფუძნება, სისტემური ტიპის მიდგომა სჯობს.

• NGO-ები გამოწვევებს შორის ასახელებს იმას, რომ კანონი, შესაძლოა, ვენეციის კომისიის მოსაზრების სრულყოფილად გათვალისწინების გარეშე მიიღონ.
• ასევე, გამოწვევაა ისიც, არ არსებობს პოლიტიკური ნება, რათა მოხდეს საწყის მიდგომასთან დაბრუნება, რომლის თანახმადაც კანონის მიღება პრიორიტეტების შესრულებისთვის საჭირო არაა.

ორგანიზაციები, რომლებმაც ამ შეფასებაზე იმუშავენ, არიან: ღია საზოგადოების ფონდი, დემოკრატიის კვლევის ინსტიტუტი, საქართველოს გუშაგი, საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა, საქართველოს სტრატეგიისა და საერთაშორისო ურთიერთობების კვლევის ფონი, მმართველი მონიტორინგის ცენტრი, საქართველოს რეფორმების ასოციაცია, პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის და საფარი.

• მათი განცხადებით, 12 პირობის შესრულების პროცესზე დაკვირვებას ისევ აგრძელებენ.