ასტრონომებმა ოთხი ეგზოპლანეტის მოძრაობა პირდაპირ გადაიღეს
ფოტო: Gemini Observatory/Lynette Cook
დედამიწიდან 129 სინათლის წლის მოშორებით პეგასის თანავარსკვლავედის მიმართულებით, შედარებით ახალგაზრდა ვარსკვლავური სისტემა HR 8799 ბინადრობს. 2008 წელს ამ სისტემაში 4 ეგზოპლანეტა აღმოაჩინეს, რომელთა არსებობაც პირდაპირი გადაღების ტექნიკით დადასტურდა. დროთა განმავლობაში ასტრონომები დარწმუნდნენ, რომ ეს ოთხი პლანეტა ერთმანეთის მიმართ რეზონანსში იყო.
ეს ოთხი პლანეტა თავიანთი დედავარსკვლავის გარშემო 1:2:4:8 რეზონანსით მოძრაობს, რაც იმას ნიშნავს, რომ თითოეული პლანეტის ორბიტალური პერიოდი თითქმის ზუსტ თანაფარდობაშია სისტემის სხვა პლანეტებთან. ეს შედარებით უცხო ფენომენია, რომელმაც ჯეისონ უანგი, კურსდამთავრებული სტუდენტი ბერკლიდან, შთააგონა, შეექმნა ვიდეო, რომელიც პლანეტების ორბიტალურ ცეკვას გამოსახავს.
კეკის ობსერვატორიის მიერ შვიდი წლის განმავლობაში შეგროვებული ფოტოებით შექმნილი უანგის ეს ვიდეო მცირე შთაბეჭდილებას გვიქმნის ამ ოთხი ეგზოპლანეტის მოძრაობაზე. როგორც ხედავთ, ცენტრში ვარსკვლავი გაშავებულია, რათა პლანეტების მიერ ვარსკვლავის არეკლილი შუქი გამოჩნდეს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ვარსკვლავის სიკაშკაშე გადაფარავდა ყველა პლანეტას. მიუხედავად იმისა, რომ ანიმაციაზე პლანეტები სრულ ორბიტალურ ბრუნს არ ასრულებენ (რომელსაც ათწლეულები და საუკუნეებიც კი დასჭირდებოდა), მაინც ლამაზი სანახაობაა მაყურებლისთვის.
ამ ოთხი ეგზოპლანეტის სურათები კრისტიან მაროსმა გადაიღო, რომელიც კანადის ჰერცბერგის ასტროფიზიკის ინსტიტუტში მუშაობს. 2008 წელს მაროსმა და მისმა კოლეგემა აღმოაჩინეს HR 8799-ის პირველი სამი ეგზოპლანეტა - HR 8799 b, c და d - პირდაპირი გადაღების ტექნიკით. ამავე დროს, კალიფორნიის უნივერსიტეტში მომუშავე გუნდმა ფომალჰოტ b-ს აღმოჩენა გამოაცხადა ასევე პირდაპირი გადაღების მეთოდით.
მეცნიერთა გათვლებით, ეს პლანეტები გაზის გიგანტები არიან მსგასი ზომებითა და მასებით: 1,2-1,3 და 7-10 იუპიტერის მასას შორის. მათი აღმოჩენის დროს მიჩნეული იყო, რომ HR 8799 d უახლოესი პლანეტა იყო მის დედავარსკვლავთან, დაახლოებით 27 ასტრონომიული ერთეულის დაშორებით. ასტრონომიული ერთეული მზიდან დედამიწამდე საშუალო მანძილია, რომელიც 150 მილიონ კილომეტრს უდრის. მათივე ვარაუდით, სხვა ორი პლანეტა 42 და 68 ასტრონომიული ერთეულებით იყვნენ დაშორებულები დედავარსკვლავს.
ცოტა ხნის შემდეგ გუნდმა გააანალიზა, რომ ეს პლანეტები უკვე დაუფიქსირებიათ 1998 წელს. იმ დროს ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის NICMOS ხელსაწყომ სისტემიდან წამოსული შუქი აღიქვა, რომელიც პლანეტების არსებობაზე მეტყველებდა.
2009 და 2010 წელებში ჩატარებულმა შემდგომმა კვლევებმა დაადასტურა მეოთხე პლანეტის, HR 8799 e-ს არსებობა, რომლის ორბიტაც დანარჩენი სამი პლანეტის ორბიტების შიგნითაა მოთავსებული. ეს პლანეტა 15-ჯერ დიდი მანძილითაა დაშორებული საკუთარი ვარსკვლავიდან, ვიდრე დედამიწა - მზისგან, რის გამოც მისი ორბიტალური პერიოდი 18 000 დღეს (ჩვენი 49 წელიწადი) აღწევს. სხვების ორბიტალური პერიოდი 112, 225 და 450 წელიწადია, შესაბამისად.
საბოლოოდ, უანგმა გადაწყვიტა, შეექმნა ვიდეო (რომელიც პირველი არ იყო) იმის გამოსახატად, თუ რამდენად საოცარია ეგზოპლანეტების ძიება. როგორც მან თქვა:
"მოძრაობის ინტერპოლაციის ალგორითმი სხვა ეგზოპლანეტური სისტემისთვის, Beta Pictoris b-სთვის დავწერე, სადაც ვხედავთ ერთ პლანეტას კუთხურად, თითქოს ის ყვინთავს ვარსკვლავში (სინამდვილეში, ის უბრალოდ მის წინ ბრუნავს). ჩვენ გვინდოდა იგივე გაგვეკეთებინა HR 8799-სთვისაც, რათა გაგვეცოცხლებინა ეს სისტემა და გაგვეზიარებინა ჩვენი აღფრთოვანება, რაც ეგზოპლანეტების პირდაპირ გადაღებას მოაქვს. ჩემი აზრით, საოცარია ის ფაქტი, რომ გვაქვს ტექნოლოგია, რომლითაც ვუყურებთ სხვა პლანეტების ორბიტებს სხვა ვარსკვლავებზე".
გარდა ამისა, ეს ვიდეო ყურადღებას ამახვილებს ვარსკვლავურ სისტემაზე, რომელიც უნიკალურ შესაძლებლობებს წარმოადგენს ეგზოპლანეტების მკვლევართათვის. HR 8799 პირველი მრავალპლანეტური სისტემა იყო, რომელიც პირდაპირ გადაიღეს. ასტრონომებს შეუძლიათ პირდაპირ შეისწავლონ ამ პლანეტების ორბიტები, დააკვირდნენ დინამიკურ ურთიერთქმედებებს და განსაზღვრონ, როგორ მოხდა მათი დღევანდელ კონფიგურაციაზე მოწყობა.
ასტრონომებს საშუალება ექნებათ, შეისწავლონ ატმოსფეროების შედგენილობა და შეადარონ ისინი ჩვენი მზის სისტემის გაზის გიგანტებს. რადგანაც სისტემა ძალიან ახალგაზრდაა (სულ რაღაც 40 მილიონი წლის... დიახ, ეს ასტრონომიულ დროში ძალიან ცოტაა), მას ბევრი რამის თქმა შეუძლია პლანეტების ფორმირების პროცესის შესახებ. მათი განიერი ორბიტები კი ნიშნავს, რომ სისტემა ნაკლებად სტაბილურია.
უანგის აზრით, მომავალში ასტრონომები შეძლებენ დააფიქსირონ რომელიმე პლანეტის სისტემიდან გაგდება. იმის მიუხედავად, რა ინტერესები აქვს ჩვენს კაცობრიობას, ვფიქრობ, პლანეტის სისტემიდან გაგდების ამსახველი ვიდეო აუცილებლად უნდა გახდეს ვირუსული.
-
ინდონეზიის გამოქვაბულში ქვაზე შესრულებული უძველესი ნახატი აღმოაჩინეს ინდონეზიის გამოქვაბულში ქვაზე შესრულებული უძველესი ნახატი აღმოაჩინეს
გადახედვა
-
მთვარეზე სასტუმრო გაიხსნება? — ნომრის დაჯავშნა უკვე შესაძლებელია მთვარეზე სასტუმრო გაიხსნება? — ნომრის დაჯავშნა უკვე შესაძლებელია
გადახედვა
-
2029 წლისთვის კოსმოსში კერძო ტელესკოპის გაშვება იგეგმება, რომელიც ჰაბლზე დიდი იქნება 2029 წლისთვის კოსმოსში კერძო ტელესკოპის გაშვება იგეგმება, რომელიც ჰაბლზე დიდი იქნება
გადახედვა
-
ისტორია ბიჭზე, რომელმაც უძილოდ 11 დღე გაძლო — რა გვემართება ხანგრძლივი სიფხიზლისას ისტორია ბიჭზე, რომელმაც უძილოდ 11 დღე გაძლო — რა გვემართება ხანგრძლივი სიფხიზლისას
გადახედვა
-
ალექსანდრე დარახველიძე: თუ ადგილი ექნება ისეთი ტიპის ქონების დაზიანებას, რაც აღემატება 150 ლარს, ეს სისხლის სამართლის დანაშაულია და ითვალისწინებს პატიმრობას ალექსანდრე დარახველიძე: თუ ადგილი ექნება ისეთი ტიპის ქონების დაზიანებას, რაც აღემატება 150 ლარს, ეს სისხლის სამართლის დანაშაულია და ითვალისწინებს პატიმრობას
გადახედვა
-
სუსი სადისტრიბუციო კომპანიების და ქსელური მარკეტების ოფისებში შევიდა სუსი სადისტრიბუციო კომპანიების და ქსელური მარკეტების ოფისებში შევიდა
გადახედვა
-
არ არსებობს კავშირი ორსულობის დროს პარაცეტამოლის მიღებასა და აუტიზმს შორის — მასშტაბური კვლევა არ არსებობს კავშირი ორსულობის დროს პარაცეტამოლის მიღებასა და აუტიზმს შორის — მასშტაბური კვლევა
გადახედვა
-
სეს-მ ინდურ სამზარეულოს საწარმოო პროცესი შეუჩერა სეს-მ ინდურ სამზარეულოს საწარმოო პროცესი შეუჩერა
გადახედვა
-
ირაკლი კობახიძეს საჯარო დისკუსიების დაბრუნება სურს ირაკლი კობახიძეს საჯარო დისკუსიების დაბრუნება სურს
გადახედვა
-
ევროპარლამენტარები გეგმავენ, რომ BBC-ის გამოძიების საქმეზე ევროკომისიას მიმართონ ევროპარლამენტარები გეგმავენ, რომ BBC-ის გამოძიების საქმეზე ევროკომისიას მიმართონ
გადახედვა
-
ქალების ჩაცმულობა მუსლიმურ ქვეყნებში — ტრადიციები და რეალობა ქალების ჩაცმულობა მუსლიმურ ქვეყნებში — ტრადიციები და რეალობა
გადახედვა
-
ბელგიაში საპარსებისა, კბილის ჯაგრისების, ვისკისა და ორაგულის ქურდობისთვის საქართველოს 3 მოქალაქეს 3-წლამდე პატიმრობა მიუსაჯეს ბელგიაში საპარსებისა, კბილის ჯაგრისების, ვისკისა და ორაგულის ქურდობისთვის საქართველოს 3 მოქალაქეს 3-წლამდე პატიმრობა მიუსაჯეს
გადახედვა
-
51-ე სკოლასთან მომხდარ ინციდენტზე ერთი პირი დააკავეს 51-ე სკოლასთან მომხდარ ინციდენტზე ერთი პირი დააკავეს
გადახედვა
-
ჩატბოტმა ქალს "დააჯერა", რომ გარდაცვლილ ძმასთან კომუნიკაცია შეეძლო ჩატბოტმა ქალს "დააჯერა", რომ გარდაცვლილ ძმასთან კომუნიკაცია შეეძლო
გადახედვა
-
მიხეილ სააკაშვილი: მე რომ გარეთ ვიყო და თავისუფლად გადაადგილება შემეძლოს, ამათ დავასრულებდი ერთ საათში მიხეილ სააკაშვილი: მე რომ გარეთ ვიყო და თავისუფლად გადაადგილება შემეძლოს, ამათ დავასრულებდი ერთ საათში
გადახედვა
-
2025 — განახლებისა და ინოვაციების წელი მარტივი ყოველდღიურობა თიბისის მობაილბანკთან ერთად 2025 — განახლებისა და ინოვაციების წელი მარტივი ყოველდღიურობა თიბისის მობაილბანკთან ერთად
-
ტრამპმა გააუქმა 10%-იანი ტარიფები 8 ევროპულ ქვეყანაზე, რომელიც 1-ელ თებერვალს უნდა ამოქმედებულიყო ტრამპმა გააუქმა 10%-იანი ტარიფები 8 ევროპულ ქვეყანაზე, რომელიც 1-ელ თებერვალს უნდა ამოქმედებულიყო
გადახედვა
-
ტეილორ სვიფტი სიმღერების ავტორთა დიდების დარბაზს შეუერთდა ტეილორ სვიფტი სიმღერების ავტორთა დიდების დარბაზს შეუერთდა
გადახედვა
-
27 იანვარს, 18:00 საათზე, პენიტენციურ დეპარტამენტთან, ანასტასია ზინოვკინას და ნანა სანდერის მხარდამჭერი აქცია გაიმართება 27 იანვარს, 18:00 საათზე, პენიტენციურ დეპარტამენტთან, ანასტასია ზინოვკინას და ნანა სანდერის მხარდამჭერი აქცია გაიმართება
გადახედვა
-
საგამოძიებო სამსახური: დააკავეს პირი, რომელიც ბრენდირებულ ვადაგასულ პროდუქციას ყიდდა საგამოძიებო სამსახური: დააკავეს პირი, რომელიც ბრენდირებულ ვადაგასულ პროდუქციას ყიდდა
გადახედვა
-
შსს: ბოლო 24 საათში თბილისსა და რეგიონებში 88 ნარკორეალიზატორი დააკავეს შსს: ბოლო 24 საათში თბილისსა და რეგიონებში 88 ნარკორეალიზატორი დააკავეს
გადახედვა


კომენტარები