საერთაშორისო გამჭვირვალობა — საქართველომ 2021 წლის 2 აგვისტოდან 13 ნოემბრის ჩათვლით თვითმმართველობის არჩევნების კამპანიის დაფინანსების საკითხები შეისწავლა. კვლევისთვის შეირჩა არჩევნებში მონაწილე ის 13 საარჩევნო სუბიექტი, რომლებსაც სახელმწიფო ბიუჯეტი აფინანსებს ან წლის განმავლობაში მინიმუმ 100,000 ლარი შესწირეს.

საარჩევნო სუბიექტების მიერ მიღებული შემოსავლები

• 13-მა საარჩევნო სუბიექტმა 2 აგვისტოდან 13 ნოემბრის ჩათვლით მთლიანობაში დაახლოებით 27,8 მილიონი ლარის ოდენობის შემოსავალი მიიღო. ამ თანხის 65% — 18 მილიონი ლარი, ქართული ოცნება მოდიოდა. 3 მილიონი ლარით მეორე ადგილზე იყო ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა, მესამეზე კი — ლელო 2,5 მილიონი ლარით;
• სუბიექტების მიერ ჯამურად მიღებული შემოსავლების 85% — 23,7 მილიონი ლარი კერძო დაფინანსებაზე მოდიოდა და მხოლოდ 15%— 4,1 მილიონი ლარი იყო სახელმწიფო დაფინანსება;
• 13 საარჩევნო სუბიექტიდან საარჩევნო პერიოდში შემოწირულება მხოლოდ 11-მა მიიღო — ჯამში 22,1 მილიონი ლარის ოდენობით, საიდანაც 15,7 მილიონი ლარი ქართულ ოცნებას ეკუთვნოდა, 2,5 მილიონი ლარით მეორე ადგილზე ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა, ხოლო მესამეზე — 2,3 მილიონი ლარით ლელო იყო;
• დამატებით 13 პარტიის მიერ 2021 წლის პირველი იანვრიდან 13 ნოემბრის ჩათვლით მიღებულმა შემოწირულობამ ჯამში 26 მილიონი ლარი შეადგინა: 18,9 მილიონი ლარი ქართული ოცნება, 2,8 მილიონი ლარი ენმ, ხოლო 2,4 მილიონი ლარი ლელო.
• საბანკო სესხით მხოლოდ ორმა სუბიექტმა ისარგებლა. პარტიამ ევროპული საქართველო 8 სექტემბერს ლიბერთი ბანკისგან 12 თვის ვადით 500,000 ლარი ისესხა წლიური 14%-იანი განაკვეთით, ხოლო ქართულმა ოცნებამ 12 ნოემბერს ბანკი ქართუსგან 1 მილიონი ლარი ისესხა 1,5 თვის ვადით 13,75%-იანი განაკვეთით.

საარჩევნო სუბიექტების მიერ გაწეული ხარჯები

• 13-მა საარჩევნო სუბიექტმა 2 აგვისტოდან 13 ნოემბრის ჩათვლით სულ 26,9 მილიონი ლარის ოდენობის ხარჯი გაწია, რომლის 67% — 17,9 მილიონი ლარი ქართულ ოცნებაზე მოდიოდა, 3 მილიონი ლარის ხარჯით მეორე ადგილზე იყო ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა, მესამეზე კი — ლელო 2,5 მილიონი ლარით;
• საარჩევნო სუბიექტების მთლიანი ხარჯების 65% — 17,5 მილიონი ლარი რეკლამაზე დაიხარჯა. სხვა კატეგორიებიდან ყველაზე მსხვილი იყო ოფისისა და იჯარის ხარჯი და შრომის ანაზღაურება;
• რეკლამაზე ყველაზე მეტი — 12,5 მილიონი ლარი ქართულმა ოცნებამ დახარჯა, რაც 13 საარჩევნო სუბიექტის ჯამურ სარეკლამო ხარჯის 72%-ია. რაც შეეხება რეკლამის კატეგორიებს, ყველაზე დიდი თანხა, 7,9 მილიონი ლარი გარე რეკლამაზე დაიხარჯა, შემდეგ კი სატელევიზიო რეკლამის ხარჯი იყო 3,8 მლნ ლარით. გარე რეკლამის ხარჯის უდიდესი ნაწილიც — 90% ქართულ ოცნებაზე მოდიოდა. თუმცა, აღსანიშნავია, რომ ორ საარჩევნო სუბიექტს ერთიან ნაციონალურ მოძრაობასა და დავით თარხან-მოურავი, ირმა ინაშვილი — საქართველოს პატრიოტთა ალიანსს ფინანსურ დეკლარაციაში გარე რეკლამის ხარჯი არ ჰქონდა მითითებული, მაშინ როდესაც საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველოს დამკვირვებლებმა თბილისში ამ სუბიექტების სარეკლამო ბილბორდები დააფიქსირეს;
• შესწავლილმა სუბიექტებმა შრომის ანაზღაურებაზე 1,4 მილიონი ლარი დახარჯეს, რაც მათი ჯამური ხარჯების მხოლოდ 5%-ია. თითოეულო საარჩევნო სუბიექტის მიერ შრომის ანაზღაურებაზე გაწეულ ხარჯსა და მის მთლიან ხარჯებთან მიმართებას თუ შევხედავთ, ყურადღებას მიიქცევს პროგრესისა და თავისუფლების და გირჩის ნულოვანი ხარჯები. გარდა ამისა, კითხვებს აჩენს ქართული ოცნების და გახარია — საქართველოსთვის მიერ შრომის ანაზღაურებაზე გაწეული მცირე ხარჯები. განსაკუთრებით საყურადღებოა მმართველი პარტიის შემთხვევა, რომელმაც ყველაზე მასშტაბური და ძვირადღირებული საარჩევნო კამპანია ჩაატარა, 18 მილიონ ლარამდე დახარჯა, მაგრამ კამპანიის განმახორციელებელ პირთა ანაზღაურებამ მისი ხარჯების მხოლოდ 1,3% — 228,844 ლარი შეადგინა.

პოლიტიკური კორუფციის ან სხვა ტიპის შესაძლო დარღვევები

მმართველი პარტიის შემომწირველმა იურიდიულმა პირებმა და ფიზიკურ შემომწირველებთან დაკავშირებულმა კომპანიებმა ჯამში დაახლოებით 280 მილიონი ლარის ღირებულების ტენდერები მოიგეს და 7 მილიონი ლარის გამარტივებული შესყიდვის კონტრაქტები მიიღეს. ამ კომპანიებმა და მათთან პირდაპირ ან ირიბად დაკავშირებულმა შემომწირველებმა იგივე პერიოდში დაახლოებით 3 მილიონი ლარი გაიღეს ქართული ოცნების სასარგებლოდ:

• ყოფილ პრემიერმინისტრთან და მმართველი პარტიის დამფუძნებელთან, ბიძინა ივანიშვილთან დაკავშირებული შპს ზიმო მოხვდა მსხვილ სახელმწიფო კონტრაქტორებს შორის. ამ კომპანიამ წლის განმავლობაში დაახლოებით 13 მილიონი ლარის სახელმწიფო ტენდერი მოიგო, ხოლო ივანიშვილთან და ამ ბიზნესჯგუფთან სხვადასხვა გზით დაკავშირებულმა 12-მა პირმა ქართულ ოცნებას წლის განმავლობაში ჯამში ნახევარ მილიონ ლარზე მეტი შესწირა. აღსანიშნავია, რომ ამ ჯგუფში გაერთიანებული პირები თითქმის ყოველ წელს სოლიდურ თანხებს სწირავენ მმართველ პარტიას და ეს, როგორც წესი, ძალიან მოკლე დროში 1-2 დღის შუალედით ხდება ხოლმე. ასეთ დროს გარკვეული ეჭვი ჩნდება, წინასწარ ხომ არ არის ეს კოლექტიური ქმედება ვინმეს მიერ ორგანიზებული და სხვა პირების მეშვეობით ხომ არ ხდება შეწირვა. ქართული კანონმდებლობით მესამე პირის მეშვეობით შემოწირულების განხორციელება იკრძალება;
• შპს არალმა 2021 წელს 62 მილიონი ლარის ტენდერები მოიგო, მისმა მფლობელმა, დემეტრე თათეშვილმა კი მმართველ პარტიას 50,000 ლარი შესწირა;
• შპს საგზაო სამშენებლო სამმართველო №1-მა და შპს საგზაო სამშენებლო სამმართველო №2-მ წლის განმავლობაში ჯამში 23 მილიონი ლარის ტენდერები მოიგეს. ამ კომპანიების მფლობელმა, ნუგზარ აბალაკმა და მისმა ბიზნესპარტნიორმა, ავთანდილ კაჭკაჭიშვილმა ქართულ ოცნებას ჯამში 45,000 ლარი შესწირეს;
• შპს ანაგი არაერთი მსხვილი სახელმწიფო ტენდერის გამარჯვებულია. ამ კომპანიამ 2021 წელს ჯამურად 22 მილიონ ლარზე მეტი ღირებულების ტენდერები მოიგო. ანაგთან დაკავშირებულმა პირმა, დავით ანდღულაძემ და მისმა ბიზნესპარტნიორმა, გიორგი ჩიტაშვილმა მმართველ პარტიას ჯამში 110,000 ლარი შესწირეს;
• შპს იბოლიამ ქართულ ოცნებას 20,000 ლარი შესწირა. ამ კომპანიის მფლობელის, ყოფილი დეპუტატის, იოსებ მაკრახიძის და მისი ოჯახის წევრების კომპანიების მიერ საეჭვო გარემოებებში ათეულობით მილიონი ლარის ღირებულების სახელმწიფო შესყიდვების კონტრაქტების მიღებაზე საერთაშორისო გამჭვირვალობა — საქართველოს არაერთხელ უსაუბრია.
• აგვისტოში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ სამცხე-ჯავახეთში მხარის რწმუნებულმა, სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის და ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის სამხარეო ხელმძღვანელებმა ადგილობრივ ბიზნესმენებს სავარაუდოდ დაავალეს მმართველი პარტიის სასარგებლოდ ფულის შეწირვა. გადამოწმების შედეგად აღმოჩნდა, რომ 2-16 აგვისტოს პერიოდში მმართველ პარტიას სამცხე-ჯავახეთიდან 87-მა ფიზიკურმა და 5-მა იურიდიულმა პირმა ჯამში 714,000 ლარი შესწირა. ასეთ მოკლე დროში, ერთი გეოგრაფიული არეალიდან განხორციელებული შემოწირულებების ეს ოდენობა საკმაოდ უჩვეულოა და შესაძლოა წარმოადგენდეს გავრცელებული ინფორმაციის არაპირდაპირ მტკიცებულებას.

საერთაშორისო გამჭირვალობა — საქართველო სახელმწიფო აუდიტის სამსახურს პოლიტიკური კორუფციის სავარაუდო შემთხვევების, მათ შორის შემომწირველებსა და პარტიებს შორის კორუფციულ გარიგებებისა და უკანონო დაფინანსების სქემების შესწავლისკენ მოუწოდებს. ასევე, მიიჩნევს, რომ პროკურატურამ უნდა დაიწყოს გამოძიება სამცხე-ჯავახეთში ადგილობრივ ბიზნესმენებზე განხორციელებული ზეწოლის სავარაუდო ფაქტებზე და შეისწავლოს ხომ არ ჰქონდა ადგილი მსგავს შემთხვევებს საქართველოს სხვა რეგიონებშიც.