ახლო აღმოსავლეთში დაძაბულობის უპრეცედენტო გამწვავების ფონზე, ისრაელმა პარასკევს, გამთენიისას, მასშტაბური სამხედრო იერიში მიიტანა ირანის ბირთვულ და სამხედრო ობიექტებზე. საჰაერო შეტევები, რომელიც ირანის წინააღმდეგ განხორციელებული ყველაზე ინტენსიური იერიში იყო ისრაელის თანამედროვე ისტორიაში, ძირითადად მიმართული იყო ბირთვულ ობიექტებზე, სარაკეტო ბაზებსა და ირანის უმაღლეს სამხედრო ხელმძღვანელობაზე. ოპერაციამ მკვეთრად შეცვალა ძალთა ბალანსი რეგიონში.

იერიშს წინ უძღოდა რამდენიმე კვირიანი მზარდი დაძაბულობა თეირანსა და იერუსალიმს შორის. ისრაელის დაზვერვის ცნობით, ირანი ბირთვული იარაღის შექმნას უახლოვდებოდა. სწორედ ამ საფრთხეზე დაყრდნობით, ისრაელმა დაიწყო "პრევენციული ოპერაცია", რომლის მიზანი ირანის ბირთვული შესაძლებლობების შეზღუდვა იყო.

პარასკევს, გამთენიისას გავრცელდა ცნობები აფეთქებების შესახებ ირანის ცენტრალურ და დასავლეთ რეგიონებში. ისრაელის საბრძოლო თვითმფრინავებმა დაარტყეს რამდენიმე ბირთვულ ობიექტს, მათ შორის ნათანზის ურანის გამდიდრების ცენტრს, ასევე სამხედრო ბაზებს ხონდაბსა და ხორამაბადში. ისრაელის თავდაცვის ძალების (IDF) ცნობით, ოპერაციაში 200-ზე მეტი თვითმფრინავი იყო ჩართული და თავდასხმების დაგეგმვა რამდენიმე კვირას გრძელდებოდა.

ასევე განადგურდა ბალისტიკური რაკეტების ქარხნები და იარაღის საწყობები, მათ შორის ისლამური რევოლუციური გვარდიის (IRGC) საკომანდო ცენტრები.

ფოტო: Majid Asgaripour/WANA (West Asia News Agency) via Reuters

ფოტო: Majid Asgaripour/WANA (West Asia News Agency) via Reuters

ირანის სახელმწიფო მედიის ცნობით, იერიშებს რამდენიმე მაღალი რანგის ფიგურა ემსხვერპლა, მათ შორის:

  • მუჰამედ ბაღერი — ირანის გენშტაბის უფროსი;
  • ჰოსეინ სალამი — რევოლუციური გვარდიის სარდალი;
  • ფერეიდუნ აბასი — ბირთვული მეცნიერი და ირანის ატომური ენერგიის სააგენტოს ყოფილი ხელმძღვანელი;
  • მოჰამედ მეჰდი თეჰრანჩი — ცნობილი ბირთვული ფიზიკოსი;
  • ღოლამ ალი რაშიდი — შეიარაღებული ძალების შტაბის უფროსის მოადგილე;
  • ალი შამხანიი — ირანის ყოფილი ეროვნული უშიშროების ხელმძღვანელი.

მათი დაღუპვა შოკისმომგვრელი იყო როგორც ირანული საზოგადოებისთვის, ასევე პოლიტიკური წრეებისთვის. ხელისუფლებამ გლოვა გამოაცხადა და "დამანგრეველი პასუხი" დააანონსა.

ისრაელის იერიშიდან რამდენიმე საათში, ირანმა დაახლოებით 100 უპილოტო საფრენი აპარატი გაუშვა ისრაელის მიმართულებით. თავდაპირველი ცნობების თანახმად, ისრაელის საჰაერო თავდაცვითი სისტემები — მათ შორის რკინის გუმბათი (Iron Dome) და David’s Sling — ამოქმედდა სხვადასხვა ადგილას.

ისრაელმა დროებით დახურა საჰაერო სივრცე და შეაჩერა ყველა ფრენა ბენ გურიონის აეროპორტში. მსგავსად, ირანმაც გააჩერა ქვეყნის შიდა და საერთაშორისო ფრენები. ერაყისა და იორდანიის საჰაერო სივრცეც დროებით დაიკეტა კონფლიქტის რეგიონული გაფართოების შიშით.

ისრაელის პრემიერმინისტრმა ბენიამინ ნეთანიაჰუმ საზოგადოებას მიმართა და იერიშს "აუცილებელი, გამართლებული და პროპორციული" უწოდა.

"ჩვენ ვერ დავუშვებთ, რომ ირანმა ბირთვული იარაღი შექმნას. დღევანდელი მოქმედებები პრევენციული იყო — ეს ნაბიჯები გადაიდგა ისრაელის ხალხის დასაცავად და მშვიდობის უზრუნველსაყოფად." — თქვა მან.


ნეთანიაჰუმ საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა და განაცხადა, რომ ოპერაცია გაგრძელდება “მანამდე, სანამ საფრთხე არ აღმოიფხვრება.”

ირანის უზენაესმა ლიდერმა, აიათოლა ალი ხამენეიმ, ისრაელის ქმედებები "ირანელი ერის წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულად" შეაფასა და თქვა, რომ "შურისძიება მძიმე და სწრაფი" იქნება.