რამდენიმე დღის წინ ინტერნეტში სისტემისადმი დაუმორჩილებლობის რევოლუციური აქტის ამსახველი კადრები გავრცელდა. თეირანის აზადის ისლამისტური უნივერსიტეტის სტუდენტი, აჰუ დერიაი, "მორალის პოლიციამ" საჯარო სივრცეში ჰიჯაბის არასწორად ტარების გამო შეაჩერა. უნივერსიტეტის დაცვის თანამშრომლებმა აჰუ ფიზიკურად შეავიწროვეს და ტანისამოსი შემოახიეს, რის შემდეგაც მან ჰიჯაბი და შიგნითა ტანისამოსი სრულიად გაიხადა და თეირანის ხალხმრავალ ქუჩაში პროტესტის ნიშნად საცვლების ამარა დაიარებოდა. დერიაის საქციელი ხმამაღალი განაცხადი იყო რეჟიმის წინააღმდეგ, რომელმაც ირანელ ქალებს სხეულებრივი თავისუფლება წაართვა და საზოგადოებრივი ცხოვრებიდან მათ გაქრობას ისახავს მიზნად.

ირანში ჰიჯაბის ტარება სავალდებულო 1979 წელს გახდა. სახელმწიფოს მიერ შექმნილი ზედამხედველი ორგანოს თანამშრომლები ირანის ქალაქების ქუჩებში პატრულირებენ და აკონტროლებენ, რომ ყველა ქალს მკაცრი წესების მიხედვით ეცვას. ამ კანონის დარღვევას მძიმე სასჯელი მოჰყვება — ქალებს აპატიმრებენ და ციხეში სვამენ, ფსიქიატრიულ დაწესებულებებში აგზავნიან, ან, უარეს შემთხვევაში, კლავენ კიდეც.

აჰუ დერიაი ძალიან მალე დააკავეს და, სისტემასთან მებრძოლი სხვა უამრავი ადამიანის მსგავსად, არ ვიცით, რა ბედი ელის. მიუხედავად იმისა, რომ მორალის პოლიციისგან სასიცოცხლო რისკი ელოდა, დერიაიმ არა მხოლოდ თავისი ღირსების, არამედ ირანელი ქალების ნებისთვის იბრძოლა და უკანასკნელ დღეებში სოლიდარობის, ქალური სიძლიერის, ცვლილებების საჭიროების სიმბოლოდ იქცა.

შეუძლებელია, აჰუ დერიაის სიმამაცის ისტორიამ მაჰსა ამინის საზარელი მკვლელობა არ გაგვახსენოს. მაჰსა (ჯინა) ამინი 22 წლის ირანელი გოგო იყო, რომელიც ჰიჯაბის ტარების წესების დარღვევის გამო დააპატიმრეს. პოლიციის განყოფილებაში მასზე მხეცურად იძალადეს, ცემეს და განსაკუთრებით მძიმე ტრავმები მიაყენეს თავის არეში, რის შედეგადაც მას ტვინში სისხლი ჩაექცა და საავადმყოფოში გადაყვანამდე ჩავარდა კომაში. მისი გადარჩენა ვერ მოახერხეს. სახელმწიფომ მისი გარდაცვალების მიზეზად ინსულტი დაასახელა, თუმცა დადასტურდა, რომ მაჰსა სისტემამ მოკლა.

მაჰსა ამინის მკვლელობას ირანში საპროტესტო აქციების უძლიერესი ტალღა მოჰყვა, რომელსაც The New York Times-მა "2009 წლის შემდეგ ყველაზე მასშტაბური ირანული პროტესტი" უწოდა. ისლამისტურ რეჟიმს შეწირული გოგოს ხსოვნით შევიწროებულმა, უჩინარ არსებებად ქცეულმა ქალებმა და რაციონალურად მოაზროვნე კაცებმა მოძალადე, მჩაგვრელ სისტემასთან ბრძოლა დაიწყეს. პროტესტის ნიშნად ქალები იხსნიდნენ და წვავდნენ ჰიჯაბებს, დემონსტრაციულად იჭრიდნენ თმას, ეწინააღმდეგებოდნენ პოლიციას... სწორედ მაჰსას სიკვდილის შემდეგ დაარსდა მოძრაობა "ქალი, სიცოცხლე, თავისუფლება", რომელიც მთელ ირანში გავრცელდა და რომელიც ირანელი ქალების ხმას მთელ მსოფლიოში აჟღერებს.

ძალაუფლების ძალადობით შემნარჩუნებელმა მმართველმა ძალამ 2022 წლის საპროტესტო აქციების განმავლობაში მინიმუმ 476 ადამიანი მოკლა. Iran Human Rights-ის ცნობით, აქციებზე დაპატიმრებული ადამიანები ჯგუფურად, ცეცხლსასროლი იარაღითა და ცემითაც დახოცეს. მიუხედავად იმისა, რომ ისლამისტური რეჟიმი ასეთი სასტიკი გზებით ებრძვის მოსახლეობას, ისინი არ თმობენ ყველაზე ძვირფასს — თავისუფლებას.

მართალია, მორალის პოლიციისთვის წინააღმდეგობის გაწევის შემთხვევაში სასიცოცხლო რისკი ემუქრებათ, თუმცა აჰუ დერიაის მსგავსი ქალების სიმამაცე მომავლის იმედს გვისახავს და შთაგვაგონებს. მსგავს დაუმორჩილებლობებს მნიშვნელოვანი შედეგების მოტანა შეუძლიათ. ისინი კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებენ ქალთა უფლებების კონტროლსა და მათი ხმების ჩახშობაზე დამყარებულ სისტემას. ჰიჯაბის საჯაროდ მოხსნა ღრმა, სიმბოლური ჟესტია, რომელიც გამოხატავს ლტოლვას სხეულებრივი ავტონომიისა და თვითგამოხატვისკენ და უარყოფს პიროვნულ თავისუფლებაზე სახელმწიფო კონტროლს.

აჰუ დერიაის გმირობის ამსახველი კადრები მთელ მსოფლიოში ვრცელდება, რაც მნიშვნელოვანი შეხსენებაა, რომ ქალთა უფლებებისთვის ბრძოლა არ დასრულდება იქამდე, სანამ ერთი ქალი მაინც დაიჩაგრება გენდერული ნიშნით. აჰუს ამბავი სამაგალითო უნდა იყოს ყველასთვის, ვისაც უკეთესი მომავლის შენება სურს და ვისთვისაც თანასწორობა და თავისუფლება მთავარი ღირებულებებია.