სომხეთმა და ბელორუსმა თავიანთი ელჩები გაიწვიეს, მას შემდეგ, რაც პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა განაცხადა, რომ არ ეწვევა ბელორუსს, ვიდრე ამ ქვეყნის პრეზიდენტი ალექსანდრ ლუკაშენკო იქნება. მიზეზი კი მთიანი ყარაბაღის მეორე ომში ლუკაშენკოს მიერ აზერბაიჯანის მხარდაჭერაა.

ელჩები ერევანმა და მინსკმა კონსულტაციებისთვის გასულ კვირას, ხუთშაბათს გაიწვიეს.

"კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების ორგანიზაციის (CSTO) ერთ-ერთი ლიდერი აცხადებს, რომ მონაწილეობდა 44-დღიანი ომის მომზადებაში, რომ ამხნევებდა, რომ სჯეროდა და სურდა აზერბაიჯანის გამარჯვება. ამის შემდეგ უნდა წავიდე და დავჯდე ბელორუსის პრეზიდენტთან, CSTO-ს ფორმატში და განვიხილო რაიმე საკითხი?”, — განაცხადა ფაშინიანმა.

ის, სავარაუდოდ, გულისხმობდა ლუკაშენკოს განცხადებებს, რომლებიც მან აზერბაიჯანის პრეზიდენტთან ილჰამ ალიევთან ბაქოში შეხვედრისას გააკეთა. ლუკაშენკომ თქვა, რომ აზერბაიჯანს უჭერდა მხარს 2020 წლის მეორე მთიანი ყარაბაღის ომში.

”მე გამახსენდა ჩვენი საუბარი ომამდე, თქვენს განმათავისუფლებელ ომამდე, როდესაც ჩვენ ორნი ვსაუბრობდით ლანჩის დროს", — თქვა ლუკაშენკომ. "მაშინ მივედით დასკვნამდე, რომ ომის მოგება შესაძლებელი იყო. ეს არის მნიშვნელოვანი. ძალიან მნიშვნელოვანია ამ გამარჯვების შენარჩუნება”.

ბელორუსმა ფაშინიანის განცხადება უარყო. საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპიკერმა ანატოლი გლაზმა ახსენა სომხეთში მიმდინარე ანტისამთავრობო საპროტესტო მოძრაობა და თქვა, რომ ადამიანებს "სხვადასხვა რეაქცია აქვთ სერიოზულ ემოციურ სტრესზე“.

"ჩვენ ამისი გაგება შეგვიძლია, მაგრამ ჩვენ არ გვესმის — რა შუაშია ბელორუსი?", — თქვა მან და დასძინა, რომ მინსკი არ აპირებს ერევანთან ურთიერთობების "გაუარესებას", "რაც არ უნდა აიძულონ გარე მოთამაშეებმა სომხეთის ხელმძღვანელობა, ამისკენ ნაბიჯები გადადგან".

"ჩვენ არასდროს არაფერი გაგვიკეთებია ჩვენი მეგობრების დასაზიანებლად, არ ვერევით საშინაო საქმეებში, პატივს ვცემთ სომეხ ხალხს და გულწრფელად ვუსურვებთ მათ ჰყავდეთ ლიდერები, რომლებიც ნამდვილად იფიქრებენ ქვეყნის მომავალზე და ხალხის კეთილდღეობაზე", — თქვა გლაზმა.

ამის საპასუხოდ, სომხეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ საპროტესტო ნოტა გაუგზავნა მინსკს, სომხეთის საშინაო საქმეებზე კომენტარების გამო.

"უნდა აღვნიშნოთ, რომ ქვეყნის მომავალზე მოაზროვნე ხელმძღვანელობის სურვილების გამოხატვისას, თავად უნდა ჰყავდეს ასეთი ხელმძღვანელობა. ბელორუსის შემთხვევაში, ეს, ამჟამად, ნამდვილად ფუფუნებაა".

სომხეთიც და ბელარუსიც არიან რუსეთის ხელმძღვანელობით მოქმედი ორგანიზაციის CSTO-ს წევრები. სომხეთი აპირებს ორგანიზაცია დატოვოს, რადგან აზერბაიჯანის თავდასხმების დროს მათ დასაცავად არაფერი გაუკეთებიათ.

ხუთშაბათს საღამოს, მას შემდეგ, რაც ორმა ქვეყანამ გაიწვია თავიანთი ელჩები, Politico-მ გამოაქვეყნა ანგარიში, რომელიც ეფუძნება გაჟონილ დოკუმენტებს, სადაც დეტალურადაა აღწერილი ბელორუსიდან აზერბაიჯანისთვის სამხედრო ტექნიკის სავარაუდო მიწოდება, 2018-2022 წლებში.

ამ პერიოდში, აზერბაიჯანმა დაიწყო მეორე მთიანი ყარაბაღის ომი და სამხედრო გამარჯვებით დაასრულა, 2023 წლის სექტემბერში, მთიანი ყარაბაღის კაპიტულაციის შემდეგ.

რამდენიმე დიდი შეტაკება მოხდა აზერბაიჯან-სომხეთის საზღვარზე 2021 და 2022 წლებში, როდესაც აზერბაიჯანმა მოიპოვა კონტროლი სომხეთის შიგნით 150 კვადრატულ კილომეტრზე.

პარასკევს სომხეთის პარლამენტის თავდაცვის კომიტეტის თავმჯდომარემ ანდრანიკ ქოჩარიანმა რადიო თავისუფლებას განუცხადა, რომ ბელორუსმა აზერბაიჯანს 120 მილიონ დოლარად მიჰყიდა რამდენიმე სარაკეტო საარტილერიო სისტემა "პოლონეზი“.

ერევნის დემოკრატიისა და უსაფრთხოების რეგიონულმა ცენტრმა აღნიშნა, რომ "2018 წლამდე ბელორუსის მიერ აზერბაიჯანისთვის იარაღის მიყიდვის შესახებ ინფორმაცია საზოგადოებისთვის ცნობილი იყო და არსებობდა ეჭვი, რომ ეს შესყიდვები გაგრძელდა".

მათ ასევე განაცხადეს, რომ რუსეთმა იცოდა იარაღის გადაცემის შესახებ — იარაღი სწორედ რუსეთის ტერიტორიის გავლით შედიოდა აზერბაიჯანში.

2022 წლის ნოემბერში აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი კმაყოფილი იყო CSTO-ს ქვეყნებთან კავშირებით და თქვა, რომ ამ ორგანიზაციაში აზერბაიჯანის მეგობრების რაოდენობა უფრო მეტი იყო, ვიდრე სომხეთის.

სტატიაში წარმოდგენილი შეხედულებები ეკუთვნის ავტორს და არ წარმოადგენს On.ge-ის პოზიციას. მასალა ქვეყნდება OC Media-სთან პარტნიორობის ფარგლებში, რომლის შედეგად, გამოცემის სტატიები ამიერიდან ოთხ ენაზე გავრცელდება. საქართველოში OC Media-ს პარტნიორი On.ge-ა. სტატია ინგლისურად შეგიძლიათ წაიკითხოთ აქ.