მოკლედ: გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია აცხადებს, რომ თამბაქოს გარკვეული სახის პროდუქტებზე აქციზის გადასახადის შემცირებამ, შესაძლოა, "ხაზი გადაუსვას" საქართველოს მიღწევებს თამბაქოს კონტროლის, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის და მდგრადი განვითარების მხრივ.

ორგანიზაცია საქართველოს პარლამენტს მოუწოდებს, საგადასახადო კოდექსში ინიციირებული ცვლილება არ დაამტკიცოს.

• გაერო ამ განცხადებით ეხმიანება 2024 წლის 4 მარტს, საქართველოს პარლამენტში ინიციირებულ კანონპროექტს, რომლის მიზანია თამბაქოს გარკვეული სახის პროდუქტებზე აქციზის გადასახადის შემცირება.

რატომ არის ეს პრობლემა: გაეროს მიხედვით, შემოთავაზებული ცვლილებები ეწინააღმდეგება საქართველოს პოლიტიკას თამბაქოს მოხმარების შემცირების შესახებ, რადგან

• აღნიშნული ცვლილებები მნიშვნელოვან განსხვავებას გააჩენს თამბაქოს სხვადასხვა ნაწარმის ფასებს შორის, რაც ბაზარზე იაფი თამბაქოს დაბრუნებას შეუწყობს ხელს, ეს კი თავისი მხრივ მოხმარებას გაზრდის.
• საქართველო დაშორდება საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკებს და ისეთ საერთაშორისო ვალდებულებებს, როგორიცაა თამბაქოს კონტროლის შესახებ ჩარჩო კონვენცია, რომელსაც საქართველო შეუერთდა, რაც შეაფერხებს ქვეყნის მისწრაფებებს ევროკავშირში გაწევრიანების გზაზე.

გაერო აღნიშნავს, რომ საქართველოს პარლამენტის, მთავრობის, არასამთავრობო და საერთაშორისო ორგანიზაციების ძალისხმევით, 2019 წლისთვის საქართველოში გადასახადების მნიშვნელოვანი ზრდის და გათანაბრების შედეგად, ბაზარზე შედარებით იაფი თამბაქოს წილი შემცირდა, თამბაქოს მოხმარების საერთო მაჩვენებელმაც იკლო და ქვეყნის საბიუჯეტო შემოსავლები გაიზარდა. თუმცა,

• 2019 წლის შემდეგ თამბაქოზე გადასახადები არ გაზრდილა, რამაც თამბაქოს საზიანო ნაწარმი შედარებით ხელმისაწვდომი გახადა.
• თამბაქოს ნედლეულის იმპორტზე გადასახადი 2026 წლამდე შეჩერებულია.
• ასევე, საქართველოში თამბაქოზე დაწესებული გადასახადები მნიშვნელოვნად დაბალია, ვიდრე ევროკავშირში.

გარდა ამისა, გაეროს თქმით, შემოთავაზებული ცვლილებები არა მარტო ჯანმრთელობას მოუტანს ზიანს, არამედ ეკონომიკასაც დაასუსტებს.

• გაეროს მიერ საქართველოს მთავრობასთან ერთად განხორციელებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ სიგარეტზე გადასახადის გაზრდით შეიძლება თავიდან იქნას აცილებული 2,2 მილიარდი ლარის ეკონომიკური ზარალი და ჯანდაცვის ხარჯები 15 წლის განმავლობაში,
• ხოლო თამბაქოზე გადასახადის გაზრდაში ჩადებული ყოველი 1 ლარის სანაცვლოდ, საქართველოს ეკონომიკა მიიღებს 221 ლარის მოგებას.

რას ამბობს კვლევა: გაეროს მიხედვით, საქართველოში 2017-2019 წლებში, თამბაქოს კონტროლის მხრივ, კანონმდებლობასა და საგადასახადო კოდექსში მნიშვნელოვანი ნაბიჯები გადაიდგა, თუმცა, "საქართველოში თამბაქოს მოხმარების მაჩვენებელი ჯერ კიდევ ძალიან მაღალია".

• მოსახლეობის დაახლოებით ერთი მესამედი მოიხმარს თამბაქოს.

გაეროს 2017 წლის კვლევის — თამბაქოს კონტროლის პოლიტიკის საინვესტიციო შემთხვევის თანახმად,

• თამბაქოს გამო გაწეული ჯანდაცვის პირდაპირი და არაპირდაპირი ხარჯების შედეგად მიღებული წლიური ზარალი, რაც ნაადრევი სიკვდილიანობის, შეზღუდული შესაძლებლობის და სამუშაო ადგილებზე დანახარჯებთანაა დაკავშირებული, 800 მილიონ ლარზე მეტს შეადგენს, რაც საქართველოს მშპ-ს 2.4%- ის ეკვივალენტურია.
• ხოლო დაღუპულთა რიცხვი 11 400-ს აჭარბებს.
• "ამ მდგომარეობის გამოსწორება კი თამბაქოს კონტროლის ყოვლისმომცველი და ეფექტური პოლიტიკის გრძელვადიან და მტკიცედ განხორციელებას მოითხოვს", — წერს გაერო.