რა ხდება: რუსულმა სასამართლომ, რადიო თავისუფლების თათარ-ბაშკირული სამსახურის ჟურნალისტს, ალსუ კურმაშევას, 5 დეკემბრამდე წინასწარი პატიმრობა შეუფარდა, მხოლოდ იმის გამო, რომ უარი თქვა "უცხოელ აგენტად" რეგისტრაციაზე.

• ყაზანის სოვეცკის რაიონულმა სასამართლომ არ გაითვალისწინა კურმაშევას ადვოკატის მოთხოვნა არასაპატიმრო სასჯელთან დაკავშირებით.
• დაცვის მხარე გადაწყვეტილების გასაჩივრებას აპირებს.
• რადიო თავისუფლების პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი, ჯეფრი გედმინი ამბობს, რომ მოსმენის შედეგად იმედგაცრუებულია.
• "მოვუწოდებთ, დაუყოვნებლივ გაათავისუფლონ ალსუ, რათა მან ოჯახთან დაბრუნება შეძლოს," - თქვა გედმინმა.

დეტალები: კურმაშევა ოჯახთან ერთად პრაღაში ცხოვრობს, მას აშშ-სა და რუსეთის მოქალაქეობა აქვს.

• მაისში, ოჯახთან დაკავშირებული საკითხების გამო, რუსეთში ჩასვლა მოუხდა. პოლიციამ ჟურნალისტი 2 ივნისს, აეროპორტში, დროებით დააკავა, როდესაც კურმაშევა სახლში დაბრუნებას გეგმავდა.
• მას ორივე პასპორტი ჩამოართვეს, რის გამოც რუსეთის დატოვება ვერ შეძლო.
• 11 ოქტომბერს, სამართალდამცველებმა ჟურნალისტი 10 000 რუბლით დააჯარიმეს, მიზეზით, რომ მას ამერიკის მოქალაქეობის შესახებ რუსეთის ხელისუფლება არ გაუფრთხილებია.
• 18 ოქტომბერს კურმაშევა ხელახლა დააკავეს — ამჯერად, უცხოელ აგენტად დარეგისტრირებაზე უარის გამო. დანაშაული, მაქსიმუმ, 5-წლიან პატიმრობას ითვალისწინებს.
• აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა მოითხოვა, კურმაშევასთან საკონსულოს წარმომადგენლების შეხვედრა დაეშვათ. უწყების წარმომადგენელმა, მეთიუ მილერმა განაცხადა, რომ ვაშინგტონი "ღრმად იყო შეშფოთებული" ჟურნალისტის დაკავების გამო.
• საპასუხოდ, კრემლში თქვეს, რომ მოსკოვი არ იყო ჩართული აშშ-ის მოქალაქეების დევნის კამპანიაში, თუმცა კურმაშევას დაკავებასთან დაკავშირებით კომენტარი არ გაუკეთებიათ.
• ალსუ კურმაშევა მეორე ამერიკელი ჟურნალისტია, რომელიც მოსკოვმა წელს დააკავა, რაც ადამიანის უფლებების დამცველი ჯგუფებისა და პოლიტიკოსების შეშფოთებას იწვევს, ფიქრობენ, რომ ეს ომის პერიოდში დაწესებული კიდევ უფრო მკაცრი ცენზურის სიგნალია.

რატომ დასჭირდა რუსეთს "აგენტების შესახებ" კანონის მიღება: კრემლი კანონს ე.წ. უცხოეთის აგენტების შესახებ 2012 წლიდან იყენებს, მთავრობის პოლიტიკის კრიტიკოსების დასასჯელად.

• იგივე კანონი გამოიყენეს სამოქალაქო საზოგადოებისა და მედია-ჯგუფების საქმიანობის დასახურად, უკრაინაში შეჭრის შემდეგ.
• "უცხოეთის აგენტების" შესახებ კანონი საშუალებას აძლევს ხელისუფლებას, აგენტებად მიიჩნიოს არასამთავრობო ორგანიზაციები, თუ ისინი სხვა ქვეყნიდან ფინანსდებიან და ჩართული არიან პოლიტიკურ საქმიანობაში.
• "უცხოეთის აგენტებად" რუსეთში რადიო თავისუფლების 30-ზე მეტი ჟურნალისტი გამოცხადდა.

ანალოგიური კანონპროექტის საფრთხე ქართული მედიისთვის

სწორედ იმავე საფრთხის წინაშე აყენებდა ქართული მედიასაშუალებების ნაწილს და არასამთავრობო ორგანიზაციებს საქართველოში, პარლამენტს რომ მისცემოდა საშუალება, დაემტკიცებინა კანონპროექტი უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ.

• კანონპროექტი ხალხის ძალამ დაარეგისტრირა, ქართული ოცნების მხარდაჭერით — ისინი წარმოადგენენ უმრავლესობას საქართველოს პარლამენტში.
• კანონპროექტის მიხედვით, ყველა არასამთავრობო და მედიაორგანიზაცია, რომლებიც უცხო ქვეყნებიდან მოიპოვებენ დაფინანსებას მინიმუმ, 20%-ის ოდენობით, "აგენტების რეესტრში" უნდა დარეგისტრირებულიყვნენ.
• კანონპროექტმა ექსპერტებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების შეშფოთება გამოიწვია, თუმცა ქართული ოცნება ამბობდა, რომ კანონი იყო არა რუსული, არამედ ამერიკული FARA-ს ანალოგი, რაც კატეგორიულად უარყო ამერიკელმა სენატორმა ჯინ შაჰინმა.
• მას შემდეგ, რაც კანონპროექტი პარლამენტმა პირველი მოსმენით მიიღო, თბილისში და საქართველოს სხვა ქალაქებში, რუსული კანონის წინააღმდეგ, რამდენიმედღიანი საპროტესტო აქციები დაიწო, რომელიც სპეცრაზმმა ორჯერ დაარბია, შემდეგ კი მმართველმა პარტიამ კანონპროექტი ჩააგდო.