როგორც იტყვიან, ჯობს გვიან, ვიდრე არასდროს. სულ ცოტა ხნის წინ საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველი არხის წარმატებულ პროექტში, ქართულ სერიალში სიყვარულს მიღმა, პირველად გამოჩნდა ქვიარ წყვილი, რაც მაყურებელთა ნაწილისთვის მოულოდნელი აღმოჩნდა. პროექტის შემოქმედებითი ჯგუფის მიერ ამ გაბედული ნაბიჯის გადადგმას, გასაკვირი არაა, რომ არაერთგვაროვანი რეაქცია მოჰყვა, მით უმეტეს, რომ სერიალის აუდიტორია მრავალათასს მოიცავს.

21-ე საუკუნის მესამე ათწლეულში კინო და სერიალების ინდუსტრია მსოფლიოში კვლავ თავდასხმის სამიზნე ხდება. მთელ რიგ ქვეყნებში სცენებს ფილმებიდან და სერიალებიდან სხვადასხვა მიზეზით ჭრიან, ან უარესი — საერთოდ კრძალავენ ჩვენებას. ამდენად, ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ამ გარდამტეხ პერიოდში სერიალების ქართველმა შემქმნელებმაც გადაწყვიტეს, ტაბუ დაერღვიათ და ეჩვენებათ "არამეინსტრიმული" ურთიერთობა, რომლის ასახვასაც წინათ ბევრი გაურბოდა.

და მაინც, რატომ არის ასეთი მნიშვნელოვანი ეკასა და ქეითის წყვილის გამოჩენა სერიალში?

პოზიტიური ქვიარ რეპრეზენტაციის მნიშვნელობა

როგორია ქვიარ რეპრეზენტაცია სერიალების ქართულ ინდუსტრიაში? პასუხი მარტივია და გულდასაწყვეტი — არცთუ სახარბიელო. გასაკვირი არც ესაა, რადგან ჩვენს საზოგადოებაში, სამწუხაროდ, ჰომოფობია კვლავ რჩება ერთ-ერთ მწვავე პრობლემად, ლგბტქ ადამიანებს კი არცთუ იშვიათად საბაზისო უფლებების დაცვისთვის უწევთ ბრძოლა. ამასთან, სოციუმში ფესვგადგმული სტერეოტიპები კიდევ უფრო აბრკოლებს პოზიტიურ ცვლილებებს ამ მიმართულებით.

ამდენად, ქართულ რეალობაში ქვიარ რეპრეზენტაციის გაზრდის ერთ-ერთი მთავარი მიზანი სტერეოტიპების დამსხვრევა შეიძლება იყოს. წინა ათწლეულებში გადაღებულ ქართულ სერიალებში ლგბტქ პერსონაჟებს თითქმის ვერ შეხვდებით. მეტიც, ეს თემა იმდენად ტაბუირებული გახლდათ, რომ ქვიარ თემა მხოლოდ კომიკურ კონტექსტში ჩნდებოდა — რაც გავრცელებულ სტერეოტიპებს ეფუძნებოდა და, თავის მხრივ, უფრო ამყარებდა კიდეც მათ. ეს უარყოფითი ქვიარ რეპრეზენტაციაა.

სხვა სერიალებისგან აუცილებლად უნდა გამოვყოთ ჩემი ცოლის დაქალები, სადაც არა მხოლოდ გამოჩნდნენ ქვიარ პერსონაჟები, შემოქმედებითმა ჯგუფმა ზედმიწევნითაც ასახა განსხვავებული გენდერული იდენტობის მქონე ადამიანების ყოველდღიურობა.

აი, აქ უნდა აღვნიშნოთ კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი "მისია" — ხილვადობის გაზრდა. ჰეტეროპატრიარქატულ საზოგადოებებში ამ სისტემისთვის რაიმე ნიშნით განსხვავებულ ადამიანებს საუკუნეების განმავლობაში შლიდნენ ისტორიიდან, რამაც დღეს აქტუალური ისეთი თემების ტაბუირებას შეუწყო ხელი, როგორიც ფემინიზმი და ლგბტქ საკითხებია. ამის შედეგად, ქალების ან ქვიარ ადამიანების სათანადოდ წარმოჩენა ფილმებსა და სერიალებში დღემდე პრობლემური ამბავია.

წინათ ცდილობდნენ, ლგბტქ ადამიანების ისტორიები დამახინჯებით წარმოეჩინათ. ეს ერთგვარად Whitewashing-ს, ანუ "გათეთრებას" ჰგავს, როცა არათეთრკანიანების როლებს თეთრკანიანებით ანაცვლებენ. შედეგად კი იქმნებოდა რეალობას აცდენილი ისტორია, რომელიც მომავალში მავანს იმის თქმის საფუძველს მისცემდა, რომ ჰომოფობია 21-ე საუკუნის ყურით მოთრეული პრობლემაა.

ქვიარ ხილვადობის და რეპრეზენტაციის გაზრდა, ერთი მხრივ, სტიგმებს შლის, მეორე მხრივ კი, ლგბტქ ადამიანებს, განსაკუთრებით, ახალგაზრდებს, ეხმარება, იპოვონ მისაბაძი გმირები, ან, უბრალოდ, პერსონაჟები, რომელთანაც თავს გააიგივებენ. ეს კი განსაკუთრებით საგულისხმოა, რადგან გარემო ქვიარ ახალგაზრდებს მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემებისგან უფრო დაუცველად აქცევს. ამდენად, მათთვის ფილმებისა და სერიალების მეშვეობითაც მნიშვნელოვანია იმის თქმა, რომ მარტონი არ არიან.

ქამინგ აუთი და გარშემომყოფების რეაქცია

გარდა იმისა, რომ ქვიარ წყვილის ქართულ სერიალში გამოჩენის ფაქტია აღსანიშნი, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, როგორ მიუდგნენ სერიალის შემქმნელები ქვიარ ადამიანის ცხოვრებაში ერთ-ერთი რთული მომენტის, უახლოეს ადამიანებთან დაქამინგაუთების, გადმოცემას.

უპირველესად, თვალშისაცემი ისაა, რომ ეკას პერსონაჟი მთლად საკუთარი ნებით არ დაქამინგაუთებულა. ეს დიდწილად პარტნიორის მხრიდან ირიბი ზეწოლის შედეგი იყო. რასაკვირველია, იძულებითი ქამინგ აუთის ბევრად ცუდი ვარიანტებიც არსებობს, თუნდაც ეგრეთ წოდებული აუთინგი, როცა პირის ნებართვის გარეშე ხდება მისი იდენტობის გაცხადება. თუმცა, სერიალის შემქმნელებმა, ამასთან ერთად, ხაზი გაუსვეს კულტურული გარემოებებისა და სხვაობის მნიშვნელობას. "ეს კანადა არაა", — ეუბნება ეკა თავის უცხოელ პარტნიორს და მიანიშნებს, რომ მისი მშობლებისა და მეგობრების რეაქცია ქეითის მოლოდინებს შეიძლება სულაც არ დაემთხვეს.

აი, მშობლების რეაქცია კი, შესაძლოა, სწორედაც რომ მათივე მოლოდინების ბრალი აღმოჩნდეს. სერიალში კარგადაა ნაჩვენები, რომ ეკას ოჯახში, ერთი შეხედვით, იდილიური სიტუაციის მიუხედავად, მასზე გამუდმებული ზეწოლაა, მალე დაოჯახდეს. უნდა აღინიშნოს, რომ ასეთი მოლოდინი მათ ნამდვილად არ აქვთ ეკას ძმისადმი, რომელიც ასევე "დასაოჯახებელია".

საინტერესოა ისიც, რომ სერიალში ხაზი აქვს გასმული ჰეტერონორმატიული საზოგადოებისთვის დამახასიათებელ კიდევ ერთ ჩვეულებას — ანგარიშმიუცემლად იმის განსაზღვრა ან ვარაუდი მაინც, რომ ახლო მეგობრულ ურთიერთობაში მყოფი კაცი და ქალი წყვილია. ამის დაშვება კი, ცხადია, კიდევ უფრო ამძაფრებს მოულოდნელობის რეაქციას ქამინგ აუთზე.

"ექვსი წლიდან ერთად ვართ და ახლა უნდა ვიგებდე მაგის ამბებს, თან ასეთს?!", — ამბობს ეკას ორი უახლოესი მეგობრიდან ერთ-ერთი, მარიამი, როცა ისინი მისი თანდასწრების გარეშე განიხილავენ ამბავს.

საინტერესო სწორედ ის გახლდათ, რომ ამ სცენით სერიალის შემქმნელებმა კონტრასტულად გვაჩვენეს ორი სხვადასხვა რეაქცია ქამინგ აუთზე. იმის მიუხედავად, რომ ანაც და მარიამიც ეკასთვის თანაბრად ახლო მეგობარია, ერთი მათგანისთვის მისი იდენტობა ურთიერთობაში არაფერს ცვლის — მეტიც, ცდილობს, ახსნას, რატომ მალავდა იგი მას. თუმცა, მარიამს, რომელიც, ეკას თქმით, დისტანცირდა, აშკარად ეტყობა, რომ ამ ფაქტს ძნელად ეგუება; მეტადრე იმას, რომ მეგობარი უფრო ადრე არ დაქამინგაუთებულა მათთან.

"აბა, ერთი წუთით წარმოიდგინე, იმ პერიოდში ეკას რამე რომ ეთქვა, რა ამბავი ატყდებოდა", — უხსნის ანა მარიამს, როცა ეს უკანასკნელი იხსენებს, როგორ იგონებდა ეკა სკოლის პერიოდში, თითქოს ბიჭები მოსწონდა.

აქვე ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ თუნდაც მარიამის რეაქცია ისეთი მძაფრი არაა, როგორსაც რეალობაში აწყდებიან ხოლმე ქვიარ ადამიანები ქამინგ აუთის შემდეგ. მეგობრების დაკარგვაზე რომ არაფერი ვთქვათ, სამწუხაროდ, არცთუ იშვიათად, ოჯახის წევრებიც წყვეტენ ურთიერთობას განსხვავებული სექსუალური ორიენტაციის ან გენდერული იდენტობის მქონე ადამიანებთან.

ასე რომ, ქართულ სერიალში ქვიარ წყვილის გამოჩენა ნამდვილად ღირსშესანიშნავი ამბავია. დასაფასებელია სერიალის შემოქმედებითი ჯგუფის გამბედაობაც, შეხებოდნენ ჩვენს საზოგადოებაში ტაბუდადებული თემებიდან ერთ-ერთ ყველაზე კომპლექსურ საკითხს.

საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველი არხის წარმატებული სერიალი სიყვარულს მიღმა, რომელიც 2022 წლის გაზაფხულზე დაიწყო, მნიშვნელოვან სოციალურ პრობლემებს, მაგალითად, ლუდომანიას, აქამდეც შეხებია. მეორე სეზონის ბოლო სერიებში ასევე ვნახეთ, რომ სერიალის შემქმნელები კიდევ ერთი მწვავე პრობლემას, სექსუალურ შევიწროებას, წარმოაჩენენ. ამდენად, იმედი ვიქონიოთ, რომ პროექტის მიერ ამ და სხვა თემების შესაფერისად წარმოჩენა მაყურებელს დააფიქრებს და გრძელვადიან პერსპექტივაში წვლილსაც შეიტანს საზოგადოებაში სწორი ღირებულებებისა და მიდგომების ჩამოყალიბებაში.