როგორ დაადგინა ოლე რომერმა, რომ სინათლის სიჩქარე უსასრულო არ არის
ფოტო: Google
340 წლის წინ დანიელმა მეცნიერმა ოლე რომერმა წარმატებით გამოთვალა სინათლის სიჩქარე და კოსმოსზე არსებული წარმოდგენა მთლიანად შეცვალა.
რომერის გამოთვლებამდე, ასტრონომები ფიქრობდნენ, რომ სინათლის სიჩქარე უსასრულო იყო. არსებობდა საპირისპირო აზრიც. მაგალითად, გალილეო გალილეი დარწმუნებული იყო, რომ სინათლის სიჩქარის გაზომვა შეიძლებოდა და ამისთვის საკუთარი მეთოდიც ჰქონდა შემუშავებული. ცდის ფარგლებში ორი ადამიანი ხელში ფანრებით ერთმანეთისგან ერთი კილომეტრის მოშორებით უნდა დამდგარიყვნენ. შემდეგ, ერთ-ერთი მათგანი ფანარს რამეს ააფარებდა, ხოლო მეორეს უნდა დაეფიქსირებინა, რამდენი ხანი დასჭირდებოდა სინათლეს მის ლოკაციამდე მისასვლელად. ცხადია, ეს ცდა წარუმატებელი გამოდგა, რადგან სინათლე წამში 299 700 კილომეტრს გადის.
რომერმა სხვა მეთოდს მიმართა. 1676 წელს ის იუპიტერის მთვარის იოს დაბნელებას აკვირდებოდა. ეს მოვლენა ყოველ 421/2 საათში ერთხელ ხდება. ამ დროს მან ერთი უცნაურობა შეამჩნია. რაც უფრო უახლოვდებოდა დედამიწა იუპიტერის ორბიტას, მით უფრო მცირდებოდა დრო იოს დაბნელებებს შორის, ხოლო რაც უფრო შორდებოდა - შესაბამისად, მით მეტი დრო გადიოდა. რომერმა იცოდა, რომ დედამიწას იოსა და იუპიტერზე გავლენა ვერ ექნებოდა, ამიტომ ცხადი გახდა, რომ ეს ფენომენი სხვა რამესთან იყო კავშირში.
რომერი სწორედ ამ დროს მიხვდა, რომ მან სინათლის სიჩქარე გაზომა. მან გამოთვალა, რომ დაბნელებები მოსალოდნელზე 11 წუთით ადრე ხდებოდა, როცა დედამიწა და იუპიტერი ერთმანეთთან უახლოეს წერტილში მდებარეობდნენ, ხოლო 11 წუთით გვიან - როცა ყველაზე მეტად დაშორებულები იყვნენ.
რომერმა და სხვა დანიელმა ასტრონომმა, კრისტიან ჰაიგენსმა, სინათლის სიჩქარის ზუსტი გამოთვლაც სცადეს, მაგრამ ნამდვილ მაჩვენებელს ასცდნენ. მიუხედავად ამისა, რომერი მაინც პირველი მეცნიერია, რომელმაც აღმოაჩინა, რომ სინათლის სიჩქარე არსებობს და სულაც არ არის უსასრულო.
-
პოლიციის შეთავაზებულმა შაურმამ კაცს თვითმკვლელობა გადააფიქრებინა პოლიციის შეთავაზებულმა შაურმამ კაცს თვითმკვლელობა გადააფიქრებინა
გადახედვა
-
რატომაა იშვიათი "ტატუინი" ეგზოპლანეტები? — შეიძლება მიზეზი აინშტაინის ფარდობითობა იყოს რატომაა იშვიათი "ტატუინი" ეგზოპლანეტები? — შეიძლება მიზეზი აინშტაინის ფარდობითობა იყოს
გადახედვა
-
რატომ მიჰყავს ევოლუციას გველები კანიბალიზმამდე? — კვლევა რატომ მიჰყავს ევოლუციას გველები კანიბალიზმამდე? — კვლევა
გადახედვა
-
თბილისი მუსიკალური სამყაროს ეპიცენტრში — საქართველო მსოფლიო მუსიკოსთა კრებას მასპინძლობს თბილისი მუსიკალური სამყაროს ეპიცენტრში — საქართველო მსოფლიო მუსიკოსთა კრებას მასპინძლობს
გადახედვა
-
ChatGPT-ს "ლანძღვა" შეიძლება მის სიზუსტეს აუმჯობესებდეს, თუმცა მეცნიერები არ გვირჩევენ ChatGPT-ს "ლანძღვა" შეიძლება მის სიზუსტეს აუმჯობესებდეს, თუმცა მეცნიერები არ გვირჩევენ
გადახედვა
-
ალდაგის შეთავაზება ელექტრო ავტომობილების მომხმარებლებს ალდაგის შეთავაზება ელექტრო ავტომობილების მომხმარებლებს
-
იტალიაში შეყვარებულების ცნობილი თაღი ვალენტინობაზე ჩამოინგრა იტალიაში შეყვარებულების ცნობილი თაღი ვალენტინობაზე ჩამოინგრა
გადახედვა
-
ესპანეთში ჰანიბალის საბრძოლო სპილოების პირველი მყარი მტკიცებულება აღმოაჩინეს ესპანეთში ჰანიბალის საბრძოლო სპილოების პირველი მყარი მტკიცებულება აღმოაჩინეს
გადახედვა
-
ლევან დავითაშვილი და გიორგი ჩიქოვანი სუს-ში გამოკითხვაზე იმყოფებიან ლევან დავითაშვილი და გიორგი ჩიქოვანი სუს-ში გამოკითხვაზე იმყოფებიან
გადახედვა
-
გახარიას პარტია პარლამენტს ამნისტიის კანონპროექტს წარუდგენს გახარიას პარტია პარლამენტს ამნისტიის კანონპროექტს წარუდგენს
გადახედვა
-
საქართველოს ბანკი იწყებს ახალ YouTube პროექტს — ფორმაში საქართველოს ბანკი იწყებს ახალ YouTube პროექტს — ფორმაში
-
ლადო ბოჟაძე მიხეილ ყაველაშვილს მოუწოდებს, როგორც მრავალშვილიანი მამა "პირადად ჩაერთოს" საქართველოს დემოგრაფიული პრობლემების მოგვარებაში ლადო ბოჟაძე მიხეილ ყაველაშვილს მოუწოდებს, როგორც მრავალშვილიანი მამა "პირადად ჩაერთოს" საქართველოს დემოგრაფიული პრობლემების მოგვარებაში
გადახედვა
-
მიხეილ ყაველაშვილი: ჩვენი ქვეყნისთვის კვლავ უმთავრეს გამოწვევად რჩება ჩვენი ისტორიული ტერიტორიების ოკუპაცია მიხეილ ყაველაშვილი: ჩვენი ქვეყნისთვის კვლავ უმთავრეს გამოწვევად რჩება ჩვენი ისტორიული ტერიტორიების ოკუპაცია
გადახედვა
-
Hello Tech გოგოებისთვის Hello Tech გოგოებისთვის
-
ნინო ჟვანია: "ბრალდება სრულიად მიუღებელია, გამოვრიცხავ, რომ ბუსამ რამე იცოდა. ადამიანს ასეთი რამ დააბრალო, მეორე ტრაგედიაა" ნინო ჟვანია: "ბრალდება სრულიად მიუღებელია, გამოვრიცხავ, რომ ბუსამ რამე იცოდა. ადამიანს ასეთი რამ დააბრალო, მეორე ტრაგედიაა"
გადახედვა
-
შესაძლოა, ტრადიციული კვანტური საათები დროის კრისტალებით ჩავანაცვლოთ — რას შეცვლის ეს? შესაძლოა, ტრადიციული კვანტური საათები დროის კრისტალებით ჩავანაცვლოთ — რას შეცვლის ეს?
გადახედვა
-
კრემლი ალექსეი ნავალნის შხამიანი ბაყაყის ტოქსინით მოწამვლის ბრალდებას უარყოფს კრემლი ალექსეი ნავალნის შხამიანი ბაყაყის ტოქსინით მოწამვლის ბრალდებას უარყოფს
გადახედვა
-
გვიმსუბუქებს თუ არა ხელოვნური ინტელექტი სამუშაოს? — კვლევის შედეგები არასახარბიელოა გვიმსუბუქებს თუ არა ხელოვნური ინტელექტი სამუშაოს? — კვლევის შედეგები არასახარბიელოა
გადახედვა
-
იზა ომაძე: "მხოლოდ ბრალია წარდგენილი. მე ველოდები, ჩემი ყურით მოვისმინო, რომ ნიკო კვარაცხელიას მკვლელებს სამუდამო პატიმრობა მიესაჯათ" იზა ომაძე: "მხოლოდ ბრალია წარდგენილი. მე ველოდები, ჩემი ყურით მოვისმინო, რომ ნიკო კვარაცხელიას მკვლელებს სამუდამო პატიმრობა მიესაჯათ"
გადახედვა
-
დრამა, სკანდალები და აბსურდი — წლევანდელი ზამთრის ოლიმპიადა დრამა, სკანდალები და აბსურდი — წლევანდელი ზამთრის ოლიმპიადა
გადახედვა
-
25%-იანი ფასდაკლება სესხზე Silk ბანკში 25%-იანი ფასდაკლება სესხზე Silk ბანკში
კომენტარები