აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამთო-მოპოვებითმა კომპანია AzerGold-მა სომხეთის საზღვართან, ქალბაჯარის რაიონში მდებარე სოიუდლუს ოქროს საბადოზე საბურღი და აფეთქებითი სამუშაოები დაიწყო. ინფორმაციას OC media ავრცელებს.

პროექტს რთული სამართლებრივი და პოლიტიკური ისტორია აქვს. საბადო 2020 წლის ყარაბაღის მეორე ომამდე სომხეთის კონტროლქვეშ იმყოფებოდა, რის შემდეგაც იგი აზერბაიჯანს დაუბრუნდა.

"რადიო თავისუფლების" (RFE/RL) ცნობით, საბადო 1951 წელს, აზერბაიჯანის ქალბაჯარის რაიონისა და სომხეთის გეღარქუნიქის პროვინციის საზღვარზე აღმოაჩინეს. გავრცელებული ინფორმაციით, საბადოს უდიდესი ნაწილი — ოქროს მარაგის 75% აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე მდებარეობდა. თუმცა ყოფილი საბჭოთა კავშირის გეოლოგიის სამინისტროს ბრძანებით, საბადოს მართვა სომხეთის გეოლოგიურ სამმართველოს გადაეცა. საბადოს კომერციული ექსპლუატაცია 1976 წელს დაიწყო და 1990-იანი წლების დასაწყისისთვის იქიდან 27.6 ტონა ოქრო იყო მოპოვებული.

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, სომხურ მხარეს მაღაროს მრავალი წლის განმავლობაში რუსული კომპანია GeoProMining Gold მართავდა. თუმცა მას შემდეგ, რაც 2020 წლის ომის შედეგად აზერბაიჯანმა ტერიტორიებზე კონტროლი აღადგინა, GeoProMining-მა საქმიანობა შეწყვიტა.

აღსანიშნავია, რომ 1997 წელს აზერბაიჯანმა ამ ტერიტორიაზე არსებული საბადოების ათვისების მიზნით პროდუქციის წილობრივი განაწილების ხელშეკრულება ამერიკულ კომპანია RV Investment Group Services-თან გააფორმა. მოგვიანებით, დამუშავების უფლებების სამართალმემკვიდრე RV Investment Group Services-ის ნაცვლად Anglo Asian Mining გახდა. თუმცა, ვინაიდან სოიუდლუს საბადო იმ პერიოდში სომხეთის კონტროლქვეშ იმყოფებოდა, კომპანია აზერბაიჯანის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე რეალური საქმიანობის განხორციელებას ვერ ახერხებდა.

2022 წელს აზერბაიჯანის მთავრობამ განვითარების შეთანხმების სამართლებრივი ჩარჩო გარდაქმნა და მასში მხარედ ეკოლოგიისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტრო ჩართო.

შემდგომში, 2024 წლის ივნისში, სახელმწიფომ შეთანხმების ფარგლებში თავის წარმომადგენლად AzerGold დანიშნა.

2025 წლის აგვისტოდან საბადოზე ფართომასშტაბიანი გეოლოგიური კვლევები, ტოპოგრაფიული დაგეგმარება და საბურღი სამუშაოები მიმდინარეობდა, რომელთა საერთო სიღრმემ 18 000 მეტრს მიაღწია. გეოლოგიური კვლევებისა და დაზვერვის შედეგებზე დაყრდნობით, სოიუდლუს ოქროს საბადოს ამოღებადი დარჩენილი მარაგები 1 მილიონ უნციად (28 ტონა) ფასდება.

OC media-ს ცნობით, სოიუდლუს პროექტის მიმდინარე ეტაპზე, კონტრაქტორების ჩათვლით, სულ 236 ადამიანია დასაქმებული. მათგან 55 ქალბაჯარის რაიონის მცხოვრებია.