სოციალური სამართლიანობის ცენტრის ხელმძღვანელი თამთა მიქელაძე წერს, რომ სსკ-ში დაგეგმილი ცვლილებები "მიუთითებს არა მხოლოდ მათ არსებით შეუსაბამობაზე კონსტიტუციურ პრინციპებსა და ადამიანის უფლებათა ფუნდამენტურ სტანდარტებთან, არამედ სამართლის სისტემის ფუნქციურ ტრანსფორმაციაზე".

"სამართალი თანდათან კარგავს უფლებებზე დაფუძნებული კონსტიტუციური სახელმწიფოს ინსტრუმენტის თვისებას და იძენს ძალაუფლების კონსოლიდაციის მექანიზმის ნიშნებს. ასეთი ტრანსფორმაცია საფრთხეს უქმნის სამართლის ნეიტრალობას, მის განჭვრეტადობასა და დემოკრატიული წესრიგის სტრუქტურულ საფუძვლებს.

ნიუანსურად შევაფასეთ სისხლის სამართლის კოდექსში დაგეგმილი ცვლილებები "ექსტრემიზმი საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების წინააღმდეგ" კრიმინალიზებისა და საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების ან კონსტიტუციური ორგანოების არაღიარების მოტივის დამამძიმებელ გარემოებად განხილვის ინიციატივა. მათ შორის, პარალელები გავავლეთ რუსეთის, ბელორუსის და თურქეთის საკანონმდებლო მოწესრიგებასთან და რეალობასთან.

წარმოდგენილი საკანონმდებლო ცვლილებები თავისი შინაარსითა და ფორმულირებით სცდება დემოკრატიული წესრიგის დაცვის ლეგიტიმურ მიზნებს და ქმნის პოლიტიკური სივრცის კონტროლისა და პოლიტიკური გამოხატვის კრიმინალიზების უკიდურესად მაღალ რისკებს. ბუნდოვანი და შეფასებითი კატეგორიები ცალსახად ვერ აკმაყოფილებს სამართლებრივი განსაზღვრულობისა და განჭვრეტადობის მოთხოვნებს და ზრდის ნორმის თვითნებური და ბოროტი გამოყენების რისკებს.

რუსეთის, ბელარუსისა და თურქეთის გამოცდილებების ზემოთ წარმოდგენილი ანალიზი ცხადყოფს, რომ სწორედ ამგვარი სამართლებრივი ტრანსფორმაციებით იწყება პოლიტიკური სივრცის სისტემური დახურვა და ეტაპობრივად ბუნდოვანი "ანტი-ექსტრემისტული" ან "ანტი-ტერორისტული" ნორმები გამოიყენება არა ძალადობრივი საფრთხეების, არამედ პოლიტიკური ოპონენტების, მედიისა და სამოქალაქო საზოგადოების დასუსტების, გაჩუმებისა და კრიმინალიზებისთვის. საქართველოში მიმდინარე პოლიტიკური პროცესების ფონზე, რისკი, რომ საქართველოში ინიცირებული ეს ცვლილებებიც ანალოგიური განვითარების საფრთხეს შექმნის, ძალიან მაღალია.

მნიშვნელოვანია იმის თქმაც, რომ ამგვარი ცვლილებები ზეგავლენას ახდენს არა მხოლოდ ცალკეულ უფლებებზე, არამედ მთლიანად სამართლის სისტემის ბუნებაზეც, რომელშიც სისხლის სამართალი გამოიყენება არა საჯარო წესრიგისა და ადამიანის უფლებების დაცვის საშუალებად, არამედ პოლიტიკური ბრძოლის ინსტრუმენტად. ასეთ ვითარებაში ირღვევა ძალაუფლების განაწილების პრინციპიც, რადგან ფართო და ბუნდოვანი ნორმები უკიდურესად ზრდის პროკურატურისა და აღმასრულებელი ხელისუფლების დისკრეციას და სასამართლოს პოლიტიკური კონფლიქტის სისხლისსამართლებრივ ჩარჩოში გამკლავება უწევს. ამასთან, თუ კანონის გამოყენება სასამართლოსთვის დამოკიდებულია პოლიტიკური კონტექსტის შეფასებაზე და არა მკაფიო სამართლებრივ კრიტერიუმებზე, სამართალი ვეღარ ასრულებს სტაბილურობისა და წინასწარგანჭვრეტადობის ფუნქციას. იგი იქცევა სელექციური გამოყენების ინსტრუმენტად, რაც საბოლოოდ არღვევს თავად კონსტიტუციური წესრიგის საფუძვლებს.

სამართლის სისტემის გამოშიგვნის ეს პროცესი დამახასიათებელია ახალი ავტოკრატიებისთვის, სადაც დემოკრატიისა და სამართლებრივი სახელმწიფოს ინსტიტუტები ფორმალურად შენარჩუნებულია — პარლამენტი კანონებს იღებს, სასამართლო ფუნქციონირებს, არჩევნები ტარდება, თუმცა სამართლებრივი ინსტრუმენტები სისტემურად გამოიყენება პოლიტიკური კონკურენციის შესაზღუდად და საჯარო სივრცის კონტროლისთვის. ასეთ რეჟიმებში რეპრესია ხშირად აღარ არის მასობრივი და აშკარა. თუმცა ის ავტორიტარული სამართლებრივი მექანიზმების დანერგვით, ეტაპობრივად ავიწროებს პოლიტიკურ სივრცეს, კონკურენციას და ქმნის თვითცენზურისა და შიშის გარემოს.

ამდენად, წარმოდგენილი საკანონმდებლო ცვლილებები მიუთითებს არა მხოლოდ მათ არსებით შეუსაბამობაზე კონსტიტუციურ პრინციპებსა და ადამიანის უფლებათა ფუნდამენტურ სტანდარტებთან, არამედ სამართლის სისტემის ფუნქციურ ტრანსფორმაციაზე. ამ პროცესში სამართალი თანდათან კარგავს უფლებებზე დაფუძნებული კონსტიტუციური სახელმწიფოს ინსტრუმენტის თვისებას და იძენს ძალაუფლების კონსოლიდაციის მექანიზმის ნიშნებს. ასეთი ტრანსფორმაცია საფრთხეს უქმნის სამართლის ნეიტრალობას, მის განჭვრეტადობასა და დემოკრატიული წესრიგის სტრუქტურულ საფუძვლებს", — წერს თამთა მიქელაძე.