რატომ დგება ქალაქში სიჩუმე, როცა თოვს
ფოტო: Georgia About
თოვლის შემდეგ ქალაქი თითქოს იცვლება. ქუჩები, რომლებიც ჩვეულებრივ ხმაურით არის სავსე, უცნაურად მშვიდი და ჩუმი ხდება. ეს შეგრძნება ბევრისთვის ნაცნობია და, როგორც ირკვევა, სრულიად რეალური საფუძველი აქვს.
ერთი შეხედვით, სიჩუმის ნაწილი მარტივად ასახსნელია: თოვლის დროს ადამიანები უფრო ხშირად რჩებიან სახლში, გზებზე ნაკლები მანქანა მოძრაობს, ფრინველები კი უამინდობისას იმალებიან და ნაკლებ ხმას გამოსცემენ. თუმცა ეს მხოლოდ ნახევარი პასუხია. თოვლის მიერ შექმნილი სიჩუმე მხოლოდ ადამიანების ქცევით არ აიხსნება, მას მეცნიერული მიზეზებიც აქვს.
თოვლი ძველ თბილისში
ფოტო: Georgia About
ფიზიკის თვალსაზრისით, მთავარი ფაქტორი არის ის, რომ თოვლი ხმის შთანთქმას ახდენს. ხმა ტალღების სახით ვრცელდება ჰაერში და ჩვეულებრივ მყარ ზედაპირებზე, ასფალტზე, შენობებსა და მიწაზე ირეკლება. სწორედ ეს ანარეკლი ქმნის ქალაქის მუდმივ ფონურ ხმაურს. მაგრამ როცა ლანდშაფტს ახალი თოვლის ფენა ფარავს, ეს პროცესი იცვლება.
თოვლი ფოროვანი მასალაა. თითოეული თოვლის ფანტელი ექვსწახნაგოვანი კრისტალისგან შედგება და მის შიგნით პატარა ჰაერის უამრავი სივრცეა. სწორედ ეს სივრცეები მოქმედებს, როგორც ბუნებრივი ხმის ჩამხშობი: ხმოვანი ტალღები თოვლის ფენაში ხვდება, იშლება, ენერგიას კარგავს და აღარ ირეკლება უკან. შედეგად, გარემოში არსებული ხმების დიდი ნაწილი უბრალოდ ქრება.
ხმაურის შემცირების შესაფასებლად მეცნიერები ხმის შთანთქმის კოეფიციენტს იყენებენ, რიცხვით მაჩვენებელს, რომელიც აღწერს, ხმოვანი ენერგიის რა ნაწილს შთანთქავს კონკრეტული ზედაპირი. ეს კოეფიციენტი მერყეობს 0-დან 1-მდე: ნულს უახლოვდება ისეთი ზედაპირი, რომელიც ხმას თითქმის მთლიანად ირეკლავს, ხოლო ერთთან მიახლოებული მნიშვნელობა ნიშნავს, რომ ზედაპირი ხმოვან ტალღებს თითქმის სრულად შთანთქავს. მაგალითად, 0.5 მიუთითებს, რომ ზედაპირზე მოხვედრილი ხმოვანი ენერგიის დაახლოებით 50% შთანთქმულია, ხოლო დარჩენილი ნაწილი ირეკლება ან ვრცელდება. თოვლის შემთხვევაში ეს მაჩვენებელი დაახლოებით 0.5-დან 0.9-მდე მერყეობს, რაც ნიშნავს, რომ განსაკუთრებით ახალ და ფაფუკ თოვლს შეუძლია გარემოში არსებული ხმების დიდი ნაწილის "ჩახშობა" და სწორედ ამიტომ იქმნება სიჩუმის შეგრძნება თოვლის შემდეგ. ყველაზე ეფექტურია ახლად ჩამოვარდნილი, ფაფუკი თოვლი, რადგან მასში ჰაერის სივრცეები ყველაზე დიდი და სტრუქტურა ყველაზე ფოროვანია.
თოვლის მხოლოდ თხელი ფენა საკმარისი არ არის ხმაურის შესამჩნევად შესამცირებლად. როგორც წესი, საჭიროა რამდენიმე სანტიმეტრი თოვლი, რათა სიჩუმის ეფექტი მკაფიოდ იგრძნობოდეს. რაც უფრო სქელი და ფაფუკია თოვლის საფარი, მით უფრო ძლიერია მისი ხმის ჩამხშობი უნარი.
ეს სიჩუმე, როგორც წესი, დროებითია. როცა თოვლი დნობას იწყებს, ფანტელები ფორმას იცვლიან, მათ შორის არსებული ჰაერის სივრცე მცირდება და ხმის შთანთქმის უნარიც თანდათან ქრება. უფრო მეტიც, თუ თოვლი დადნება და შემდეგ კვლავ გაიყინება, ის ყინულად გადაიქცევა. ყინული კი ხმას აღარ შთანთქავს, არამედ პირიქით, ირეკლავს, რის შედეგადაც გარემო შეიძლება უფრო ხმაურიანიც კი გახდეს.
ამიტომ ის სიჩუმე, რომელიც ახალ თოვლს მოჰყვება, ხანმოკლეა, ისეთივე წარმავალი, როგორიც თავად თოვლი. სწორედ ეს ხდის მას განსაკუთრებულს: რამდენიმე საათით ან დღით სამყარო გვთავაზობს იშვიათ სიმშვიდეს, რომელსაც ვერანაირი ხელოვნური ხმაურის ჩამხშობი ვერ ჩაანაცვლებს.
-
თეონა ჭალიძე: პოლიტპატიმრებთან ამ შეზღუდვის [შვილებთან შეხვედრის აკრძალვის] გამოყენება დისკრიმინაციული, პოლიტიკურად მოტივირებული და არაპროპორციულია თეონა ჭალიძე: პოლიტპატიმრებთან ამ შეზღუდვის [შვილებთან შეხვედრის აკრძალვის] გამოყენება დისკრიმინაციული, პოლიტიკურად მოტივირებული და არაპროპორციულია
გადახედვა
-
OC Media: როგორ გახსნა მიუნხენის უნივერსიტეტთან პარტნიორობით მოქმედმა ქუთაისის უნივერსიტეტმა საქართველოში ნაცისტური იდეოლოგიის კვლევითი ცენტრი OC Media: როგორ გახსნა მიუნხენის უნივერსიტეტთან პარტნიორობით მოქმედმა ქუთაისის უნივერსიტეტმა საქართველოში ნაცისტური იდეოლოგიის კვლევითი ცენტრი
გადახედვა
-
შესაძლოა, მზე ადრე სულ სხვაგან მდებარეობდა — რა კავშირშია ეს დედამიწურ სიცოცხლესთან შესაძლოა, მზე ადრე სულ სხვაგან მდებარეობდა — რა კავშირშია ეს დედამიწურ სიცოცხლესთან
გადახედვა
-
ისრაელიმა ირანის ბირთვული ობიექტი დაბომბა ისრაელიმა ირანის ბირთვული ობიექტი დაბომბა
გადახედვა
-
"ქართული მხრიდან არანაირი თხოვნა ან მოწოდება არ ყოფილა" — ფაშინიანი ევროპარლამენტში გაკეთებულ განცხადებაზე "ქართული მხრიდან არანაირი თხოვნა ან მოწოდება არ ყოფილა" — ფაშინიანი ევროპარლამენტში გაკეთებულ განცხადებაზე
გადახედვა
-
პარლამენტის წინ გაშლილ კარავში ხანძრის გაჩენის ფაქტზე შსს-მ გამოძიება დაიწყო პარლამენტის წინ გაშლილ კარავში ხანძრის გაჩენის ფაქტზე შსს-მ გამოძიება დაიწყო
გადახედვა
-
ირაკლი ქადაგიშვილი: რევოლუცია რატომ ვერ ხდება? იმიტომ, რომ რევოლუციისთვის არ სცალია ხალხს, საქმე აქვს ხალხს. უფრო მეტი საქმე გვინდა რომ ჰქონდ ირაკლი ქადაგიშვილი: რევოლუცია რატომ ვერ ხდება? იმიტომ, რომ რევოლუციისთვის არ სცალია ხალხს, საქმე აქვს ხალხს. უფრო მეტი საქმე გვინდა რომ ჰქონდ
გადახედვა
-
მეცნიერებმა ამოხსნეს, როგორ ეშვებიან კატები ოთხ თათზე მეცნიერებმა ამოხსნეს, როგორ ეშვებიან კატები ოთხ თათზე
გადახედვა
-
ერაყის წყლებში გემი დაიბომბა, სადაც 23 ქართველი მეზღვაური იმყოფებოდა — მეზღვაურები უსაფრთხოდ არიან ერაყის წყლებში გემი დაიბომბა, სადაც 23 ქართველი მეზღვაური იმყოფებოდა — მეზღვაურები უსაფრთხოდ არიან
გადახედვა
-
ირაკლი კობახიძე: 6 წელზე მეტი წლოვანების ავტომობილების შემოყვანის აკრძალვის ნაცვლად გაზრდილი აქციზის ტარიფი დაწესდება ირაკლი კობახიძე: 6 წელზე მეტი წლოვანების ავტომობილების შემოყვანის აკრძალვის ნაცვლად გაზრდილი აქციზის ტარიფი დაწესდება
გადახედვა
-
NASA-ს ხელოვნური თანამგზავრი დედამიწაზე ჩამოვარდა NASA-ს ხელოვნური თანამგზავრი დედამიწაზე ჩამოვარდა
გადახედვა
-
ღამით პარლამენტთან ერთ-ერთ კარავს ცეცხლი გაუჩნდა, რის შემდეგაც სამართალდამცავებმა ტერიტორიიდან კარვები აიღეს ღამით პარლამენტთან ერთ-ერთ კარავს ცეცხლი გაუჩნდა, რის შემდეგაც სამართალდამცავებმა ტერიტორიიდან კარვები აიღეს
გადახედვა
-
ვინ იყო აიათოლა ალი ხამენეი და როგორ მოვიდა ის ხელისუფლების სათავეში? ვინ იყო აიათოლა ალი ხამენეი და როგორ მოვიდა ის ხელისუფლების სათავეში?
გადახედვა
-
ISFED: "იმედი" და "პოს ტვ" ფეისბუქზე ახალი გვერდებიდან არეკლამებენ კონტენტს ISFED: "იმედი" და "პოს ტვ" ფეისბუქზე ახალი გვერდებიდან არეკლამებენ კონტენტს
გადახედვა
-
შალვა პაპუაშვილი: ფაშინიანი თავისი ქვეყნის ინტერესებიდან გამომდინარე საუბრობდა, ჩვენ გვაქვს ჩვენი ურთიერთობა EU-სთან შალვა პაპუაშვილი: ფაშინიანი თავისი ქვეყნის ინტერესებიდან გამომდინარე საუბრობდა, ჩვენ გვაქვს ჩვენი ურთიერთობა EU-სთან
გადახედვა
-
რა წერია ევროპარლამენტის რეზოლუციაში, რომელსაც დღეს მიიღებენ რა წერია ევროპარლამენტის რეზოლუციაში, რომელსაც დღეს მიიღებენ
გადახედვა
-
ჩემი განცხადება ეფუძნებოდა ღია წყაროებიდან მოპოვებულ ინფორმაციას — გივი თარგამაძე სუს-ში მივიდა ჩემი განცხადება ეფუძნებოდა ღია წყაროებიდან მოპოვებულ ინფორმაციას — გივი თარგამაძე სუს-ში მივიდა
გადახედვა
-
შსს: ჯგუფური ყაჩაღობის ბრალდებით 4 პირი დააკავეს — მატერიალური ზიანი 10 000 ლარს შეადგენს შსს: ჯგუფური ყაჩაღობის ბრალდებით 4 პირი დააკავეს — მატერიალური ზიანი 10 000 ლარს შეადგენს
გადახედვა
-
დაურეკე ბუმერს — სოციალური ექსპერიმენტი სტუდენტებს და მოხუცთა თავშესაფარს შორის დაურეკე ბუმერს — სოციალური ექსპერიმენტი სტუდენტებს და მოხუცთა თავშესაფარს შორის
გადახედვა
-
შალვა პაპუაშვილი: სინამდვილეში დღეს ჩვენ ვართ ევროკავშირის დამცველები შალვა პაპუაშვილი: სინამდვილეში დღეს ჩვენ ვართ ევროკავშირის დამცველები
გადახედვა
-
NYT: ირანში სკოლაზე იერიშზე პასუხისმგებელი აშშ-ია — მათ შეცდომით ძველი მონაცემები გამოიყენეს NYT: ირანში სკოლაზე იერიშზე პასუხისმგებელი აშშ-ია — მათ შეცდომით ძველი მონაცემები გამოიყენეს
გადახედვა
კომენტარები