პროტო-ინტერნეტი - როგორ არ შეიცვალა მსოფლიო კომუნიკაციის რუკა
რუკა რომელსაც ახლა ხედავთ, 1877 წელს, პირველი გლობალური საკომუნიკაციო ქსელის შექმნის ზღვარზე მყოფი ბრიტანული Eastern Telegraph Company-ს მიერ შეიქმნა.
სატელეგრაფო სისტემის საკაბელო გაყვანილობა პირველ ინტერკონტინეტალურ და შესაბამისად, ერთმანეთისგან დიდი მანძილით დაშორებულ ქსელურ ინფრასტრუქტურას წარმოადგენდა: ის, ატლანტის ოკეანის გავლით, აკავშირებდა ირლანდიასა და ნიუფაუნდლენდს, საიდანაც ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის სანაპიროებს მიუყვებოდა. კორნუელიდან წყალქვეშა ქსელი სამხრეთით, გიბრალტარისა და კეიპტაუნისკენ, ხოლო აღმოსავლეთით - სუეცის, ადენის, მუმბაისა და ჰონგ-კონგის მიმართულებით იყო გადაჭიმული.
1902 წლისთვის კი წყნარ ოკეანეში, გემების მეშვეობით, თითქმის 6 500 კმ-ს (4 ათასი მილი) სიგრძის წყალქვეშა სადენების გაყვანა დასრულდა, რამაც ვანკუვერი ახალ ზელანდიასთან დააკავშირა.
მას შემდეგ რაც ტელეგრაფის ხაზმა დედამიწას შემოუარა, მსოფლიო დაპატარავდა: ტელეგრაფის მოზუზუნე კაბელების მეშვეობით შეტყობინების გაგზავნას, ლონდონიდან ნიუ-იორკამდე, ახლა უკვე მხოლოდ რამდენიმე წუთი სჭირდებოდა, რაც იმ დროისთვის წარმოუდგენელი ტექნიკური რევოლუცია იყო. სწორედ ამ მიღწევის შესახებ წერდა პიტერ კუპერი, ტრანსატლანტიკური სატელეგრაფო კაბელის ერთ- ერთი ინიციატორი, რომ ეს იყო „უმნიშვნელოვანესი წინასწარმეტყველების აღსრულება“, რადგან „ცოდნამ დაფარა დედამიწა, ისევე როგორც წყალი ფარავს მის ზედაპირს“.
ეს ძველი რუკა, თავის დროზე, რომელიმე დირექტორის ხისკედლებიან ოფისში იქნებოდა გამოკრული, რათა პოტენციური კლიენტებისთვის ეჩვენებინა, თუ რომელმა კომპანიამ მოახერხა პირველი მსოფლიო საკომუნიკაციო ქსელის შექმნა. დღეს მისი ასლი უკვე ვაშინგტონში, კოლუმბიის ოლქში, TeleGeography-ს ოფისებს ამშვენებს.
ამ კომპანიის მთავარი საქმიანობაა - იცოდნენ ყველაფერი ინტერნეტის ინფრასტრუქტურის შესახებ, რომლის საფუძვლადაც სწორედ ტელეგრაფის ქსელი მიიჩნევა.
„ჩვენ ყველას ბევრჯერ გვინახავს ეს რუკა,“ - ამბობს ალან მოლდინი, TeleGeography-ს კვლევითი დირექტორი, - „მას ხშირად ვიყენებთ პრეზენტაციებში, რათა უფრო გასაგები იყოს ჩვენი საქმიანობა: შეხედეთ, ეს არის ძველი ტელეგრაფის კაბელები და აი, იქვე ვხედავთ თანამედროვე კაბელებსაც“.
გაყვანილობის ხაზები, რომელსაც იგი 1877 წლის რუკაზე გვიჩვენებს, საოცრად ჰგავს მათ თანამედროვე ანალოგს, თუმცა არსებითად განსხვავდება ის, რაც ამ კაბელების შიგნით ხდება. ძველი სადენები ელექტრონულ სიგნალებს გრძელი სპილენძის შიგთავსის საშუალებით გზავნიდნენ; ახლები კი სინათლის იმპულსებს ადამიანის თმის სისქის შუშის სადენებით აგზავნიან.
მიუხედავად იმისა, რომ ტექნოლოგია დროთა განმავლობაში საგრძნობლად შეიცვალა, თვითოეული მათგანის ფუნქცია მსგავსია - კომუნიკაციის სისწრაფის აჩქარება. შედეგად, ადრეული ტელეგრაფის კაბელები, ახლა ოპტიკურ-ბოჭკოვანით ჩანაცვლდა.
მიუხედავად იმისა, თუ როდის მოხდა მათი გაყვანა, „ისინი ყოველთვის მიემართებიან იქ, სადაც ფულია“ - ამბობს ჯონ ლიფენი, გამოფენის „ინფორმაციის საუკუნე“ კურატორი ლონდონის მეცნიერების მუზეუმში. „ძირითადი კაბელები დიდ დასახლებებსა და მსოფლიოს მთავარ სავაჭრო რეგიონებს აკავშირებს,“ - ამატებს მოლდინი - რადგან კაბელების შორ მანძილზე გაყვანა ყოველთვის დიდ ხარჯებთან იყო დაკავშირებული. სწორედ ამიტომაც ირჩევდნენ მაქსიმალურად ისეთ პირდაპირ და მოკლე მარშრუტს, რის საშუალებასაც წყალქვეშა რელიეფი აძლევდათ, რადგან „ოკეანის ფსკერიც ისეთივე მთიანია, როგორც ხმელეთი“ - ამბობს ლიფენი.
1850-60-იან წლებში ეკიპაჟებმა, რომლებსაც პირველად გაჰყავდათ კაბელები წყალქვეშ, საკუთარ თავზე გამოსცადეს წყალქვეშა რელიეფის სირთულე. პირველად ტრანსატლანტიკური კაბელი მაშინ დაზიანდა, როდესაც შემთხვევით შუა ატლანტიკურ ქედს წამოედო (ქედი მეცნიერთა ჯგუფმა მხოლოდ 15 წლის შემდეგ, ოპტიმალური მარშრუტის შესადგენად დაგვიანებით გაგზავნილი ექსპედიციისას აღმოაჩინეს). გარდა წყალქვეშა მთათა სისტემებისა, გამოწვევად რჩებოდა აისბერგები და ვულკანები, ასევე საშიშროებას წარმოადგენდა საზღვაო სავაჭრო გზები, რის გამოც მარშრუტი იცვლებოდა, რათა თავიდან აეცილებინათ ღუზებით დაზიანების რისკი.
რა თქმა უნდა, ძველი რუკა ბოლომდე აღარ იმეორებს ინტერნეტის მარშრუტს, რადგან 1877 წლის შემდეგ ინფორმაციის საკაბელო ნაკადში ახალი არტერიები გაჩნდა. TeleGeography-ს თანამედროვე რუკებზე კარგად ჩანს აღმოსავლეთით გაზრდილი ინფრასტრუქტურა.
მაგალითად, იაპონიისა და სინგაპურის დამაკავშირებელი ქსელი, რომელიც გზად მრავალ პუნქტს მოიცავს.
თუმცა, მოლდინის თქმით, ტელეგრაფის ძველი რუკები მაინც საინტერესოა: „ალბათ ყველა ფიქრობს, რომ გლობალური ტექნოლოგია უსადენოა, მაგრამ იგი მხოლოდ უახლოესი საბაზო სადგურიდან ან სატელეფონო ანძიდან შეიძლება იყოს უსადენო, დანარჩენ მანძილს კი სადენებისა და კაბელების მეშვეობით გადის, რომლებიც ერთმანეთთან უმძლავრეს სერვერებს აკავშირებენ“.
ინფორმაციის ამ ნაკადებთან სატელიტებსაც კი მცირე შეხება აქვთ, რადგან ინტერნეტ ტრაფიკის დაახლოებით 95% არა ჰაერში, არამედ წყალქვეშ გადაიცემა. „ინტერნეტი არ არის Cloud,“ - ამბობს მოულდინი, - „რეალურად იგი ოკეანის ქვეშაა“.
-
უკრაინული მედია: ზელენსკი პირველად შეხვდა უკრაინის მიერ დასანქცირებულ ირაკლი კობახიძეს უკრაინული მედია: ზელენსკი პირველად შეხვდა უკრაინის მიერ დასანქცირებულ ირაკლი კობახიძეს
გადახედვა
-
"ზელენსკისთან იყო მეგობრული და საინტერესო საუბარი, უკრაინა არის ჩვენთვის მეგობარი ქვეყანა" — ირაკლი კობახიძე ზელენსკითან შეხვედრაზე "ზელენსკისთან იყო მეგობრული და საინტერესო საუბარი, უკრაინა არის ჩვენთვის მეგობარი ქვეყანა" — ირაკლი კობახიძე ზელენსკითან შეხვედრაზე
გადახედვა
-
"სოფლის ბუნებას ჩვენგან მალულად ანადგურებენ" — ბოლნისში, დარბაზის ხეობის მოსახლეობა მძიმე ტექნიკის სამუშაოებს აპროტესტებს "სოფლის ბუნებას ჩვენგან მალულად ანადგურებენ" — ბოლნისში, დარბაზის ხეობის მოსახლეობა მძიმე ტექნიკის სამუშაოებს აპროტესტებს
გადახედვა
-
Disney-ს საკულტო ანიმაციების სიმღერები ჟესტების ენაზე გაცოცხლდა Disney-ს საკულტო ანიმაციების სიმღერები ჟესტების ენაზე გაცოცხლდა
გადახედვა
-
მუდმივი მცდელობა იმისა, რომ საქართველო ჩართულიყო ომში განაპირობებს ძალიან რთულ ურთიერთობებს, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ერთმანეთს ხელი არ უნდა ჩამოართვან — გია ვოლსკი კობახიძისა და ზელენსკის შეხვედრაზე მუდმივი მცდელობა იმისა, რომ საქართველო ჩართულიყო ომში განაპირობებს ძალიან რთულ ურთიერთობებს, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ერთმანეთს ხელი არ უნდა ჩამოართვან — გია ვოლსკი კობახიძისა და ზელენსკის შეხვედრაზე
გადახედვა
-
ნიკოლ ფაშინიანი: სომხეთსა და UK-ს შორის სტრატეგიული პარტნიორობის შესახებ ვხსნით ახალ და იმედისმომცემ თავს ორმხრივ ურთიერთობებში ნიკოლ ფაშინიანი: სომხეთსა და UK-ს შორის სტრატეგიული პარტნიორობის შესახებ ვხსნით ახალ და იმედისმომცემ თავს ორმხრივ ურთიერთობებში
გადახედვა
-
ელენე ხოშტარია: როგორც თავის დროზე ჩვენმა გარღვევამ მოიყვანა რეგიონში ევროპა, ზუსტად ასე, სომხეთს შეუძლია იკისროს ეს როლი და დაგვეხმაროს ელენე ხოშტარია: როგორც თავის დროზე ჩვენმა გარღვევამ მოიყვანა რეგიონში ევროპა, ზუსტად ასე, სომხეთს შეუძლია იკისროს ეს როლი და დაგვეხმაროს
გადახედვა
-
ირაკლი კობახიძე ევროპის საბჭოს გენერალურ მდივანს, ალენ ბერსეს შეხვდა ირაკლი კობახიძე ევროპის საბჭოს გენერალურ მდივანს, ალენ ბერსეს შეხვდა
გადახედვა
-
მოიწვიე ფინედუ კლასში — საქართველოს ბანკის თანამშრომლები 150-ზე მეტ სკოლაში ატარებენ ფინანსური განათლების გაკვეთილებს მოიწვიე ფინედუ კლასში — საქართველოს ბანკის თანამშრომლები 150-ზე მეტ სკოლაში ატარებენ ფინანსური განათლების გაკვეთილებს
-
ანდრიი სიბიჰა: გავმართე შეხვედრა მაკა ბოჭორიშვილთან, განვიხილეთ ევროპული ინტეგრაცია და EU-ს მნიშვნელოვანი როლი გლობალურ საქმეებში ანდრიი სიბიჰა: გავმართე შეხვედრა მაკა ბოჭორიშვილთან, განვიხილეთ ევროპული ინტეგრაცია და EU-ს მნიშვნელოვანი როლი გლობალურ საქმეებში
გადახედვა
-
გელა ხასაიას საქმეში დაზარალებულმა სასამართლო პროცესზე ბრალდებული ვერ ამოიცნო გელა ხასაიას საქმეში დაზარალებულმა სასამართლო პროცესზე ბრალდებული ვერ ამოიცნო
გადახედვა
-
ემანუელ მაკრონი: ნიკოლ ფაშინიანმა მოაწყო "ხავერდოვანი რევოლუცია" და გადაწყვიტა, თავისი ქვეყანა რუსეთისგან მომავალი რისკისგან გაეთავისუფლებინა ემანუელ მაკრონი: ნიკოლ ფაშინიანმა მოაწყო "ხავერდოვანი რევოლუცია" და გადაწყვიტა, თავისი ქვეყანა რუსეთისგან მომავალი რისკისგან გაეთავისუფლებინა
გადახედვა
-
ირაკლი კობახიძე: გასულ წელს 3000-ზე მეტი ნარკოდილერი დავაკავეთ, გამოვავლინეთ 144 საერთაშორისო ნარკოტრეფიკის შემთხვევა ირაკლი კობახიძე: გასულ წელს 3000-ზე მეტი ნარკოდილერი დავაკავეთ, გამოვავლინეთ 144 საერთაშორისო ნარკოტრეფიკის შემთხვევა
გადახედვა
-
Global Finance-მა საქართველოს ბანკი GEN AI-ის დანერგვისთვის რეგიონულ ინოვატორებს შორის დაასახელა Global Finance-მა საქართველოს ბანკი GEN AI-ის დანერგვისთვის რეგიონულ ინოვატორებს შორის დაასახელა
-
მცხეთის მუნიციპალიტეტში ძარცვის მცდელობის ფაქტზე ერთი პირი დააკავეს მცხეთის მუნიციპალიტეტში ძარცვის მცდელობის ფაქტზე ერთი პირი დააკავეს
გადახედვა
-
ასტრონომებმა 10 000 ახალი შესაძლო ეგზოპლანეტა აღმოაჩინეს ასტრონომებმა 10 000 ახალი შესაძლო ეგზოპლანეტა აღმოაჩინეს
გადახედვა
-
მიხეილ სააკაშვილი: დღეს რომ ჩემი კურსი გაგრძელებულიყო, ყველა ეს ევროპელი ლიდერი [EPC-ის სამიტზე] უდავოდ თბილისში ჩამოვიდოდა მიხეილ სააკაშვილი: დღეს რომ ჩემი კურსი გაგრძელებულიყო, ყველა ეს ევროპელი ლიდერი [EPC-ის სამიტზე] უდავოდ თბილისში ჩამოვიდოდა
გადახედვა
-
შსს: 1 კგ-მდე "კოკაინი" ამოიღეს, დაკავებულია აზერბაიჯანის მოქალაქე შსს: 1 კგ-მდე "კოკაინი" ამოიღეს, დაკავებულია აზერბაიჯანის მოქალაქე
გადახედვა
-
ელიფ შაფაქი: ტექნოლოგიები მეტისმეტად მნიშვნელოვანი საკითხია იმისთვის, რომ ტექკომპანიებს ვანდოთ ელიფ შაფაქი: ტექნოლოგიები მეტისმეტად მნიშვნელოვანი საკითხია იმისთვის, რომ ტექკომპანიებს ვანდოთ
გადახედვა
-
საქსტატი: თევზეულზე ფასი 21.3%-ით გაიზარდა, ხილზე 11.8%-ით, ხორცზე — 10.1%-ით — წლიური ინფლაცია 5.9%-ია საქსტატი: თევზეულზე ფასი 21.3%-ით გაიზარდა, ხილზე 11.8%-ით, ხორცზე — 10.1%-ით — წლიური ინფლაცია 5.9%-ია
გადახედვა
-
ილჰამ ალიევი: 2028 წლის მაისში სამიტის წევრებს აზერბაიჯანში ვიწვევ. სომხეთმაც მხარი დაუჭირა ჩვენს კანდიდატურას, რაც ნათლად აჩვენებს, რომ აზერბაიჯანსა და სომხეთს შორის მშვიდობა რეალობაა ილჰამ ალიევი: 2028 წლის მაისში სამიტის წევრებს აზერბაიჯანში ვიწვევ. სომხეთმაც მხარი დაუჭირა ჩვენს კანდიდატურას, რაც ნათლად აჩვენებს, რომ აზერბაიჯანსა და სომხეთს შორის მშვიდობა რეალობაა
გადახედვა


კომენტარები