პროტო-ინტერნეტი - როგორ არ შეიცვალა მსოფლიო კომუნიკაციის რუკა
რუკა რომელსაც ახლა ხედავთ, 1877 წელს, პირველი გლობალური საკომუნიკაციო ქსელის შექმნის ზღვარზე მყოფი ბრიტანული Eastern Telegraph Company-ს მიერ შეიქმნა.
სატელეგრაფო სისტემის საკაბელო გაყვანილობა პირველ ინტერკონტინეტალურ და შესაბამისად, ერთმანეთისგან დიდი მანძილით დაშორებულ ქსელურ ინფრასტრუქტურას წარმოადგენდა: ის, ატლანტის ოკეანის გავლით, აკავშირებდა ირლანდიასა და ნიუფაუნდლენდს, საიდანაც ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის სანაპიროებს მიუყვებოდა. კორნუელიდან წყალქვეშა ქსელი სამხრეთით, გიბრალტარისა და კეიპტაუნისკენ, ხოლო აღმოსავლეთით - სუეცის, ადენის, მუმბაისა და ჰონგ-კონგის მიმართულებით იყო გადაჭიმული.
1902 წლისთვის კი წყნარ ოკეანეში, გემების მეშვეობით, თითქმის 6 500 კმ-ს (4 ათასი მილი) სიგრძის წყალქვეშა სადენების გაყვანა დასრულდა, რამაც ვანკუვერი ახალ ზელანდიასთან დააკავშირა.
მას შემდეგ რაც ტელეგრაფის ხაზმა დედამიწას შემოუარა, მსოფლიო დაპატარავდა: ტელეგრაფის მოზუზუნე კაბელების მეშვეობით შეტყობინების გაგზავნას, ლონდონიდან ნიუ-იორკამდე, ახლა უკვე მხოლოდ რამდენიმე წუთი სჭირდებოდა, რაც იმ დროისთვის წარმოუდგენელი ტექნიკური რევოლუცია იყო. სწორედ ამ მიღწევის შესახებ წერდა პიტერ კუპერი, ტრანსატლანტიკური სატელეგრაფო კაბელის ერთ- ერთი ინიციატორი, რომ ეს იყო „უმნიშვნელოვანესი წინასწარმეტყველების აღსრულება“, რადგან „ცოდნამ დაფარა დედამიწა, ისევე როგორც წყალი ფარავს მის ზედაპირს“.
ეს ძველი რუკა, თავის დროზე, რომელიმე დირექტორის ხისკედლებიან ოფისში იქნებოდა გამოკრული, რათა პოტენციური კლიენტებისთვის ეჩვენებინა, თუ რომელმა კომპანიამ მოახერხა პირველი მსოფლიო საკომუნიკაციო ქსელის შექმნა. დღეს მისი ასლი უკვე ვაშინგტონში, კოლუმბიის ოლქში, TeleGeography-ს ოფისებს ამშვენებს.
ამ კომპანიის მთავარი საქმიანობაა - იცოდნენ ყველაფერი ინტერნეტის ინფრასტრუქტურის შესახებ, რომლის საფუძვლადაც სწორედ ტელეგრაფის ქსელი მიიჩნევა.
„ჩვენ ყველას ბევრჯერ გვინახავს ეს რუკა,“ - ამბობს ალან მოლდინი, TeleGeography-ს კვლევითი დირექტორი, - „მას ხშირად ვიყენებთ პრეზენტაციებში, რათა უფრო გასაგები იყოს ჩვენი საქმიანობა: შეხედეთ, ეს არის ძველი ტელეგრაფის კაბელები და აი, იქვე ვხედავთ თანამედროვე კაბელებსაც“.
გაყვანილობის ხაზები, რომელსაც იგი 1877 წლის რუკაზე გვიჩვენებს, საოცრად ჰგავს მათ თანამედროვე ანალოგს, თუმცა არსებითად განსხვავდება ის, რაც ამ კაბელების შიგნით ხდება. ძველი სადენები ელექტრონულ სიგნალებს გრძელი სპილენძის შიგთავსის საშუალებით გზავნიდნენ; ახლები კი სინათლის იმპულსებს ადამიანის თმის სისქის შუშის სადენებით აგზავნიან.
მიუხედავად იმისა, რომ ტექნოლოგია დროთა განმავლობაში საგრძნობლად შეიცვალა, თვითოეული მათგანის ფუნქცია მსგავსია - კომუნიკაციის სისწრაფის აჩქარება. შედეგად, ადრეული ტელეგრაფის კაბელები, ახლა ოპტიკურ-ბოჭკოვანით ჩანაცვლდა.
მიუხედავად იმისა, თუ როდის მოხდა მათი გაყვანა, „ისინი ყოველთვის მიემართებიან იქ, სადაც ფულია“ - ამბობს ჯონ ლიფენი, გამოფენის „ინფორმაციის საუკუნე“ კურატორი ლონდონის მეცნიერების მუზეუმში. „ძირითადი კაბელები დიდ დასახლებებსა და მსოფლიოს მთავარ სავაჭრო რეგიონებს აკავშირებს,“ - ამატებს მოლდინი - რადგან კაბელების შორ მანძილზე გაყვანა ყოველთვის დიდ ხარჯებთან იყო დაკავშირებული. სწორედ ამიტომაც ირჩევდნენ მაქსიმალურად ისეთ პირდაპირ და მოკლე მარშრუტს, რის საშუალებასაც წყალქვეშა რელიეფი აძლევდათ, რადგან „ოკეანის ფსკერიც ისეთივე მთიანია, როგორც ხმელეთი“ - ამბობს ლიფენი.
1850-60-იან წლებში ეკიპაჟებმა, რომლებსაც პირველად გაჰყავდათ კაბელები წყალქვეშ, საკუთარ თავზე გამოსცადეს წყალქვეშა რელიეფის სირთულე. პირველად ტრანსატლანტიკური კაბელი მაშინ დაზიანდა, როდესაც შემთხვევით შუა ატლანტიკურ ქედს წამოედო (ქედი მეცნიერთა ჯგუფმა მხოლოდ 15 წლის შემდეგ, ოპტიმალური მარშრუტის შესადგენად დაგვიანებით გაგზავნილი ექსპედიციისას აღმოაჩინეს). გარდა წყალქვეშა მთათა სისტემებისა, გამოწვევად რჩებოდა აისბერგები და ვულკანები, ასევე საშიშროებას წარმოადგენდა საზღვაო სავაჭრო გზები, რის გამოც მარშრუტი იცვლებოდა, რათა თავიდან აეცილებინათ ღუზებით დაზიანების რისკი.
რა თქმა უნდა, ძველი რუკა ბოლომდე აღარ იმეორებს ინტერნეტის მარშრუტს, რადგან 1877 წლის შემდეგ ინფორმაციის საკაბელო ნაკადში ახალი არტერიები გაჩნდა. TeleGeography-ს თანამედროვე რუკებზე კარგად ჩანს აღმოსავლეთით გაზრდილი ინფრასტრუქტურა.
მაგალითად, იაპონიისა და სინგაპურის დამაკავშირებელი ქსელი, რომელიც გზად მრავალ პუნქტს მოიცავს.
თუმცა, მოლდინის თქმით, ტელეგრაფის ძველი რუკები მაინც საინტერესოა: „ალბათ ყველა ფიქრობს, რომ გლობალური ტექნოლოგია უსადენოა, მაგრამ იგი მხოლოდ უახლოესი საბაზო სადგურიდან ან სატელეფონო ანძიდან შეიძლება იყოს უსადენო, დანარჩენ მანძილს კი სადენებისა და კაბელების მეშვეობით გადის, რომლებიც ერთმანეთთან უმძლავრეს სერვერებს აკავშირებენ“.
ინფორმაციის ამ ნაკადებთან სატელიტებსაც კი მცირე შეხება აქვთ, რადგან ინტერნეტ ტრაფიკის დაახლოებით 95% არა ჰაერში, არამედ წყალქვეშ გადაიცემა. „ინტერნეტი არ არის Cloud,“ - ამბობს მოულდინი, - „რეალურად იგი ოკეანის ქვეშაა“.
-
ხელისუფლების არაღიარებაზე სისხლის სამართლის დევნის დაწყებას იურიდიულ საკითხთა კომიტეტმა II მოსმენით მხარი დაუჭირეს ხელისუფლების არაღიარებაზე სისხლის სამართლის დევნის დაწყებას იურიდიულ საკითხთა კომიტეტმა II მოსმენით მხარი დაუჭირეს
გადახედვა
-
ლევან იოსელიანმა "გრანტების შესახებ" კანონის გამკაცრება შესაძლოა საკონსტიტუციო სასამართლოში გაასაჩივროს ლევან იოსელიანმა "გრანტების შესახებ" კანონის გამკაცრება შესაძლოა საკონსტიტუციო სასამართლოში გაასაჩივროს
გადახედვა
-
"რობოტებს თქვენი სხეული სჭირდებათ" — ახალი პლატფორმიდან ხელოვნური ინტელექტი ადამიანებს ქირაობს "რობოტებს თქვენი სხეული სჭირდებათ" — ახალი პლატფორმიდან ხელოვნური ინტელექტი ადამიანებს ქირაობს
გადახედვა
-
ზამთრის ოლიმპიადა კრიზისშია — სპორტსმენებმა პრეზერვატივების მარაგი გაათავეს ზამთრის ოლიმპიადა კრიზისშია — სპორტსმენებმა პრეზერვატივების მარაგი გაათავეს
გადახედვა
-
კალაძის თქმით, ტრამვაის ხაზი დიდი დიღმიდან დაიწყება და აღმაშენებლის ხეივნისა და დიღმის მასივის გავლით მეტრო "დიდუბეს" დაუკავშირდება კალაძის თქმით, ტრამვაის ხაზი დიდი დიღმიდან დაიწყება და აღმაშენებლის ხეივნისა და დიღმის მასივის გავლით მეტრო "დიდუბეს" დაუკავშირდება
გადახედვა
-
ირაკლი კობახიძე: რა პლუს-მინუსები აქვს ევროინტეგრაციას, ამასთან დაკავშირებით მსჯელობა აბსოლუტურად მიზანშეწონილია ირაკლი კობახიძე: რა პლუს-მინუსები აქვს ევროინტეგრაციას, ამასთან დაკავშირებით მსჯელობა აბსოლუტურად მიზანშეწონილია
გადახედვა
-
ChatGPT ზუსტად გვხატავს, რადგან ჩვენზე ბევრი იცის — როგორ წავშალოთ თავი ბოტის მეხსიერებიდან ChatGPT ზუსტად გვხატავს, რადგან ჩვენზე ბევრი იცის — როგორ წავშალოთ თავი ბოტის მეხსიერებიდან
გადახედვა
-
ირაკლი კობახიძე: საბოტაჟს და ექსტრემიზმს კანონმდებლობა უნდა დაუპირისპირდეს ირაკლი კობახიძე: საბოტაჟს და ექსტრემიზმს კანონმდებლობა უნდა დაუპირისპირდეს
გადახედვა
-
Volvo Cars EMEA — ვოლვო ქარ კავკასიამ პრესტიჟულ ბიზნესკონფერენციას საქართველოში პირველად უმასპინძლა Volvo Cars EMEA — ვოლვო ქარ კავკასიამ პრესტიჟულ ბიზნესკონფერენციას საქართველოში პირველად უმასპინძლა
-
ქარიშხლიანი უღელტეხილი და ტოქსიკური ბოიფრენდის დაბადება ქარიშხლიანი უღელტეხილი და ტოქსიკური ბოიფრენდის დაბადება
გადახედვა
-
ხელისუფლების არაღიარება სისხლის სამართლის დანაშაული ხდება და 3 წლით პატიმრობით დაისჯება — "ოცნების" ახალი ინიციატივა ხელისუფლების არაღიარება სისხლის სამართლის დანაშაული ხდება და 3 წლით პატიმრობით დაისჯება — "ოცნების" ახალი ინიციატივა
გადახედვა
-
საია ნოემბერ-დეკემბრის აქციებზე წყლის ჭავლში შერეული ნივთიერებებით დაზიანებული პირების სახელით სამართალწარმოებას იწყებს საია ნოემბერ-დეკემბრის აქციებზე წყლის ჭავლში შერეული ნივთიერებებით დაზიანებული პირების სახელით სამართალწარმოებას იწყებს
გადახედვა
-
31 იანვარს მტკვარში გაუჩინარებული პიროვნების ძებნა-შველის ღონისძიებების ფარგლებში მტკვრის კალაპოტში წყლის დონე ხელოვნურად შემცირდება 31 იანვარს მტკვარში გაუჩინარებული პიროვნების ძებნა-შველის ღონისძიებების ფარგლებში მტკვრის კალაპოტში წყლის დონე ხელოვნურად შემცირდება
გადახედვა
-
სუს-ის საინფორმაციო-ანალიტიკური დეპარტამენტის დირექტორად ვლადიმერ კონსტანტინიდი დაინიშნა სუს-ის საინფორმაციო-ანალიტიკური დეპარტამენტის დირექტორად ვლადიმერ კონსტანტინიდი დაინიშნა
გადახედვა
-
მაკა ბოჭორიშვილი: მარკო რუბიომ აღნიშნა, რომ საქართველოზე უკვე იყო საუბარი სახდეპში და იგეგმება გარკვეული ნაბიჯების გადადგმა მაკა ბოჭორიშვილი: მარკო რუბიომ აღნიშნა, რომ საქართველოზე უკვე იყო საუბარი სახდეპში და იგეგმება გარკვეული ნაბიჯების გადადგმა
გადახედვა
-
ნინო დობორჯგინიძე: ვიცავთ ტრადიციას, ვაგრძელებთ ტრადიციას და ვქმნით მომავალს, არ არსებობს ძალა, რომელსაც შეუძლია, ეს სვლა გააჩეროს ნინო დობორჯგინიძე: ვიცავთ ტრადიციას, ვაგრძელებთ ტრადიციას და ვქმნით მომავალს, არ არსებობს ძალა, რომელსაც შეუძლია, ეს სვლა გააჩეროს
გადახედვა
-
აღმოაჩინეს ცილის მექანიზმი, რომელსაც ტვინის გაახალგაზრდავება შეუძლია აღმოაჩინეს ცილის მექანიზმი, რომელსაც ტვინის გაახალგაზრდავება შეუძლია
გადახედვა
-
გალაქტიკის ცენტრიდან სიგნალი მოდის, რომლითაც შეიძლება აინშტაინის ფარდობითობის თეორია გამოცადონ გალაქტიკის ცენტრიდან სიგნალი მოდის, რომლითაც შეიძლება აინშტაინის ფარდობითობის თეორია გამოცადონ
გადახედვა
-
გია ვოლსკი: "ილიას უნივერსიტეტის გააფთრებული წინააღმდეგობა მიუთითებს, რომ რაღაც პოლიტიკური პლატფორმა გააჩნიათ" გია ვოლსკი: "ილიას უნივერსიტეტის გააფთრებული წინააღმდეგობა მიუთითებს, რომ რაღაც პოლიტიკური პლატფორმა გააჩნიათ"
გადახედვა
-
AI ფსიქოზი: როგორ კარგავენ ადამიანები რეალობას ჩატბოტებთან საუბრით AI ფსიქოზი: როგორ კარგავენ ადამიანები რეალობას ჩატბოტებთან საუბრით
გადახედვა
-
გიორგი სანიკიძე: ირანული მხარე "გვაზეიმებს“ საქართველოს ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე ტრაგიკულ მოვლენას და ხელისუფლებას რეაქცია არ აქვს გიორგი სანიკიძე: ირანული მხარე "გვაზეიმებს“ საქართველოს ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე ტრაგიკულ მოვლენას და ხელისუფლებას რეაქცია არ აქვს
გადახედვა


კომენტარები