მოკლედ: სახალხო დამცველი ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ახალსოფლის საჯარო სკოლას სქესის ნიშნით დისკრიმინაციის თავიდან აცილებისკენ მოუწოდებს.

კონკრეტულად:

• არ დაუშვას სქესის ან სხვა ნიშნით დისკრიმინაციული მოპყრობა სკოლაში და უზრუნველყოს სკოლის უნიფორმასთან დაკავშირებით მოსწავლეების არჩევანის თავისუფლება.

რა მოხდა: ომბუდსმენის მიხედვით, მათ 2023 წლის 18 დეკემბერს ახალსოფლის საჯარო სკოლის მოსწავლეების წარმომადგენელმა მიმართა.

• განმცხადებლის თქმით, წლებია სკოლაში მოქმედებს უნიფორმა, რომელიც ქვედაბოლოსა და თეთრი ზედასგან შედგება, ამიტომ სკოლის მოსწავლეები ითხოვენ, უნიფორმას დაემატოს შარვალი, რომ გოგოებს ჰქონდეთ შესაძლებლობა გადაწყვიტონ, შარვალს ატარებენ თუ კაბას. "გასათვალისწინებელია ზამთრის ცივი კლიმატური პირობებიც, რაც დისკომფორტს უქმნის მოსწავლეებს", — ასაბუთებდა ის.

სკოლის პოზიცია: ახალსოფლის საჯარო სკოლაში აცხადებენ, რომ სკოლის უნიფორმა მოსწავლეების "ესთეტიკური თვალსაზრისით გამორჩეულობის მიზნით" და მშობლების თანხმობით შემოიღეს. მათი თქმით, მკაცრი მითითება რომ უნიფორმა ქვედაბოლოსა და თეთრი ზედატანისაგან უნდა შედგებოდეს, ოფიციალურად გაცემული არ ყოფილა.

• სკოლის დირექტორის განმარტებით, მან შეცვალა უნიფორმა და გაითვალისწინა სეზონური პირობები.
• განმცხადებელი აღნიშნავს, რომ სკოლის მოსწავლეებმა არაერთხელ სცადეს დირექტორთან საუბარი, თუმცა, პასუხად მიიღეს, რომ საკითხი განხილვას არ ექვემდებარება და ხოლო, შარვლის ტარებასთან დაკავშირებით სკოლის დირექციის გადაწყვეტილება, მხოლოდ თებერვლის ბოლომდეა ძალაში.

ომბუდსმენის შეფასება: სკოლის დირექტორი თავად ადასტურებს, რომ გოგოებს შარვლის ტარების უფლება მხოლოდ ზამთარში აქვთ, ამიტომ სახალხო დამცველი მიიჩნევს, რომ გოგოებს არჩევანის გაკეთების შესაძლებლობა შეზღუდული აქვთ. "გასათვალისწინებელია, რომ სკოლამ ვერ წარმოადგინა არგუმენტი, რომელიც გოგოებისთვის შარვლის ტარების აკრძალვის გონივრულ გამართლებას წარმოადგენს", — დასძენს ომბუდსმენი.

• სახალხო დამცველის შეფასებით, ასეთი წესები და პრაქტიკები ხელს უწყობს გოგოების/ქალების მიმართ სტერეოტიპული დამოკიდებულების ჩამოყალიბებას.
• სახალხო დამცველი მიუთითებს, რომ მოსწავლეების უფლებაა გადაწყვიტონ კაბას ატარებენ თუ შარვალს და ეს "არ უნდა იყოს დამოკიდებული მხოლოდ სკოლის თვითნებურ გადაწყვეტილებაზე".
• "აღსანიშნავია ისიც, რომ კანონი არ მოითხოვს კაბის ტარებას გოგოებისთვის და მით უფრო, გაუგებარია შარვლის ტარების სეზონურობით გამართლება, მაშინ როცა ამგვარი წესის დადგენა არ გამომდინარეობს კანონმდებლობის მოთხოვნებიდან", — წერს ომბუდსმენი.

რას ამბობს კანონი: მოსწავლის ქცევის კოდექსის მე-6 მუხლის თანახმად, მოსწავლე სკოლაში უნდა გამოცხადდეს სკოლისთვის შესაფერისი სამოსითა და აქსესუარებით. სკოლას უფლება აქვს დააწესოს სასკოლო ფორმა ისე, რომ არ შეზღუდოს მოსწავლის გამოხატვის თავისუფლება.

• მოსწავლეს უფლება აქვს დასაბუთებული უარი თქვას სასკოლო ფორმის ტარებაზე.
• ასევე, ჩაცმულობასთან დაკავშირებული მოთხოვნები სკოლამ უნდა გაითვალისწინოს სკოლის შინაგანაწესში და მხოლოდ ასეთ შემთხვევაში მოსთხოვოს მოსწავლეს მათი შესრულება.
• სკოლა უფლებამოსილია მოსწავლის ჩაცმულობასთან დაკავშირებული შეზღუდვები შემოიღოს, თუმცა, ასეთი შეზღუდვები შესაბამისობაში უნდა იყოს მოქმედ კანონმდებლობასთან, მათ შორის, დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ საქართველოს კანონთან.