საერთაშორისო გამჭვირვალობა — საქართველო ანგარიშს აქვეყნებს, სადაც ბოლო ერთი წლის განმავლობაში საქართველოში მედიაგარემოს მიმოიხილავს.

რატომ არის მნიშვნელოვანი: ორგანიზაციის შეფასებით, საქართველოში ბოლო ერთი წლის მანძილზე მედიაგარემო სისტემურად გაუარესდა, რასაც საერთაშორისო ავტორიტეტული ორგანიზაციების შეფასებებიც ადასტურებს.

• ასევე, ორგანიზაციის Reporters Without Borders-ის მონაცემებით, საქართველოში პრესის თავისუფლების ინდექსი მნიშვნელოვნად გაუარესდა და მე–60 ადგილიდან საქართველომ 89-ე ადგილზე გადაინაცვლა.
• Human Rights Watch-ის 2023 წლის ანგარიშში საქართველოში მედიის თავისუფლების მდგომარეობის გაუარესებაა ხაზგასმული.
• გასულ წელს ევროპარლამენტმა საქართველოში მედიის თავისუფლების დარღვევისა და ჟურნალისტების უსაფრთხოების შესახებ სპეციალური რეზოლუცია მიიღო.

დეტალები: საერთაშორისო გამჭვირვალობა — საქართველო რამდენიმე საკვანძო ნაბიჯს გამოყოფს, რაც ორგანიზაციის შეფასებით საქართველოში მედიაგარემოს სისტემურ გაუარესებაზე მიანიშნებს.

• მედიამენეჯერის, ნიკა გვარამიას დაპატიმრება, რომელსაც სასამართლომ 3 წლით და 6 თვით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა, TI-ის შეფასებით პოლიტიკურად მოტივირებული საქმეა. სასამართლოს გადაწყვეტილებას კრიტიკულად გამოეხმაურა საქართველოს სახალხო დამცველი და საერთაშორისო ორგანიზაციები.
• TI მიიჩნევს, რომ სიტუაციას ამძიმებს ჟურნალისტების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულების არასათანადო გამოძიება და ხელისუფლების მხრიდან კონსტიტუციით დაკისრებული ვალდებულებების შეუსრულებლობა.
• "ამ დრომდე არ დასჯილან 2021 წლის 5 ივლისის აქციის ორგანიზატორები, რა დროსაც მედიის 50-ზე მეტი წარმომადგენელი დაშავდა. მათ შორის იყო TV პირველის ოპერატორი ლექსო ლაშქარავა, რომელიც ძალადობრივი მოვლენებიდან რამდენიმე დღეში გარდაიცვალა", — ვკითხულობთ ანგარიშში.
• ორგანიზაციის ცნობით, დღემდე გამოუძიებელია ჟურნალისტებზე ფარული მიყურადების ათობით საქმე.
• "2023 წლის მარტში რუსული კანონის განხილვისა და ლეგიტიმური პროტესტის განმავლობაში არაერთხელ დაფიქსირდა ჟურნალისტურ საქმიანობაში მიზანმიმართული ხელის შეშლის და სამართალდამცველების მხრიდან ჟურნალისტების მიმართ ძალის გადამეტების შემთხვევები", — წერს TI.

საკანონმდებლო ცვლილებები: ორგანიზაციის შეფასებით, 2022-2023 წლებში ხელისუფლებამ კანონში შეიტანა ნეგატიური ცვლილებები, რომლებიც საფრთხეს უქმნის გამოხატვის თავისუფლებასა და მედიის ფინანსურ სიცოცხლისუნარიანობას.

• 2022 წლის მარტიდან მაუწყებლობის შესახებ კანონში ცვლილებების ამოქმედებამ მნიშვნელოვანი ზეგავლენა მოახდინა მაუწყებლების ფინანსურ სიცოცხლისუნარიანობაზე.
• ცვლილებების მიხედვით აიკრძალა აზარტული თამაშების, ტოტალიზატორის, ლოტოს, ბინგოს და მათი ორგანიზატორების რეკლამა, სასპონსორო განცხადება და პროგრამაში პროდუქტის განთავსება.აღნიშნული კომპანიები მედიის მსხვილი დამფინანსებლები იყვნენ.
• კომუნიკაციების კომისიის მიერ გავრცელებული განცხადების მიხედვით, 2022 წელს სატელევიზიო და რადიო მაუწყებლების ჯამური კომერციული სარეკლამო შემოსავალი წინა წელთან შედარებით 7.6%-ით შემცირდა.
• 2022 წლის ბოლოს პარლამენტმა მიიღო მორიგი ცვლილებები მაუწყებლობის შესახებ კანონში, რომლითაც გაფართოვდა კომუნიკაციების კომისიის უფლებამოსილება და რეგულირებაში გადავიდა სიძულვილის ენა.
• შესაბამისად, კომუნიკაციების მარეგულირებელ კომისიას შეუძლია გადაწყვიტოს შეიცავს თუ არა გადაცემა ან პროგრამა სიძულვილის ენას და გამოიყენოს სანქციები.

რუსული კანონი და აკრედიტაციის ახალი წესი: 2023 წლის მარტში პარლამენტმა პრორუსული ძალების მიერ ინიციირებული რუსული კანონი პირველი მოსმენით მიიღო, რამაც მთელი ქვეყნის მასშტაბით მზარდი საპროტესტო ტალღა გამოიწვია.

• საპროტესტო ტალღის შედეგად, კანონპროექტი მეორე მოსმენით ჩავარდა.
• პროტესტის მიმდინარეობისას, არაერთხელ დაფიქსირდა ჟურნალისტურ საქმიანობაში მიზანმიმართული ხელის შეშლისა და სამართალდამცველების მხრიდან ჟურნალისტების მიმართ ძალის გადამეტების შემთხვევები.
• 2023 წელს საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის ბრძანებით, წინასწარი განხილვების გარეშე, პარლამენტში ჟურნალისტების აკრედიტაციის განახლებული პროცედურები ამოქმედდა.
• TI-ის შეფასებით, აკრედიტაციის ახალი წესი ჟურნალისტებისთვის ინფორმაციის მოპოვების გზებს კიდევ უფრო ართულებს და ზრდის თვითცენზურის ატმოსფეროს, რაც პრაქტიკაში არაერთხელ დადასტურდა.

შეფასება: 2022-23 წლებში მედიაგარემოს დეტალური შესწავლის საფუძველზე TI ასკვნის, რომ საქართველოში მედიაგარემო ყოველწლიურად უარესდება და ჟურნალისტური საქმიანობა უფრო და უფრო საშიში ხდება.

• ორგანიზაციის შეფასებით, ეს ხელისუფლების მიზანმიმართული პოლიტიკაა, რომლის მიზანი დამოუკიდებელი და კრიტიკული მედიისთვის ინფორმაციის მოპოვების პროცესში ხელოვნური ბარიერების შექმნა, ჟურნალისტის პროფესიის დისკრედიტაცია და მედიისადმი ნდობის შესუსტებაა.