“იუპიტერი — გაგიმხელთ, თანამოღმერთენო. ან კი რა მაქვს დასამალი! ამას წინათ დროის საბძელში შევიხედე და თვალწინ ისეთი შემზარავი სურათი გადამეშალა, შევძრწუნდი და ვინანე, რომ წმინდა იდეას ნივთიერი სახე მივეცი. მას აქეთ ვფიქრობ და, რაც მეტს ვფიქრობ, მით უფრო ვრწმუნდები: სამყაროს შექმნა შეცდომა იყო“. იუპიტერი გმინავს, ძრწიან ღმერთები, განაჩენი უნდა გამოიტანოს, უნდა გადაიხედოს ადამიანთა ბედი. კვლავ წარღვნა მოუვლინონ? რით დასაჯონ ამჯერად. რატომ უნდა დასაჯონ? რადგან თავის ნებას მიცემული, თავნება არსებები, ანუ ადამიანები, იუპიტერს აშინებენ, მათი აბსოლუტურად უმართავი, გაუმართლებელი ქმედებები ყოვლის მნახველი ღმერთისთვისაც კი შემზარავია.

იუპიტერის სინანული ჯემალ ქარჩხაძის შემოქმედების ერთ-ერთი ცნობილი, ერთგულ მკითხველთა შორის ხშირად განხილული მოთხრობაა. ავტორი ყველასთვის ნაცნობ, მნიშვნელოვან და საინტერესო თემებს ეხება: დედაშვილობა, ძალაუფლება, ადამიანის ნების თავისუფლების საზღვრები, მკვლელობა და სინანული, სასჯელის ფორმები და შურისძიება, პატიება და მიტევება. მანკიერი არსებები, ანუ ადამიანები, მუდამ გასაოცარ სისასტიკეს იჩენენ ხოლმე, თავად ღმერთების გაოგნებასაც რომ ახერხებენ.

მოთხრობის მთავარი პერსონაჟები ისტორიული ფიგურები არიან. ნერონი და აგრიპინა, სამკვდრო-სასიცოცხლოდ ერთმანეთს გადაკიდებული დედა-შვილი, რომის იმპერიის კიდევ ერთი სისხლიანი ისტორია. ფაქტები, რომლებსაც ჯემალ ქარჩხაძე მოთხრობაში აცოცხლებს, ისტორიულ სინამდვილეს ეყრდნობა, რამდენადაც ეს ჩვენთვის სხვადასხვა წყაროთია ცნობილი. ქარჩხაძისეული საოცარი ოსტატობითაა გაცოცხლებული თითოეული ისტორიული პერსონაჟი, როგორები შეიძლება ყოფილიყვნენ, რა დიალოგები და განცდები შეიძლება ჰქონოდათ და რაც ყველაზე მთავარია, როგორ შეიძლება ადამიანი მივიდეს უკიდურეს გადაწყვეტილებამდე, როგორია გეგმავდე საკუთარი დედის მკვლელობას.

“იუპიტერი — მე მათ ზნეობის კანონები მივეცი, მათ კი ჩემი კანონები ფეხქვეშ გათელეს“ — იუპიტერის ეს ფრაზა მხოლოდ ნერონის მისამართით არ თქმულა, ესაა ზოგადსაკაცობრიო ტკივილი. წესები, კანონები, მორალი, ღირსება და პასუხისმგებლობა და კიდევ მრავალი სხვა რამ ქმნის ადამიანს ადამიანად, მოაზროვნე არსებად, რომელსაც აქვს ასევე თავისუფლება, საკუთარი ნება. სწორედ თავისუფლება და საკუთარ თავზე პასუხისმგებლობის აღება ხდება ხშირად ადამიანის ზღვარგადასული ქმედების საწყისი.

“რას ერჩით, უკვდავებო, საწყალ კაცს? რატომ დაუდგინეთ, რომ ადრე თუ გვიან ყველაფერი უნდა მოეკითხოს და ყველაფერი უნდა გადახდეს?! როგორ აუფერულებს ჩვენს ნამოქმედართა სიდიადეს შურისძიების ეს მუდმივი შიში! რატომ უნდა მოგვეკითხოს? რატომ გვადებთ ბორკილებს და რატომ არ გვაძლევთ გასაქანს, უკვდავებო? გშურთ ადამიანის თავისუფლება? თუ გეშინიათ ადამიანის თავისუფლების?...“ — მოთხრობიდან ეს ამონარიდი, ალბათ, კიდევ ერთხელ ადასტურებს ჯემალ ქარჩხაძის საოცარ ოსტატობას. მკითხველისთვის ისმება კითხვები, რომლებზეც თითოეული ჩვენგანი ჩვენებურად, ანგარიშმიუცემლად აუცილებლად ვუპასუხებთ და ჩვენი პასუხების მიხედვით, შესაძლოა, კვლავ განვარისხოთ იუპიტერი.

ქარჩხაძის გამომცემლობის ახალ სერიაში, რომელიც ჯემალ ქარჩხაძის მოთხრობებს აერთიანებს, უკვე ორი წიგნია. პირველ წიგნში შესული მოთხრობებია: გუბე, მარიანა, მეთერთმეტე მცნება, აბზიანიძეების ოჯახი, მაგნოლიის ყვავილი ანუ ბებია ანას გარდაცვალება, იგი, დღე ერთი. ახლახან გამოსულ მეორე წიგნში კი გაერთიანებულია მოთხრობები: ბედნიერების მაძიებელი უფლისწული, სასწაული, კაპიტონ მანაგაძის ბოლო ექსპერიმენტი, გიგანტი, ჭოლა, დრო, იუპიტერის სინანული. ჯემალ ქარჩხაძის თითოეული ეს მოთხრობა ერთმანეთისგან აბსოლუტურად განსხვავდება, თუმცა ავტორისეული დიდი, საერთო სათქმელი მუდამ ახსენებს თავს მკითხველს — ვინ არის ადამიანი, როგორია ადამიანთა შინაგანი სამყარო, სულ სხვადასხვანაირი და მრავალფეროვანი, ხანდახან შემაძრწუნებელი და ხანაც ფაქიზი.

სტატიის ავტორი: ნინაკო ღლონტი