აგვისტოს ერთ მშვენიერ საღამოს, როცა ღია ფანჯარას გახედავ, აღმოაჩენ რომ დღე შემოკლებულა. თანაც, ნელ-ნელა კი არა, ასე, ერთბაშად — თითქოს, გუშინ ამ დროს ჯერ კიდევ მზე ჩახჩახებდა, ახლა კი, კარგა ხანია, ჰორიზონტს მიღმა ჩამალულა. ეს ან სხვა მსგავსი უცაბედი აღმოჩენა გაუწყებს, რომ ზაფხული იწურება. შეიძლება ჭრიჭინობელებს ისევ მიჰქონდეთ ყურთასმენა, შეიძლება ღამეებიც კვლავინდებურად ცხელი იყოს, მაგრამ მონაბერი ნიავის სურნელიც კი გაგრძნობინებს, რომ შემოდგომა უკვე ახლოსაა. აი, მერე კი იწყებ ფიქრს, რა მალე გაირბინა სამმა თვემ...

ზაფხულის დასასრული ყოველთვის სევდიანია. ყოველ შემთხვევაში, ჩემთვის. თან, იმის მიუხედავად, რომ ეს ჩემი საყვარელი სეზონი არცაა. მეტიც, ხშირად ვამბობდი, რომ ზაფხული მთელი გულით მძულდა.

წლის ყველაზე საშინელი სეზონია-მეთქი, ორი წლის წინ ზუსტად ამ სიტყვებით დავიწყე წერა სტატიისა, სადაც რჩევებს გთავაზობდი, როგორ გადაურჩე ზაფხულს. იმ სტატიიდანაც მიხვდებოდი, რომ ზაფხულის ასეთი სიძულვილის მიზეზი უმთავრესად ქალაქის აუტანელი სიცხე იყო. ბოლო ორ წელში კი ეს გარემოება დიდად არ შეცვლილა, მაგრამ შეიცვალა ჩემი დამოკიდებულება ზაფხულისადმი. ეს იმ უცნობი ადამიანის დამსახურებაა, რომელსაც ინტერნეტში გადავაწყდი და რომლის სახელიც კი აღარ მახსოვს. ქუჩაში გამვლელს ეკითხებოდნენ, რომელი სეზონი გიყვართო. უპასუხა, სიყვარულით შემოდგომა მიყვარს, მაგრამ ვცდილობ, ყველა სეზონის კარგი მხარე დავინახო, მასზე ვკონცენტრირდე და საყვარელი სეზონის ლოდინის ნაცვლად აწმყოთი დავტკბე ხოლმეო. ამან დამაფიქრა, რა მიმაჩნდა ზაფხულის "კარგ მხარედ" და გონებაში სიის ჩამოწერა რომ დავიწყე, ჩამონათვალი საეჭვოდ გამიგრძელდა. გამახსენდა ზაფხულები ბავშვობაში, სოფელში, მთელი დღე დაუღალავად თამაში, ქოხების აგება, შებინდებულებზე ციცინათელების დევნა და მუჭში ფაქიზად მომწყვდევა, საღამო ხანს კოცონზე სიმინდების (ჟანრის კანონით, მოპარულის) შეწვა, უთავბოლო ლაპარაკსა და ისტორიების მოყოლაში გაყვანილი ცხელი ღამეები... მომაგონდა, რომ ბავშვობაში ზაფხული ყოველთვის ძალიან მეცოტავებოდა ხოლმე და ამან ჩემი ერთ-ერთი საყვარელი წიგნიდან ამონარიდიც გამახსენა; "საოცარია, მაგრამ ზაფხული ყოველთვის ძალიან მალე გადის", — ამ სიტყვებს საკუთარ დღიურში წერს მალინ მელკერსონი, პერსონაჟი ასტრიდ ლინდგრენის რომანიდან ჩვენც სალკტროკელები ვართ.

ჩემთვის ზაფხულს სწორედ ამ წიგნის განწყობა აქვს: ნელი, აუჩქარებელი, უზრუნველი. ყოველ შემთხვევაში, მგონია, რომ ზაფხული სწორედ ასეთი უნდა იყოს: მალე კი გადის, მაგრამ ჩვენ მაქსიმალურად უნდა ვეცადოთ, დრო შევანელოთ. საქმეები როგორმე მოიცდის სექტემბრამდე — რომელიც არც ისე შორსაა, ივნისში რომ გვგონია. ივნისი, ივლისი და აგვისტო კი სწორედაც რომ შორეულ ფიორდებში თავდავიწყებით დაკარგვის დროა, თუნდაც ეს მხოლოდ წიგნის ფურცლებზე ხდებოდეს.

კიდევ რისი დროა ზაფხული? მგონი, ცივილიზაციას მოშორების. ზემოთ ციცინათელები ვახსენე და შენ თუ გახსოვს, ბოლოს როდის დაინახე ეს საოცარი მწერი? ციცინათელების პოპულაციის ასე სწრაფად შემცირების მიზეზი კვლავაც და კვლავაც ადამიანის ნამოქმედარია: მათი ბუნებრივი საცხოვრისის განადგურება და ხელოვნური სინათლის წყაროების მომრავლება. ჰო, სწორედ შუქით დაბინძურების ბრალია, რომ ვეღარც ციცინათელებს ვხედავთ და ხშირად — ვეღარც ვარსკვლავებს ცაზე.

ვარსკვლავებით მოჭედილი ცის ყურება. კიდევ ერთი საზაფხულო თავშესაქცევი, რომელსაც ასევე ცივილიზაციამ ჩამოგვაშორა. კარლ სეიგანი მკრთალ ლურჯ წერტილში წერს, უხსოვარ დროში, როცა ჩვენი წინაპრები ღია ცის ქვეშ ცხოვრობდნენ, ვარსკვლავებიანი ცა მათთვის იგივე იყო, რაც დღეს ჩვენთვის საყვარელი სატელევიზიო გადაცემებიაო. "სანამ ცივილიზაციას გამოვიგონებდით, ჩვენი წინაპრები დიდწილად ღია ცის ქვეშ ცხოვრობდნენ. ხელოვნური სინათლის, ატმოსფერული დაბინძურებისა და თანამედროვე ღამეული გასართობის გამოჩენამდე ვარსკვლავებს ვუყურებდით ხოლმე", — წერს სეიგანი.

ამიტომაც, ზაფხული კიდევ ბუნებასთან, ჩვენს გარემომცველ სამყაროსთან შეკავშირების დრო უნდა იყოს ალბათ; ამისთვის კი, აუცილებელი არაა, მაინცდამაინც შორეულ ადგილას ლაშქრობაში წახვიდე. დედამიწის მშვენიერებით აღფრთოვანებამდე ხშირად სულ რამდენიმე ნაბიჯი გვაშორებს ხოლმე, უბრალოდ, საქმეებში გართულს, გვავიწყდება, სვლა შევანელოთ და აწმყო შევიგრძნოთ, ან, როგორც იტყვიან, "წამი დავიჭიროთ".

მეთ ჰეიგის შუაღამის ბიბლიოთეკის მთავარი გმირი ნორა ერთ მომენტში სწორედ ამას იაზრებს: როგორ აძლევს სიცოცხლის ხალისს ბუნების ნაწილად ყოფნის შეგრძნება. როცა ერთ ადგილას დიდხანს რჩები, სამყაროს უსაზღვროება გავიწყდება, კარგავ მისი გრძედებისა და განედების აღქმას, მაგრამ როგორც კი ამ უსასრულობას შეიგრძნობ, იმედის ნაპერწკალი ისევ ჩნდებაო, ამბობს ჰეიგი.

იმედის ნაპერწკლის გაღვივება კი ზაფხულში ყველას გვჭირდება. ფიზიკური და ემოციური გადაქანცვის, ან ეგრეთ წოდებული გადაწვის დროს, სასოწარკვეთილების შეგრძნება ბუნებრივად იბადება. ამ დროს საუკეთესო გამოსავალი სწორედ შენელება და აწმყოში დაბრუნებაა. სხვა დანარჩენთან ერთად ხომ, ზაფხული სულის მოთქმისთვისაც არის. აკი გითხარი, საქმეები როგორმე მოიცდის შემოდგომამდე-მეთქი.

თუმცა, ყველაზე მეტად, ვფიქრობ, ზაფხული მოგონებების შექმნის დროა. ისეთი მოგონებებისა, წლების შემდეგ რომ ფირივით დატრიალდება შენს გონებაში და მინდვრის ყვავილების, ახალმოთიბული ბალახის, ნაწვიმარი მიწის ან მარილიანი ზღვის სურნელს ცხვირში მოგიღიტინებს. ასეთმა მოგონებებმა დამაბრუნა მე ჩემი ბავშვობის ზაფხულებში და შემახსენა, რომ ეს დრო სიცხეზე წუწუნში არ უნდა გავიყვანო.

ზაფხულზე დაწერილი ალბათ საუკეთესო წიგნი, რეი ბრედბერის ბაბუაწვერას ღვინო, სწორედ ამას გვეუბნება: უბრალო, ყოველდღიურ მომენტებში მშვენიერება დავინახოთ და დავაფასოთ. რომანის მთავარი გმირი, შთაბეჭდილებების რვეულში შემგროვებელი 12 წლის დაგლასი ფიქრობს, მინდა, ყველაფერი შევიგრძნო, მათ შორის, დაღლილობაცო. "არ უნდა დამავიწყდეს, რომ ცოცხალი ვარ. ეს უნდა მახსოვდეს ამ საღამოსაც, ხვალაც და ზეგაც".

ზეგ კი შეიძლება ზაფხულიც დასრულდეს. ზაფხული რომ საოცრად მალე გადის, ამას დაგლასი და მისი მეგობრებიც ხვდებიან — მაშინ, როცა მაღაზიის ვიტრინაში სასკოლო ნივთების გამოჩენას შეამჩნევენ...

ჰო, მალინ, ზაფხული ყოველთვის ძალიან მალე გადის, მაგრამ იქნებ სწორედ იმიტომაც, რომ მისმა ამ ხანმოკლეობამ წარმავალი მომენტების დაფასება გვასწავლოს? ამ მხრივ, ზაფხულმა შეიძლება დაისი მოგვაგონოს. მზის ჩასვლა იმიტომაც გვხიბლავს, რომ წუთიერიაო, ამბობს ბაბუაწვერას ღვინის ერთ-ერთი პერსონაჟი.

— კი მაგრამ, ეგ ხომ ძალიან სევდიანი ამბავია.
— არა, ნამდვილი სევდა მაშინ გენახა, მზის ჩასვლა რომ დიდხანს გრძელდებოდეს და თავს გვაბეზრებდეს.