ამის შესახებ ანგარიში ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტმა (IDFI) მოამზადა.

რატომ არის მნიშვნელოვანი: რუსულ კანონპროექტს, რომელიც რამდენიმედღიანი პროტესტის შემდეგ დღეს საპარლამენტო კენჭისყრაზე ჩავარდა, მმართველი გუნდი იმით ამართლებდა და იწონებდა, რომ ინფორმაციის გამჭვირვალობა მიეღოთ.

• თუმცა საჯარო ინფორმაციის გამჭვირვალობისა და მიღების თვალსაზრისით, საჯარო უწყებები ჩაკეტილია და ჟურნალისტებს ყოველთვის პრობლემა გვექმნება ინფორმაციის დროულად მიღების, ან საერთოდ მიღების კუთხით.
• IDFI-ის თქმით, 2022 წელს ქვეყანაში საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის ხარისხი წინა წელთან შედარებით მნიშვნელოვნად გაუარესდა.
• IDFI ამბობს, რომ განსაკუთრებით პრობლემური იყო ისეთი მოთხოვნების უპასუხოდ დატოვება, რომლებიც რუსეთ-უკრაინის ომთან და მის საქართველოზე გავლენასთან იყო კავშირში.
• მაგალითად, საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციამ უპასუხოდ დატოვა უკრაინისთვის გაწეული ჰუმანიტარული დახმარებების შესახებ ინფორმაციის მოთხოვნა.
• ასევე, მათი თქმით, საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტომ უპასუხოდ დატოვა საერთაშორისო სანქციების ქვეშ მყოფი გემების საქართველოს ნავსადგურებში შემოსვლის მცდელობასთან დაკავშირებული ინფორმაცია და სხვა.

დეტალები: IDFI-ის თქმით, 2022 წელს სტანდარტული წერილით გათვალისწინებული თითოეული მოთხოვნის უპასუხოდ დატოვების მაჩვენებელი მინიმუმ 41%-ს შეადგენს. მათ შორის, ყველაზე მეტმა უწყებამ (59%) უპასუხოდ დატოვა ან უარი განაცხადა შიდა აუდიტის ანგარიშების მოწოდებაზე.

• 2022 წელს 374 საჯარო დაწესებულებაში გაგზავნილი 7,582 მოთხოვნიდან ორგანიზაციამ პასუხი მიიღო მხოლოდ 4,385 განცხადებაზე, ანუ 58%-ზე.
• 2022 წელს ყველაზე მეტი მოთხოვნა უპასუხოდ დატოვეს ან უარი განაცხადეს ინფორმაციის მოწოდებაზე სახელმწიფო შპს-ებმა და ა(ა)იპ-ებმა, 90% უპასუხო, უარი.
• ასევე, სამინისტროებს დაქვემდებარებულმა უწყებებმა 83% უპასუხო, უარი და ცენტრალურმა საჯარო დაწესებულებებმა 66% უპასუხო, უარი.
• მათივე ინფორმაციით, სრულყოფილი პასუხების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი (69% სრულყოფილი) დაფიქსირდა საჯარო დაწესებულებათა ჯგუფში, აჭარის მთავრობასა და სამინისტროებს, აგრეთვე აფხაზეთის მთავრობასა და სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაციას.
• ამბობენ, რომ 2022 წელს 69 დაწესებულება, აღმოჩნდა ისეთი, რომელმაც IDFI-ის ყველა განცხადება უპასუხოდ დატოვა.

IDFI-ის დასკვნით, 2022 წელს გაგზავნილ მოთხოვნებზე მიღებული პასუხები 58%-ია, რაც 2010 წლის შემდეგ ყველაზე ცუდი შედეგია.

• მათი თქმით, 2013 წლის შემდეგ, ქვეყანაში დამკვიდრებული იყო გაგზავნილ მოთხოვნებზე მიღებული პასუხების 80%-იანი კრიტიკული ზღვარი, რომელიც 2022 წლამდე წარმატებით იყო შენარჩუნებული.
• განმარტავენ, რომ ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის მაჩვენებელი, საჯარო დაწესებულებათა უმრავლეს კატეგორიაში გაუარესდა, განსაკუთრებით, სამინისტროები და მათ დაქვემდებარებაში მყოფი უწყებები, რომლებმაც მასშტაბურად უპასუხოდ დატოვეს მათი მოთხოვნები.

• "საჯარო დაწესებულებებიდან მიღებული პასუხების რადიკალურად გაუარესებული მაჩვენებელი, შესაძლებელია, შეფასდეს როგორც მთელ რიგ უწყებებში ინფორმაციის ხელმისაწვდომობასთან დაკავშირებით ნეგატიური ცვლილებები, რასაც ხელი შეუწყო მოთხოვნილი ინფორმაციის გასაჯაროების დაფარვის სურვილმა", — ნათქვამია ანგარიშში.

• ამბობენ, რომ საყურადღებოა წლების განმავლობაში მაღალი გავლენის მქონე უწყებების თუ თანამდებობის პირების მიერ ინფორმაციის თავისუფლებასთან დაკავშირებით არაკეთილსინდისიერი დამოკიდებულებით შექმნილი პრეცედენტები, რამაც წაახალისა სხვა საჯარო დაწესებულებების თვითნებობაც.

IDFI ამბობს, რომ მოკლევადიან პერიოდში ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის გაუარესების არსებული მასშტაბი აჩენს მნიშვნელოვან ეჭვებს საქართველოს ხელისუფლების პოლიტიკურ გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებით, შეზღუდოს ქვეყანაში ინფორმაციის თავისუფლება.

• "საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის გაუარესება განსაკუთრებულ პრობლემად უნდა შეფასდეს იმ ფონზე, როდესაც ევროკავშირის კანდიდატის სტატუსის მისანიჭებლად დადგენილი პირობები მნიშვნელოვნად უკავშირდება საჯარო დაწესებულებების ანგარიშვალდებულების და გამჭვირვალობის ზრდას", — ნათქვამია ანგარიშში.
• მათი თქმით, საჯარო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის გაუარესება, უარყოფით გავლენას იქონიებს საქართველოს ევროკავშირში ინტეგრაციის პროცესზე.