კლიმატის ცვლილება — რამდენად დათბა გასულ ათწლეულში?
ფოტო: Getty Images
მეცნიერები ამბობენ, რომ 2010-2019 წლებში დედამიწაზე დაფიქსირებულმა საშუალო ტემპერატურამ მსგავს მონაცემებთა არსებობის ისტორიაში ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი მოგვცა.
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის მონაცემებით, 2019 ყველაზე ცხელ წლებს შორის მეორე ადგილზე იყო. ეს იმას ნიშნავს, რომ უკანასკნელი ხუთწლეული, იმ დროიდან მოყოლებული, რაც წლიური საშუალო ტემპერატურის გაზომვა დავიწყეთ, ყველაზე ცხელი პერიოდი გამოდგა.
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაცია აცხადებს, რომ გლობალური დათბობა გამოწვეულია სათბურის გაზების გამოყოფით. ორგანიზაციის 2019 წლის ანგარიშში, გლობალური კლიმატის მდგომარეობის შესახებ, აღნიშნულია, რომ გასული წლის ოქტომბრის ჩათვლით დამუშავებული მონაცემების თანახმად, გლობალურმა საშუალო ტემპერატურამ 1850 წელს დაფიქსირებულ ათვლის წერტილად დადგენილ მაჩვენებელს 1.1 გრადუსი ცელსიუსით გადააჭარბა.
კლიმატის ცვლილების შედეგები ექსტრემალური და არანორმალური ამინდით ვლინდება ხოლმე.
ფოტო: Reuters
წელს მსოფლიოს მრავალ წერტილში უჩვეულოდ ძლიერი სიცხე იყო საგრძნობი. სამხრეთ ამერიკაში, ევროპაში, აფრიკაში, აზიასა და ოკეანეთში ბოლოდროინდელ საშუალო ნორმაზე მაღალი ტემპერატურა დაფიქსირდა. ხოლო ჩრდილოეთ ამერიკის ბევრ ადგილას კი ჩვეულებრივზე მეტად ციოდა.
გასული წლის ივნისსა და ივლისში ევროპაში ორჯერ აღინიშნა ძლიერი სიცხე. მაგალითად, 28 ივნისს საფრანგეთში ტემპერატურის ახალი ეროვნული რეკორდი დამყარდა, როცა სიცხემ 46 გრადუს ცელსიუსს მიაღწია. გერმანიაში, ნიდერლანდებში, ბელგიაში, ლუქსემბურგსა და დიდ ბრიტანეთშიც მაღალი ტემპერატურის რეკორდული მაჩვენებლები დაფიქსირდა. ავსტრალიაში კი ზაფხულის საშუალო ტემპერატურა წლის ამავე პერიოდისათვის არსებულ ძველ უმაღლეს მაჩვენებელზე თითქმის ერთი გრადუსით მეტი იყო.
2010 წლიდან მოყოლებული სამხრეთ ამერიკაში ყველაზე მეტი ტყის ხანძარი წელს მოხდა. ასევე უპრეცედენტო მასშტაბის გახლავთ ავსტრალიაში მძვინვარე ხანძარიც, რომლის შედეგადაც მილიონობით ჰექტარი ტყე განადგურდა.
ბოლო ათწლეულში ტემპერატურის რეკორდულ მატებას მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაცია პირდაპირ უკავშირებს ადამიანის მიერ ტრანსპორტის მართვის, ტყის ჩეხვისა და ენერგიის გამომუშავებისათვის ნახშირის წვის შედეგად გამოყოფილ სათბურის გაზებს. 2018 წელს გარემოში ნახშირორჟანგის, მეთანისა და აზოტის ოქსიდების კონცენტრაციამ უმაღლეს მაჩვენებელს მიაღწია.
ფოტო: BBC
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაცია აცხადებს, რომ ბოლო ათწლეულის განმავლობაში მიმდინარე გლობალური დათბობის პროცესი უკვე საგრძნობ გავლენას ახდენს ბუნებაზე. 1993 წელს დაწყებული სატელიტური გაზომვებიდან მოყოლებული ცხადი გახდა, რომ ორივე პოლუსზე ყინული მზარდი სიჩქარით დნება და ზღვის დონეც სულ უფრო სწრაფად იმატებს.
სათბურის გაზების გამოყოფის შედეგად წარმოქმნილი სითბო, ძირითადად, ოკეანეში აკუმულირდება. შედეგად, წყლის მჟავიანობა იმატებს და ზღვიდან სულ უფრო ხშირად ვრცელდება სითბური ტალღები. ბუნებისათვის მიყენებული ზიანის გარდა, ტემპერატურის მატება ვნებს ადამიანებს. მაგალითად, გამორჩეულად ძლიერი სიცხე განსაკუთრებით სარისკოა ხანდაზმულებისთვის.
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის გენერალური მდივნის, პეტერი ტაალასის თქმით, "კლიმატის ცვლილების შედეგები ყოველდღიურად ვლინდება ექსტრემალურ და არანორმალურ ამინდში. და როგორც წინა წლებში, 2019-შიც კლიმატისა და ამინდის ცვლილებებით გამოწვეულმა პრობლემებმა ძლიერ დაგვაზარალა. მაღალი ტემპერატურა და წყალდიდობები, რომლებიც საუკუნეში ერთხელ ხდებოდა ხოლმე, ახლა ჩვეულებრივ მოვლენებად იქცა. ბაჰამის კუნძულებიდან დაწყებული, იაპონიისა და მოზამბიკის ჩათვლით, მრავალ ქვეყანას დამანგრეველი ტროპიკული ციკლონები დაატყდა თავს. ხანძრებმა გააჩანაგა არქტიკა და ავსტრალია".
"ის, რაც საუკუნეში ერთხელ ხდებოდა ხოლმე, ახლა ჩვეულებრივ მოვლენებად იქცა", — ამბობს მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის გენერალური მდივანი.
ფოტო: Getty Images
1980-იანი წლებიდან მოყოლებული ყოველი მომდევნო ათწლეული წინამორბედზე თბილი იყო. ამ მონაცემმა არაერთი მკვლევარი ააღელვა. "შემაძრწუნებელია, რომ 2019 წელს კლიმატის ცვლილებამ უკვე გამოიწვია ადამიანების დაღუპვა, ჯანმრთელობის გაუარესება, საკვების ნაკლებობა და მოსახლეობის მიგრაცია", — აღნიშნავს დოქტორი ჯოანა ჰაუსი ბრისტოლის უნივერსიტეტიდან, — "მიუხედავად იმისა, რომ მეცნიერ-კლიმატოლოგი ვარ და ვიცი დღევანდელი ვითარება და პროგნოზები, ამ ყოველივეს მაინც ღრმად განვიცდი. კიდევ უფრო შემაძრწუნებელი ისაა, რომ დიდი ხნის განმავლობაში ძალიან ცოტა რამ გაკეთდა ამ მიმართულებით. ჩვენ ვფლობთ ინფორმაციას და შემუშავებული გვაქვს პრობლემის გადაჭრის გზები. ახლა რაც გვჭირდება, დაუყოვნებლივი მოქმედებებია".
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის ანგარიში მადრიდში დეკემბერში გამართულ კლიმატის გლობალურ სამიტზე გამოქვეყნდა. მონაწილეებმა ორი კვირა დაუთმეს მსჯელობას, რომელიც მიზნად ისახავდა ნახშირბადის გამოყოფის შემცირებაზე საყოველთაო პასუხისმგებლობის ამაღლებას.
ზოგიერთმა მონაწილემ აღნიშნა, რომ მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის ანგარიში დაეხმარება მათ, მეტად კონცენტრირდნენ კლიმატის ცვლილებების ძირითადი მიზეზების აღმოფხვრაზე. "ჩვენი უკვე ვიცით, რომ ტემპერატურა რეკორდულად იმატებს. უმოქმედობის შემთხვევაში კიდევ უფრო მეტ ზიანს უნდა ველოდოთ. ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ რაც შეიძლება სწრაფად შევწყვიტოთ წიაღისეული საწვავის გამოყენება", — ამბობს საქველმოქმდო ორგანიზაციის, Christian Aid, წარმომადგენელი, დოქტორი კეტ კრამერი, — "კარგი ამბავი კი ისაა, რომ განგაშის ზარი მადრიდის კლიმატური სამიტის დასაწყისშივე გაისმა და დელეგატებს არ აქვთ პროცესის შეჩერების ან დაყოვნების საბაბი; მით უმეტეს მაშინ, როდესაც მეცნიერება აცხადებს, რომ სასწრაფო ზომებია მისაღები".
-
რამდენიმე საათში Orion-ის მთავარი ძრავა უნდა ჩაირთოს — Artemis 2-ის გადამწყვეტი ეტაპი რამდენიმე საათში Orion-ის მთავარი ძრავა უნდა ჩაირთოს — Artemis 2-ის გადამწყვეტი ეტაპი
გადახედვა
-
"ამას შესაბამისი რეაგირება მოჰყვება" — მერია მოქალაქეთა ჯგუფის ცხოველთა თავშესაფარში შესვლაზე "ამას შესაბამისი რეაგირება მოჰყვება" — მერია მოქალაქეთა ჯგუფის ცხოველთა თავშესაფარში შესვლაზე
გადახედვა
-
Artemis 2-ის მისია წარმატებით გაეშვა — რა ხდება ახლა Artemis 2-ის მისია წარმატებით გაეშვა — რა ხდება ახლა
გადახედვა
-
მაკრონის თქმით, ტრამპის კომენტარი მასზე და მის ცოლზე "არც ელეგანტურია და არც შესაბამისი" მაკრონის თქმით, ტრამპის კომენტარი მასზე და მის ცოლზე "არც ელეგანტურია და არც შესაბამისი"
გადახედვა
-
ტრამპი: აშშ უკრაინის ომში არასდროს უნდა ჩარეულიყო ტრამპი: აშშ უკრაინის ომში არასდროს უნდა ჩარეულიყო
გადახედვა
-
მიხეილ ყაველაშვილი: ჩვენ არ შეგვიჩერებია ევროკავშირთან მოლაპარაკება, სამართლიანი, კონსტრუქციული მოლაპარაკებისთვის ყოველთვის მზად ვართ მიხეილ ყაველაშვილი: ჩვენ არ შეგვიჩერებია ევროკავშირთან მოლაპარაკება, სამართლიანი, კონსტრუქციული მოლაპარაკებისთვის ყოველთვის მზად ვართ
გადახედვა
-
მოლდოვამ დსთ დატოვა მოლდოვამ დსთ დატოვა
გადახედვა
-
საია: სტრასბურგის სასამართლომ მზია ამაღლობელის მესამე საჩივარი დაარეგისტრირა საია: სტრასბურგის სასამართლომ მზია ამაღლობელის მესამე საჩივარი დაარეგისტრირა
გადახედვა
-
აშშ-ს საელჩო: საქართველოს მოქალაქეებისთვის დღეიდან, 2 აპრილიდან ძალაში შედის სავიზო დეპოზიტის პროგრამა აშშ-ს საელჩო: საქართველოს მოქალაქეებისთვის დღეიდან, 2 აპრილიდან ძალაში შედის სავიზო დეპოზიტის პროგრამა
გადახედვა
-
აჭარის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე ცოტნე ანანიძე აჭარის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე ცოტნე ანანიძე
გადახედვა
-
დააკავეს 5 პირი, რომლებიც უფასო სასადილოებისთვის გამოყოფილ ₾3.5 მლნ-ზე მეტს თაღლითურად დაეუფლა დააკავეს 5 პირი, რომლებიც უფასო სასადილოებისთვის გამოყოფილ ₾3.5 მლნ-ზე მეტს თაღლითურად დაეუფლა
გადახედვა
-
ლაშა ავალიანი: ბრალდებები, თითქოს ცხოველებს ცოცხლად წვავენ, მიუღებელია ლაშა ავალიანი: ბრალდებები, თითქოს ცხოველებს ცოცხლად წვავენ, მიუღებელია
გადახედვა
-
"ქართული ოცნება" ევროსაბჭოს კონგრესში ორბანის პოლიტიკურ ჯგუფში — "პატრიოტები ევროპისთვის" გაწევრიანდა "ქართული ოცნება" ევროსაბჭოს კონგრესში ორბანის პოლიტიკურ ჯგუფში — "პატრიოტები ევროპისთვის" გაწევრიანდა
გადახედვა
-
"ალბათ აქაც ჩამოვლენ, ალბათ ჩვენც ჩავალთ" — თენგიზ შარმანაშვილი აშშ-თან ურთიერთობაზე "ალბათ აქაც ჩამოვლენ, ალბათ ჩვენც ჩავალთ" — თენგიზ შარმანაშვილი აშშ-თან ურთიერთობაზე
გადახედვა
- ლადო ბოჟაძე: "ახლა ველოდებით პრეზიდენტ ტრამპის ზარს პრეზიდენტ ყაველაშვილთან" ლადო ბოჟაძე: "ახლა ველოდებით პრეზიდენტ ტრამპის ზარს პრეზიდენტ ყაველაშვილთან"
-
რუსეთში 75 000-ზე მეტი სტუდენტი შესაძლოა ომში წაიყვანონ რუსეთში 75 000-ზე მეტი სტუდენტი შესაძლოა ომში წაიყვანონ
გადახედვა
-
რატომ ისვამს ჰეილი ბიბერი სახის კრემს სავარცხლით? — 7 ტრენდი, რომლებმაც სოციალური ქსელები დაიპყრო რატომ ისვამს ჰეილი ბიბერი სახის კრემს სავარცხლით? — 7 ტრენდი, რომლებმაც სოციალური ქსელები დაიპყრო
გადახედვა
-
მიხეილ ყაველაშვილი სლოვაკეთის პრეზიდენტს შეხვდა მიხეილ ყაველაშვილი სლოვაკეთის პრეზიდენტს შეხვდა
გადახედვა
-
TI: მიუსაფარი ცხოველების მართვის ახალი წესები კანონთან წინააღმდეგობაშია TI: მიუსაფარი ცხოველების მართვის ახალი წესები კანონთან წინააღმდეგობაშია
გადახედვა
-
კახა კალაძე: "მესიჯებს სწერდნენ ჩემს მეუღლეს, რომ მე უნდა გამშორებოდა აუცილებლად, ვითომ რაღაცა კუბოები, რაღაცა სისულელეები" კახა კალაძე: "მესიჯებს სწერდნენ ჩემს მეუღლეს, რომ მე უნდა გამშორებოდა აუცილებლად, ვითომ რაღაცა კუბოები, რაღაცა სისულელეები"
გადახედვა
-
გაიარე მეტი — თეგეტა მოტორსის საგაზაფხულო კამპანია დაიწყო გაიარე მეტი — თეგეტა მოტორსის საგაზაფხულო კამპანია დაიწყო
კომენტარები