კლიმატის ცვლილება — რამდენად დათბა გასულ ათწლეულში?
ფოტო: Getty Images
მეცნიერები ამბობენ, რომ 2010-2019 წლებში დედამიწაზე დაფიქსირებულმა საშუალო ტემპერატურამ მსგავს მონაცემებთა არსებობის ისტორიაში ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი მოგვცა.
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის მონაცემებით, 2019 ყველაზე ცხელ წლებს შორის მეორე ადგილზე იყო. ეს იმას ნიშნავს, რომ უკანასკნელი ხუთწლეული, იმ დროიდან მოყოლებული, რაც წლიური საშუალო ტემპერატურის გაზომვა დავიწყეთ, ყველაზე ცხელი პერიოდი გამოდგა.
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაცია აცხადებს, რომ გლობალური დათბობა გამოწვეულია სათბურის გაზების გამოყოფით. ორგანიზაციის 2019 წლის ანგარიშში, გლობალური კლიმატის მდგომარეობის შესახებ, აღნიშნულია, რომ გასული წლის ოქტომბრის ჩათვლით დამუშავებული მონაცემების თანახმად, გლობალურმა საშუალო ტემპერატურამ 1850 წელს დაფიქსირებულ ათვლის წერტილად დადგენილ მაჩვენებელს 1.1 გრადუსი ცელსიუსით გადააჭარბა.
კლიმატის ცვლილების შედეგები ექსტრემალური და არანორმალური ამინდით ვლინდება ხოლმე.
ფოტო: Reuters
წელს მსოფლიოს მრავალ წერტილში უჩვეულოდ ძლიერი სიცხე იყო საგრძნობი. სამხრეთ ამერიკაში, ევროპაში, აფრიკაში, აზიასა და ოკეანეთში ბოლოდროინდელ საშუალო ნორმაზე მაღალი ტემპერატურა დაფიქსირდა. ხოლო ჩრდილოეთ ამერიკის ბევრ ადგილას კი ჩვეულებრივზე მეტად ციოდა.
გასული წლის ივნისსა და ივლისში ევროპაში ორჯერ აღინიშნა ძლიერი სიცხე. მაგალითად, 28 ივნისს საფრანგეთში ტემპერატურის ახალი ეროვნული რეკორდი დამყარდა, როცა სიცხემ 46 გრადუს ცელსიუსს მიაღწია. გერმანიაში, ნიდერლანდებში, ბელგიაში, ლუქსემბურგსა და დიდ ბრიტანეთშიც მაღალი ტემპერატურის რეკორდული მაჩვენებლები დაფიქსირდა. ავსტრალიაში კი ზაფხულის საშუალო ტემპერატურა წლის ამავე პერიოდისათვის არსებულ ძველ უმაღლეს მაჩვენებელზე თითქმის ერთი გრადუსით მეტი იყო.
2010 წლიდან მოყოლებული სამხრეთ ამერიკაში ყველაზე მეტი ტყის ხანძარი წელს მოხდა. ასევე უპრეცედენტო მასშტაბის გახლავთ ავსტრალიაში მძვინვარე ხანძარიც, რომლის შედეგადაც მილიონობით ჰექტარი ტყე განადგურდა.
ბოლო ათწლეულში ტემპერატურის რეკორდულ მატებას მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაცია პირდაპირ უკავშირებს ადამიანის მიერ ტრანსპორტის მართვის, ტყის ჩეხვისა და ენერგიის გამომუშავებისათვის ნახშირის წვის შედეგად გამოყოფილ სათბურის გაზებს. 2018 წელს გარემოში ნახშირორჟანგის, მეთანისა და აზოტის ოქსიდების კონცენტრაციამ უმაღლეს მაჩვენებელს მიაღწია.
ფოტო: BBC
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაცია აცხადებს, რომ ბოლო ათწლეულის განმავლობაში მიმდინარე გლობალური დათბობის პროცესი უკვე საგრძნობ გავლენას ახდენს ბუნებაზე. 1993 წელს დაწყებული სატელიტური გაზომვებიდან მოყოლებული ცხადი გახდა, რომ ორივე პოლუსზე ყინული მზარდი სიჩქარით დნება და ზღვის დონეც სულ უფრო სწრაფად იმატებს.
სათბურის გაზების გამოყოფის შედეგად წარმოქმნილი სითბო, ძირითადად, ოკეანეში აკუმულირდება. შედეგად, წყლის მჟავიანობა იმატებს და ზღვიდან სულ უფრო ხშირად ვრცელდება სითბური ტალღები. ბუნებისათვის მიყენებული ზიანის გარდა, ტემპერატურის მატება ვნებს ადამიანებს. მაგალითად, გამორჩეულად ძლიერი სიცხე განსაკუთრებით სარისკოა ხანდაზმულებისთვის.
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის გენერალური მდივნის, პეტერი ტაალასის თქმით, "კლიმატის ცვლილების შედეგები ყოველდღიურად ვლინდება ექსტრემალურ და არანორმალურ ამინდში. და როგორც წინა წლებში, 2019-შიც კლიმატისა და ამინდის ცვლილებებით გამოწვეულმა პრობლემებმა ძლიერ დაგვაზარალა. მაღალი ტემპერატურა და წყალდიდობები, რომლებიც საუკუნეში ერთხელ ხდებოდა ხოლმე, ახლა ჩვეულებრივ მოვლენებად იქცა. ბაჰამის კუნძულებიდან დაწყებული, იაპონიისა და მოზამბიკის ჩათვლით, მრავალ ქვეყანას დამანგრეველი ტროპიკული ციკლონები დაატყდა თავს. ხანძრებმა გააჩანაგა არქტიკა და ავსტრალია".
"ის, რაც საუკუნეში ერთხელ ხდებოდა ხოლმე, ახლა ჩვეულებრივ მოვლენებად იქცა", — ამბობს მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის გენერალური მდივანი.
ფოტო: Getty Images
1980-იანი წლებიდან მოყოლებული ყოველი მომდევნო ათწლეული წინამორბედზე თბილი იყო. ამ მონაცემმა არაერთი მკვლევარი ააღელვა. "შემაძრწუნებელია, რომ 2019 წელს კლიმატის ცვლილებამ უკვე გამოიწვია ადამიანების დაღუპვა, ჯანმრთელობის გაუარესება, საკვების ნაკლებობა და მოსახლეობის მიგრაცია", — აღნიშნავს დოქტორი ჯოანა ჰაუსი ბრისტოლის უნივერსიტეტიდან, — "მიუხედავად იმისა, რომ მეცნიერ-კლიმატოლოგი ვარ და ვიცი დღევანდელი ვითარება და პროგნოზები, ამ ყოველივეს მაინც ღრმად განვიცდი. კიდევ უფრო შემაძრწუნებელი ისაა, რომ დიდი ხნის განმავლობაში ძალიან ცოტა რამ გაკეთდა ამ მიმართულებით. ჩვენ ვფლობთ ინფორმაციას და შემუშავებული გვაქვს პრობლემის გადაჭრის გზები. ახლა რაც გვჭირდება, დაუყოვნებლივი მოქმედებებია".
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის ანგარიში მადრიდში დეკემბერში გამართულ კლიმატის გლობალურ სამიტზე გამოქვეყნდა. მონაწილეებმა ორი კვირა დაუთმეს მსჯელობას, რომელიც მიზნად ისახავდა ნახშირბადის გამოყოფის შემცირებაზე საყოველთაო პასუხისმგებლობის ამაღლებას.
ზოგიერთმა მონაწილემ აღნიშნა, რომ მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის ანგარიში დაეხმარება მათ, მეტად კონცენტრირდნენ კლიმატის ცვლილებების ძირითადი მიზეზების აღმოფხვრაზე. "ჩვენი უკვე ვიცით, რომ ტემპერატურა რეკორდულად იმატებს. უმოქმედობის შემთხვევაში კიდევ უფრო მეტ ზიანს უნდა ველოდოთ. ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ რაც შეიძლება სწრაფად შევწყვიტოთ წიაღისეული საწვავის გამოყენება", — ამბობს საქველმოქმდო ორგანიზაციის, Christian Aid, წარმომადგენელი, დოქტორი კეტ კრამერი, — "კარგი ამბავი კი ისაა, რომ განგაშის ზარი მადრიდის კლიმატური სამიტის დასაწყისშივე გაისმა და დელეგატებს არ აქვთ პროცესის შეჩერების ან დაყოვნების საბაბი; მით უმეტეს მაშინ, როდესაც მეცნიერება აცხადებს, რომ სასწრაფო ზომებია მისაღები".
-
ჩარლზ III-ის ძმა, ენდრიუ, დაკავებიდან 12 საათში გაათავისუფლეს — რა გახდა დაკავების მიზეზი? ჩარლზ III-ის ძმა, ენდრიუ, დაკავებიდან 12 საათში გაათავისუფლეს — რა გახდა დაკავების მიზეზი?
გადახედვა
-
ე.წ. ქოლ-ცენტრების საქმეზე დაკავებულ ჟურნალისტ ელისო კილაძეს აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობა შეუფარდეს ე.წ. ქოლ-ცენტრების საქმეზე დაკავებულ ჟურნალისტ ელისო კილაძეს აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობა შეუფარდეს
გადახედვა
-
ტესტი: რა იცი სიკვდილის შესახებ? ტესტი: რა იცი სიკვდილის შესახებ?
-
ნახეთ: House of Dragon-ის მესამე სეზონის პირველი ტრეილერი გამოვიდა ნახეთ: House of Dragon-ის მესამე სეზონის პირველი ტრეილერი გამოვიდა
-
სამეფო კარის თამაშები შექსპირის თეატრში გადაინაცვლებს სამეფო კარის თამაშები შექსპირის თეატრში გადაინაცვლებს
გადახედვა
-
გაიცანით კაცი, რომელსაც ისტორიაში ყველაზე დიდი ცხვირი ჰქონდა — ტომას უედერსის ისტორია გაიცანით კაცი, რომელსაც ისტორიაში ყველაზე დიდი ცხვირი ჰქონდა — ტომას უედერსის ისტორია
გადახედვა
-
აღმოაჩინეს გალაქტიკა, რომელსაც მასის 99% ბნელი მატერიისგან აქვს — ის თითქმის უხილავია აღმოაჩინეს გალაქტიკა, რომელსაც მასის 99% ბნელი მატერიისგან აქვს — ის თითქმის უხილავია
გადახედვა
-
კოგნიტიური ილუზია — რატომ არ შეუძლია ხელოვნურ ინტელექტს ადამიანის მსგავსად ფიქრი კოგნიტიური ილუზია — რატომ არ შეუძლია ხელოვნურ ინტელექტს ადამიანის მსგავსად ფიქრი
გადახედვა
-
დონალდ ტუსკმა პოლონეთის მოქალაქეებს ირანის დაუყოვნებლივ დატოვებისკენ მოუწოდა დონალდ ტუსკმა პოლონეთის მოქალაქეებს ირანის დაუყოვნებლივ დატოვებისკენ მოუწოდა
გადახედვა
-
გაიცანით ბრიტანელი ფისო, რომელიც 15 წელია, ქვეყნის სამსახურშია გაიცანით ბრიტანელი ფისო, რომელიც 15 წელია, ქვეყნის სამსახურშია
გადახედვა
-
მეფე ჩარლზ III: კანონი უნდა აღსრულდეს მეფე ჩარლზ III: კანონი უნდა აღსრულდეს
გადახედვა
-
იტალიაში 22 წლის ქართველი დააკავეს იტალიაში 22 წლის ქართველი დააკავეს
გადახედვა
-
"ძლიერი საქართველო — ლელო" დამოუკიდებელ პოლიტიკურ პოზიციონირებას გააგრძელებს "ძლიერი საქართველო — ლელო" დამოუკიდებელ პოლიტიკურ პოზიციონირებას გააგრძელებს
გადახედვა
-
გაიცანით ქვიშის კატა, რომელიც ძაღლივით ყეფს — რა ვიცით ამ პაწაწინა არსებაზე გაიცანით ქვიშის კატა, რომელიც ძაღლივით ყეფს — რა ვიცით ამ პაწაწინა არსებაზე
გადახედვა
-
ღრძილების ანთება — რა არის, რა სიმპტომები ახასიათებს და როგორ უნდა ვიმკურნალოთ? ღრძილების ანთება — რა არის, რა სიმპტომები ახასიათებს და როგორ უნდა ვიმკურნალოთ?
-
დააკავეს ენდრიუ მაუნტბატენ-უინძორი დააკავეს ენდრიუ მაუნტბატენ-უინძორი
გადახედვა
-
BBC: ჯეფრი ეპშტეინის ფაილების ფიგურანტი, გაერთიანებული სამეფოს ყოფილი პრინცი ენდრიუ დააკავეს BBC: ჯეფრი ეპშტეინის ფაილების ფიგურანტი, გაერთიანებული სამეფოს ყოფილი პრინცი ენდრიუ დააკავეს
გადახედვა
-
ნახეთ: ნეტფლიქსმა ფამუქის უმანკოების მუზეუმი სერიალად გადაიღო (ტრეილერი) ნახეთ: ნეტფლიქსმა ფამუქის უმანკოების მუზეუმი სერიალად გადაიღო (ტრეილერი)
-
არჩილ გორდულაძე: " ყველა ცრუობდა, როდესაც ბაჩიაშვილს პოლიტიკურ პატიმარს უწოდებდა" არჩილ გორდულაძე: " ყველა ცრუობდა, როდესაც ბაჩიაშვილს პოლიტიკურ პატიმარს უწოდებდა"
გადახედვა
-
პარიზის სააპელაციო სასამართლომ ნამახვანჰესის დავაზე საერთაშორისო არბიტრაჟის განჩინება აღიარა პარიზის სააპელაციო სასამართლომ ნამახვანჰესის დავაზე საერთაშორისო არბიტრაჟის განჩინება აღიარა
გადახედვა
-
მოსკოვის მეტროში აფეთქება მოხდა მოსკოვის მეტროში აფეთქება მოხდა
გადახედვა
კომენტარები