კლიმატის ცვლილება — რამდენად დათბა გასულ ათწლეულში?
ფოტო: Getty Images
მეცნიერები ამბობენ, რომ 2010-2019 წლებში დედამიწაზე დაფიქსირებულმა საშუალო ტემპერატურამ მსგავს მონაცემებთა არსებობის ისტორიაში ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი მოგვცა.
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის მონაცემებით, 2019 ყველაზე ცხელ წლებს შორის მეორე ადგილზე იყო. ეს იმას ნიშნავს, რომ უკანასკნელი ხუთწლეული, იმ დროიდან მოყოლებული, რაც წლიური საშუალო ტემპერატურის გაზომვა დავიწყეთ, ყველაზე ცხელი პერიოდი გამოდგა.
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაცია აცხადებს, რომ გლობალური დათბობა გამოწვეულია სათბურის გაზების გამოყოფით. ორგანიზაციის 2019 წლის ანგარიშში, გლობალური კლიმატის მდგომარეობის შესახებ, აღნიშნულია, რომ გასული წლის ოქტომბრის ჩათვლით დამუშავებული მონაცემების თანახმად, გლობალურმა საშუალო ტემპერატურამ 1850 წელს დაფიქსირებულ ათვლის წერტილად დადგენილ მაჩვენებელს 1.1 გრადუსი ცელსიუსით გადააჭარბა.
კლიმატის ცვლილების შედეგები ექსტრემალური და არანორმალური ამინდით ვლინდება ხოლმე.
ფოტო: Reuters
წელს მსოფლიოს მრავალ წერტილში უჩვეულოდ ძლიერი სიცხე იყო საგრძნობი. სამხრეთ ამერიკაში, ევროპაში, აფრიკაში, აზიასა და ოკეანეთში ბოლოდროინდელ საშუალო ნორმაზე მაღალი ტემპერატურა დაფიქსირდა. ხოლო ჩრდილოეთ ამერიკის ბევრ ადგილას კი ჩვეულებრივზე მეტად ციოდა.
გასული წლის ივნისსა და ივლისში ევროპაში ორჯერ აღინიშნა ძლიერი სიცხე. მაგალითად, 28 ივნისს საფრანგეთში ტემპერატურის ახალი ეროვნული რეკორდი დამყარდა, როცა სიცხემ 46 გრადუს ცელსიუსს მიაღწია. გერმანიაში, ნიდერლანდებში, ბელგიაში, ლუქსემბურგსა და დიდ ბრიტანეთშიც მაღალი ტემპერატურის რეკორდული მაჩვენებლები დაფიქსირდა. ავსტრალიაში კი ზაფხულის საშუალო ტემპერატურა წლის ამავე პერიოდისათვის არსებულ ძველ უმაღლეს მაჩვენებელზე თითქმის ერთი გრადუსით მეტი იყო.
2010 წლიდან მოყოლებული სამხრეთ ამერიკაში ყველაზე მეტი ტყის ხანძარი წელს მოხდა. ასევე უპრეცედენტო მასშტაბის გახლავთ ავსტრალიაში მძვინვარე ხანძარიც, რომლის შედეგადაც მილიონობით ჰექტარი ტყე განადგურდა.
ბოლო ათწლეულში ტემპერატურის რეკორდულ მატებას მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაცია პირდაპირ უკავშირებს ადამიანის მიერ ტრანსპორტის მართვის, ტყის ჩეხვისა და ენერგიის გამომუშავებისათვის ნახშირის წვის შედეგად გამოყოფილ სათბურის გაზებს. 2018 წელს გარემოში ნახშირორჟანგის, მეთანისა და აზოტის ოქსიდების კონცენტრაციამ უმაღლეს მაჩვენებელს მიაღწია.
ფოტო: BBC
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაცია აცხადებს, რომ ბოლო ათწლეულის განმავლობაში მიმდინარე გლობალური დათბობის პროცესი უკვე საგრძნობ გავლენას ახდენს ბუნებაზე. 1993 წელს დაწყებული სატელიტური გაზომვებიდან მოყოლებული ცხადი გახდა, რომ ორივე პოლუსზე ყინული მზარდი სიჩქარით დნება და ზღვის დონეც სულ უფრო სწრაფად იმატებს.
სათბურის გაზების გამოყოფის შედეგად წარმოქმნილი სითბო, ძირითადად, ოკეანეში აკუმულირდება. შედეგად, წყლის მჟავიანობა იმატებს და ზღვიდან სულ უფრო ხშირად ვრცელდება სითბური ტალღები. ბუნებისათვის მიყენებული ზიანის გარდა, ტემპერატურის მატება ვნებს ადამიანებს. მაგალითად, გამორჩეულად ძლიერი სიცხე განსაკუთრებით სარისკოა ხანდაზმულებისთვის.
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის გენერალური მდივნის, პეტერი ტაალასის თქმით, "კლიმატის ცვლილების შედეგები ყოველდღიურად ვლინდება ექსტრემალურ და არანორმალურ ამინდში. და როგორც წინა წლებში, 2019-შიც კლიმატისა და ამინდის ცვლილებებით გამოწვეულმა პრობლემებმა ძლიერ დაგვაზარალა. მაღალი ტემპერატურა და წყალდიდობები, რომლებიც საუკუნეში ერთხელ ხდებოდა ხოლმე, ახლა ჩვეულებრივ მოვლენებად იქცა. ბაჰამის კუნძულებიდან დაწყებული, იაპონიისა და მოზამბიკის ჩათვლით, მრავალ ქვეყანას დამანგრეველი ტროპიკული ციკლონები დაატყდა თავს. ხანძრებმა გააჩანაგა არქტიკა და ავსტრალია".
"ის, რაც საუკუნეში ერთხელ ხდებოდა ხოლმე, ახლა ჩვეულებრივ მოვლენებად იქცა", — ამბობს მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის გენერალური მდივანი.
ფოტო: Getty Images
1980-იანი წლებიდან მოყოლებული ყოველი მომდევნო ათწლეული წინამორბედზე თბილი იყო. ამ მონაცემმა არაერთი მკვლევარი ააღელვა. "შემაძრწუნებელია, რომ 2019 წელს კლიმატის ცვლილებამ უკვე გამოიწვია ადამიანების დაღუპვა, ჯანმრთელობის გაუარესება, საკვების ნაკლებობა და მოსახლეობის მიგრაცია", — აღნიშნავს დოქტორი ჯოანა ჰაუსი ბრისტოლის უნივერსიტეტიდან, — "მიუხედავად იმისა, რომ მეცნიერ-კლიმატოლოგი ვარ და ვიცი დღევანდელი ვითარება და პროგნოზები, ამ ყოველივეს მაინც ღრმად განვიცდი. კიდევ უფრო შემაძრწუნებელი ისაა, რომ დიდი ხნის განმავლობაში ძალიან ცოტა რამ გაკეთდა ამ მიმართულებით. ჩვენ ვფლობთ ინფორმაციას და შემუშავებული გვაქვს პრობლემის გადაჭრის გზები. ახლა რაც გვჭირდება, დაუყოვნებლივი მოქმედებებია".
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის ანგარიში მადრიდში დეკემბერში გამართულ კლიმატის გლობალურ სამიტზე გამოქვეყნდა. მონაწილეებმა ორი კვირა დაუთმეს მსჯელობას, რომელიც მიზნად ისახავდა ნახშირბადის გამოყოფის შემცირებაზე საყოველთაო პასუხისმგებლობის ამაღლებას.
ზოგიერთმა მონაწილემ აღნიშნა, რომ მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის ანგარიში დაეხმარება მათ, მეტად კონცენტრირდნენ კლიმატის ცვლილებების ძირითადი მიზეზების აღმოფხვრაზე. "ჩვენი უკვე ვიცით, რომ ტემპერატურა რეკორდულად იმატებს. უმოქმედობის შემთხვევაში კიდევ უფრო მეტ ზიანს უნდა ველოდოთ. ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ რაც შეიძლება სწრაფად შევწყვიტოთ წიაღისეული საწვავის გამოყენება", — ამბობს საქველმოქმდო ორგანიზაციის, Christian Aid, წარმომადგენელი, დოქტორი კეტ კრამერი, — "კარგი ამბავი კი ისაა, რომ განგაშის ზარი მადრიდის კლიმატური სამიტის დასაწყისშივე გაისმა და დელეგატებს არ აქვთ პროცესის შეჩერების ან დაყოვნების საბაბი; მით უმეტეს მაშინ, როდესაც მეცნიერება აცხადებს, რომ სასწრაფო ზომებია მისაღები".
-
არქტიკა სიტყვა "დათვს" უკავშირდება, მაგრამ არა პოლარული დათვების გამო — აი, მიზეზი არქტიკა სიტყვა "დათვს" უკავშირდება, მაგრამ არა პოლარული დათვების გამო — აი, მიზეზი
გადახედვა
-
სად მთავრდება "მე" და იწყება გარე სამყარო — როგორ აღიქვამს ტვინი საკუთარ თავს სად მთავრდება "მე" და იწყება გარე სამყარო — როგორ აღიქვამს ტვინი საკუთარ თავს
გადახედვა
-
ხელოვნურმა ინტელექტმა 800-ზე მეტი "კოსმოსური ანომალია" გამოავლინა ხელოვნურმა ინტელექტმა 800-ზე მეტი "კოსმოსური ანომალია" გამოავლინა
გადახედვა
-
RFE/RL: ოკუპირებული ცხინვალის რეჟიმის მიერ დაკავებული თამარ მეარაყიშვილის მშობლების სახლში ჩხრეკა ჩატარდა RFE/RL: ოკუპირებული ცხინვალის რეჟიმის მიერ დაკავებული თამარ მეარაყიშვილის მშობლების სახლში ჩხრეკა ჩატარდა
გადახედვა
-
საქართველოს ბანკი 2010 წლიდან 18 დაცული ტერიტორიის მხარდამჭერია საქართველოს ბანკი 2010 წლიდან 18 დაცული ტერიტორიის მხარდამჭერია
-
თორნიკე ზირაქიშვილი Eagle Hills Georgia-ს გენერალურ მენეჯერად დაინიშნა თორნიკე ზირაქიშვილი Eagle Hills Georgia-ს გენერალურ მენეჯერად დაინიშნა
გადახედვა
-
ევროკავშირის მხარდაჭერით სურსათის უვნებლობის შესახებ შექმნილი საგანმანათლებლო მასალები ხელმისაწვდომია სკოლის მასწავლებლებისა და მშობლებისთვის ევროკავშირის მხარდაჭერით სურსათის უვნებლობის შესახებ შექმნილი საგანმანათლებლო მასალები ხელმისაწვდომია სკოლის მასწავლებლებისა და მშობლებისთვის
-
შალვა პაპუაშვილი: ბრიუსელის ბიუროკრატია ჭირსაც წაუღია. ჩვენ გვადარდებს 2 რამ: არ დააზიანონ ჩვენი ქვეყანა და არ დააზიანონ ევროკავშირი, რომლისკენაც ჩვენ ვისწრაფვით შალვა პაპუაშვილი: ბრიუსელის ბიუროკრატია ჭირსაც წაუღია. ჩვენ გვადარდებს 2 რამ: არ დააზიანონ ჩვენი ქვეყანა და არ დააზიანონ ევროკავშირი, რომლისკენაც ჩვენ ვისწრაფვით
გადახედვა
-
დაესწარი ფინანსური განათლების სასერტიფიკატო კურსს სტუდენტებისთვის — პროექტის მხარდამჭერი საქართველოს ბანკია დაესწარი ფინანსური განათლების სასერტიფიკატო კურსს სტუდენტებისთვის — პროექტის მხარდამჭერი საქართველოს ბანკია
-
შალვა პაპუაშვილი: უკრაინის პრეზიდენტმა საქართველოში ელჩი დანიშნა, რაც მისასალმებელია. ერთადერთი კითხვა ჩნდება, რა შეიცვალა? საქართველოს თავისი პოლიტიკა არ შეუცვლია შალვა პაპუაშვილი: უკრაინის პრეზიდენტმა საქართველოში ელჩი დანიშნა, რაც მისასალმებელია. ერთადერთი კითხვა ჩნდება, რა შეიცვალა? საქართველოს თავისი პოლიტიკა არ შეუცვლია
გადახედვა
-
აშშ-ში დიდთოვლობის შედეგად 38 ადამიანი დაიღუპა აშშ-ში დიდთოვლობის შედეგად 38 ადამიანი დაიღუპა
გადახედვა
-
ეს პოლიტიკური ხასიათის შეხვედრები ნაკლებად იქნება, ვინაიდან კონგრესმენების მრჩევლები არიან ჩამოსული — პაპუაშვილი კონგრესის თანამშრომელთა ვიზიტზე ეს პოლიტიკური ხასიათის შეხვედრები ნაკლებად იქნება, ვინაიდან კონგრესმენების მრჩევლები არიან ჩამოსული — პაპუაშვილი კონგრესის თანამშრომელთა ვიზიტზე
გადახედვა
-
შალვა პაპუაშვილის თქმით, მომავალი კვირიდან პარლამენტში, ფასების დარეგულირებასთან დაკავშირებით, დროებითი საგამოძიებო კომისია შეიქმნება შალვა პაპუაშვილის თქმით, მომავალი კვირიდან პარლამენტში, ფასების დარეგულირებასთან დაკავშირებით, დროებითი საგამოძიებო კომისია შეიქმნება
გადახედვა
-
საქართველოში, რეგიონული ვიზიტის ფარგლებში, აშშ-ის კონგრესის თანამშრომელთა დელეგაცია იმყოფება საქართველოში, რეგიონული ვიზიტის ფარგლებში, აშშ-ის კონგრესის თანამშრომელთა დელეგაცია იმყოფება
გადახედვა
-
ბირთვული ომი, სინთეტიკური სიცოცხლე, კლიმატის ცვლილება — მეცნიერები გლობალურ საფრთხეებზე გვაფრთხილებენ ბირთვული ომი, სინთეტიკური სიცოცხლე, კლიმატის ცვლილება — მეცნიერები გლობალურ საფრთხეებზე გვაფრთხილებენ
გადახედვა
-
"ჩავხედე ამინდის პროგნოზს ვაშინგტონში და მზიანი, უნალექო ამინდია" — შალვა პაპუაშვილი ჰელსინკის კომისიაში საქართველოზე მოსმენის უამინდობის გამო გადადებაზე "ჩავხედე ამინდის პროგნოზს ვაშინგტონში და მზიანი, უნალექო ამინდია" — შალვა პაპუაშვილი ჰელსინკის კომისიაში საქართველოზე მოსმენის უამინდობის გამო გადადებაზე
გადახედვა
-
შალვა პაპუაშვილი: ოპონენტებად ვაღიარებთ მათ, ვინც კონსტიტუციურ წესრიგს აღიარებს. შალვა პაპუაშვილი: ოპონენტებად ვაღიარებთ მათ, ვინც კონსტიტუციურ წესრიგს აღიარებს.
გადახედვა
-
"ფარმაცევტულ სექტორში არ არსებობს აუცილებლობა, რომ სუსი ან ფინანსური პოლიცია დაინტერესდეს" — რა მოლოდინები აქვს სექტორს? "ფარმაცევტულ სექტორში არ არსებობს აუცილებლობა, რომ სუსი ან ფინანსური პოლიცია დაინტერესდეს" — რა მოლოდინები აქვს სექტორს?
გადახედვა
-
KPop Demon Hunters სათამაშოების ხაზი გამოსაშვებად მზადაა KPop Demon Hunters სათამაშოების ხაზი გამოსაშვებად მზადაა
გადახედვა
-
დედამიწის რომელი წერტილია ვარსკვლავებთან ყველაზე ახლოს? — თუ ევერესტი გგონიათ, ცდებით დედამიწის რომელი წერტილია ვარსკვლავებთან ყველაზე ახლოს? — თუ ევერესტი გგონიათ, ცდებით
გადახედვა
-
სეს: დაჯარიმდა და საწარმოო პროცესი შეუჩერდა ყველის 2 არალეგალურ საწარმოს სეს: დაჯარიმდა და საწარმოო პროცესი შეუჩერდა ყველის 2 არალეგალურ საწარმოს
გადახედვა
კომენტარები