კლიმატის ცვლილება — რამდენად დათბა გასულ ათწლეულში?
ფოტო: Getty Images
მეცნიერები ამბობენ, რომ 2010-2019 წლებში დედამიწაზე დაფიქსირებულმა საშუალო ტემპერატურამ მსგავს მონაცემებთა არსებობის ისტორიაში ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი მოგვცა.
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის მონაცემებით, 2019 ყველაზე ცხელ წლებს შორის მეორე ადგილზე იყო. ეს იმას ნიშნავს, რომ უკანასკნელი ხუთწლეული, იმ დროიდან მოყოლებული, რაც წლიური საშუალო ტემპერატურის გაზომვა დავიწყეთ, ყველაზე ცხელი პერიოდი გამოდგა.
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაცია აცხადებს, რომ გლობალური დათბობა გამოწვეულია სათბურის გაზების გამოყოფით. ორგანიზაციის 2019 წლის ანგარიშში, გლობალური კლიმატის მდგომარეობის შესახებ, აღნიშნულია, რომ გასული წლის ოქტომბრის ჩათვლით დამუშავებული მონაცემების თანახმად, გლობალურმა საშუალო ტემპერატურამ 1850 წელს დაფიქსირებულ ათვლის წერტილად დადგენილ მაჩვენებელს 1.1 გრადუსი ცელსიუსით გადააჭარბა.
კლიმატის ცვლილების შედეგები ექსტრემალური და არანორმალური ამინდით ვლინდება ხოლმე.
ფოტო: Reuters
წელს მსოფლიოს მრავალ წერტილში უჩვეულოდ ძლიერი სიცხე იყო საგრძნობი. სამხრეთ ამერიკაში, ევროპაში, აფრიკაში, აზიასა და ოკეანეთში ბოლოდროინდელ საშუალო ნორმაზე მაღალი ტემპერატურა დაფიქსირდა. ხოლო ჩრდილოეთ ამერიკის ბევრ ადგილას კი ჩვეულებრივზე მეტად ციოდა.
გასული წლის ივნისსა და ივლისში ევროპაში ორჯერ აღინიშნა ძლიერი სიცხე. მაგალითად, 28 ივნისს საფრანგეთში ტემპერატურის ახალი ეროვნული რეკორდი დამყარდა, როცა სიცხემ 46 გრადუს ცელსიუსს მიაღწია. გერმანიაში, ნიდერლანდებში, ბელგიაში, ლუქსემბურგსა და დიდ ბრიტანეთშიც მაღალი ტემპერატურის რეკორდული მაჩვენებლები დაფიქსირდა. ავსტრალიაში კი ზაფხულის საშუალო ტემპერატურა წლის ამავე პერიოდისათვის არსებულ ძველ უმაღლეს მაჩვენებელზე თითქმის ერთი გრადუსით მეტი იყო.
2010 წლიდან მოყოლებული სამხრეთ ამერიკაში ყველაზე მეტი ტყის ხანძარი წელს მოხდა. ასევე უპრეცედენტო მასშტაბის გახლავთ ავსტრალიაში მძვინვარე ხანძარიც, რომლის შედეგადაც მილიონობით ჰექტარი ტყე განადგურდა.
ბოლო ათწლეულში ტემპერატურის რეკორდულ მატებას მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაცია პირდაპირ უკავშირებს ადამიანის მიერ ტრანსპორტის მართვის, ტყის ჩეხვისა და ენერგიის გამომუშავებისათვის ნახშირის წვის შედეგად გამოყოფილ სათბურის გაზებს. 2018 წელს გარემოში ნახშირორჟანგის, მეთანისა და აზოტის ოქსიდების კონცენტრაციამ უმაღლეს მაჩვენებელს მიაღწია.
ფოტო: BBC
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაცია აცხადებს, რომ ბოლო ათწლეულის განმავლობაში მიმდინარე გლობალური დათბობის პროცესი უკვე საგრძნობ გავლენას ახდენს ბუნებაზე. 1993 წელს დაწყებული სატელიტური გაზომვებიდან მოყოლებული ცხადი გახდა, რომ ორივე პოლუსზე ყინული მზარდი სიჩქარით დნება და ზღვის დონეც სულ უფრო სწრაფად იმატებს.
სათბურის გაზების გამოყოფის შედეგად წარმოქმნილი სითბო, ძირითადად, ოკეანეში აკუმულირდება. შედეგად, წყლის მჟავიანობა იმატებს და ზღვიდან სულ უფრო ხშირად ვრცელდება სითბური ტალღები. ბუნებისათვის მიყენებული ზიანის გარდა, ტემპერატურის მატება ვნებს ადამიანებს. მაგალითად, გამორჩეულად ძლიერი სიცხე განსაკუთრებით სარისკოა ხანდაზმულებისთვის.
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის გენერალური მდივნის, პეტერი ტაალასის თქმით, "კლიმატის ცვლილების შედეგები ყოველდღიურად ვლინდება ექსტრემალურ და არანორმალურ ამინდში. და როგორც წინა წლებში, 2019-შიც კლიმატისა და ამინდის ცვლილებებით გამოწვეულმა პრობლემებმა ძლიერ დაგვაზარალა. მაღალი ტემპერატურა და წყალდიდობები, რომლებიც საუკუნეში ერთხელ ხდებოდა ხოლმე, ახლა ჩვეულებრივ მოვლენებად იქცა. ბაჰამის კუნძულებიდან დაწყებული, იაპონიისა და მოზამბიკის ჩათვლით, მრავალ ქვეყანას დამანგრეველი ტროპიკული ციკლონები დაატყდა თავს. ხანძრებმა გააჩანაგა არქტიკა და ავსტრალია".
"ის, რაც საუკუნეში ერთხელ ხდებოდა ხოლმე, ახლა ჩვეულებრივ მოვლენებად იქცა", — ამბობს მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის გენერალური მდივანი.
ფოტო: Getty Images
1980-იანი წლებიდან მოყოლებული ყოველი მომდევნო ათწლეული წინამორბედზე თბილი იყო. ამ მონაცემმა არაერთი მკვლევარი ააღელვა. "შემაძრწუნებელია, რომ 2019 წელს კლიმატის ცვლილებამ უკვე გამოიწვია ადამიანების დაღუპვა, ჯანმრთელობის გაუარესება, საკვების ნაკლებობა და მოსახლეობის მიგრაცია", — აღნიშნავს დოქტორი ჯოანა ჰაუსი ბრისტოლის უნივერსიტეტიდან, — "მიუხედავად იმისა, რომ მეცნიერ-კლიმატოლოგი ვარ და ვიცი დღევანდელი ვითარება და პროგნოზები, ამ ყოველივეს მაინც ღრმად განვიცდი. კიდევ უფრო შემაძრწუნებელი ისაა, რომ დიდი ხნის განმავლობაში ძალიან ცოტა რამ გაკეთდა ამ მიმართულებით. ჩვენ ვფლობთ ინფორმაციას და შემუშავებული გვაქვს პრობლემის გადაჭრის გზები. ახლა რაც გვჭირდება, დაუყოვნებლივი მოქმედებებია".
მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის ანგარიში მადრიდში დეკემბერში გამართულ კლიმატის გლობალურ სამიტზე გამოქვეყნდა. მონაწილეებმა ორი კვირა დაუთმეს მსჯელობას, რომელიც მიზნად ისახავდა ნახშირბადის გამოყოფის შემცირებაზე საყოველთაო პასუხისმგებლობის ამაღლებას.
ზოგიერთმა მონაწილემ აღნიშნა, რომ მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის ანგარიში დაეხმარება მათ, მეტად კონცენტრირდნენ კლიმატის ცვლილებების ძირითადი მიზეზების აღმოფხვრაზე. "ჩვენი უკვე ვიცით, რომ ტემპერატურა რეკორდულად იმატებს. უმოქმედობის შემთხვევაში კიდევ უფრო მეტ ზიანს უნდა ველოდოთ. ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ რაც შეიძლება სწრაფად შევწყვიტოთ წიაღისეული საწვავის გამოყენება", — ამბობს საქველმოქმდო ორგანიზაციის, Christian Aid, წარმომადგენელი, დოქტორი კეტ კრამერი, — "კარგი ამბავი კი ისაა, რომ განგაშის ზარი მადრიდის კლიმატური სამიტის დასაწყისშივე გაისმა და დელეგატებს არ აქვთ პროცესის შეჩერების ან დაყოვნების საბაბი; მით უმეტეს მაშინ, როდესაც მეცნიერება აცხადებს, რომ სასწრაფო ზომებია მისაღები".
-
ნადირობა გოლუმზე — ყველაფერი, რაც ბეჭდების მბრძანებლის ახალ ფილმზე ვიცით ნადირობა გოლუმზე — ყველაფერი, რაც ბეჭდების მბრძანებლის ახალ ფილმზე ვიცით
გადახედვა
-
თეონა ჭალიძე: პოლიტპატიმრებთან ამ შეზღუდვის [შვილებთან შეხვედრის აკრძალვის] გამოყენება დისკრიმინაციული, პოლიტიკურად მოტივირებული და არაპროპორციულია თეონა ჭალიძე: პოლიტპატიმრებთან ამ შეზღუდვის [შვილებთან შეხვედრის აკრძალვის] გამოყენება დისკრიმინაციული, პოლიტიკურად მოტივირებული და არაპროპორციულია
გადახედვა
-
OC Media: როგორ გახსნა მიუნხენის უნივერსიტეტთან პარტნიორობით მოქმედმა ქუთაისის უნივერსიტეტმა საქართველოში ნაცისტური იდეოლოგიის კვლევითი ცენტრი OC Media: როგორ გახსნა მიუნხენის უნივერსიტეტთან პარტნიორობით მოქმედმა ქუთაისის უნივერსიტეტმა საქართველოში ნაცისტური იდეოლოგიის კვლევითი ცენტრი
გადახედვა
-
შესაძლოა, მზე ადრე სულ სხვაგან მდებარეობდა — რა კავშირშია ეს დედამიწურ სიცოცხლესთან შესაძლოა, მზე ადრე სულ სხვაგან მდებარეობდა — რა კავშირშია ეს დედამიწურ სიცოცხლესთან
გადახედვა
-
ისრაელიმა ირანის ბირთვული ობიექტი დაბომბა ისრაელიმა ირანის ბირთვული ობიექტი დაბომბა
გადახედვა
-
ფეკალურმა გადანერგვამ თაგვებში ნაყოფიერება გაზარდა — კვლევის უჩვეულო შედეგები ფეკალურმა გადანერგვამ თაგვებში ნაყოფიერება გაზარდა — კვლევის უჩვეულო შედეგები
გადახედვა
-
"ქართული მხრიდან არანაირი თხოვნა ან მოწოდება არ ყოფილა" — ფაშინიანი ევროპარლამენტში გაკეთებულ განცხადებაზე "ქართული მხრიდან არანაირი თხოვნა ან მოწოდება არ ყოფილა" — ფაშინიანი ევროპარლამენტში გაკეთებულ განცხადებაზე
გადახედვა
-
პარლამენტის წინ გაშლილ კარავში ხანძრის გაჩენის ფაქტზე შსს-მ გამოძიება დაიწყო პარლამენტის წინ გაშლილ კარავში ხანძრის გაჩენის ფაქტზე შსს-მ გამოძიება დაიწყო
გადახედვა
-
ირაკლი ქადაგიშვილი: რევოლუცია რატომ ვერ ხდება? იმიტომ, რომ რევოლუციისთვის არ სცალია ხალხს, საქმე აქვს ხალხს. უფრო მეტი საქმე გვინდა რომ ჰქონდ ირაკლი ქადაგიშვილი: რევოლუცია რატომ ვერ ხდება? იმიტომ, რომ რევოლუციისთვის არ სცალია ხალხს, საქმე აქვს ხალხს. უფრო მეტი საქმე გვინდა რომ ჰქონდ
გადახედვა
-
მეცნიერებმა ამოხსნეს, როგორ ეშვებიან კატები ოთხ თათზე მეცნიერებმა ამოხსნეს, როგორ ეშვებიან კატები ოთხ თათზე
გადახედვა
-
ერაყის წყლებში გემი დაიბომბა, სადაც 23 ქართველი მეზღვაური იმყოფებოდა — მეზღვაურები უსაფრთხოდ არიან ერაყის წყლებში გემი დაიბომბა, სადაც 23 ქართველი მეზღვაური იმყოფებოდა — მეზღვაურები უსაფრთხოდ არიან
გადახედვა
-
ირაკლი კობახიძე: 6 წელზე მეტი წლოვანების ავტომობილების შემოყვანის აკრძალვის ნაცვლად გაზრდილი აქციზის ტარიფი დაწესდება ირაკლი კობახიძე: 6 წელზე მეტი წლოვანების ავტომობილების შემოყვანის აკრძალვის ნაცვლად გაზრდილი აქციზის ტარიფი დაწესდება
გადახედვა
-
NASA-ს ხელოვნური თანამგზავრი დედამიწაზე ჩამოვარდა NASA-ს ხელოვნური თანამგზავრი დედამიწაზე ჩამოვარდა
გადახედვა
-
ღამით პარლამენტთან ერთ-ერთ კარავს ცეცხლი გაუჩნდა, რის შემდეგაც სამართალდამცავებმა ტერიტორიიდან კარვები აიღეს ღამით პარლამენტთან ერთ-ერთ კარავს ცეცხლი გაუჩნდა, რის შემდეგაც სამართალდამცავებმა ტერიტორიიდან კარვები აიღეს
გადახედვა
-
ბილი აილიშის კინოდებიუტი? — პოპვარსკვლავი შეიძლება ზარხუფის ეკრანიზაციაში ვიხილოთ ბილი აილიშის კინოდებიუტი? — პოპვარსკვლავი შეიძლება ზარხუფის ეკრანიზაციაში ვიხილოთ
გადახედვა
-
ISFED: "იმედი" და "პოს ტვ" ფეისბუქზე ახალი გვერდებიდან არეკლამებენ კონტენტს ISFED: "იმედი" და "პოს ტვ" ფეისბუქზე ახალი გვერდებიდან არეკლამებენ კონტენტს
გადახედვა
-
შალვა პაპუაშვილი: ფაშინიანი თავისი ქვეყნის ინტერესებიდან გამომდინარე საუბრობდა, ჩვენ გვაქვს ჩვენი ურთიერთობა EU-სთან შალვა პაპუაშვილი: ფაშინიანი თავისი ქვეყნის ინტერესებიდან გამომდინარე საუბრობდა, ჩვენ გვაქვს ჩვენი ურთიერთობა EU-სთან
გადახედვა
-
რა წერია ევროპარლამენტის რეზოლუციაში, რომელსაც დღეს მიიღებენ რა წერია ევროპარლამენტის რეზოლუციაში, რომელსაც დღეს მიიღებენ
გადახედვა
-
ჩემი განცხადება ეფუძნებოდა ღია წყაროებიდან მოპოვებულ ინფორმაციას — გივი თარგამაძე სუს-ში მივიდა ჩემი განცხადება ეფუძნებოდა ღია წყაროებიდან მოპოვებულ ინფორმაციას — გივი თარგამაძე სუს-ში მივიდა
გადახედვა
-
შსს: ჯგუფური ყაჩაღობის ბრალდებით 4 პირი დააკავეს — მატერიალური ზიანი 10 000 ლარს შეადგენს შსს: ჯგუფური ყაჩაღობის ბრალდებით 4 პირი დააკავეს — მატერიალური ზიანი 10 000 ლარს შეადგენს
გადახედვა
-
დაურეკე ბუმერს — სოციალური ექსპერიმენტი სტუდენტებს და მოხუცთა თავშესაფარს შორის დაურეკე ბუმერს — სოციალური ექსპერიმენტი სტუდენტებს და მოხუცთა თავშესაფარს შორის
გადახედვა
კომენტარები