იაპონელი მწერლის, მარი ფუჯიმოტოს ახალი წიგნი, Ikigai და სხვა იაპონური სიტყვები, რომელთაც ღირს, რომ მისდიო, ისეთ იდეებს ეხება, რომელთა გააზრებაც დასავლური კულტურის წარმომადგენლებს ცხოვრებისეული ღირებულებების გადაფასებაში შეიძლება დაეხმაროს. თავად სიტყვა Ikigai იაპონური კონცეფციაა, რომელიც ცხოვრების მიზეზს გულისხმობს და შეიძლება ითარგმნოს, როგორც: ის, რისთვისაც ცოცხლობ ან მიზეზი, რის გამოც დილით იღვიძებ.

წიგნის შესავალში ფუჯიმოტო მოგვითხრობს: "ორი წლის ვიყავი, როცა მთელი ოჯახი კანსაის რეგიონის მახლობელ, სოფლის ტიპის დასახლებაში გადავედით საცხოვრებლად. სასიამოვნოდ მაგონდება, როგორ გავატარე იქ Shibui, წინაპრების პატივისცემის ეროვნული დღე, ბებიასა და ბაბუასთან ერთად, რომელთა ასაკი ას წელს აღემატებოდა." თუმცა, ეს წიგნი ბავშვობის მოგონებებზე მეტს იტევს და ასახავს შეხედულებებს, რომლებიც ფუნდამენტურ დასავლურ ფასეულობებს ეჭვქვეშ აყენებს. ეს შეხედულებები წიგნში თავმოყრილი 43 ყველაზე მრავლისმეტყველი იაპონური გამონათქვამის თარგმნითა და ახსნით გადმოიცემა.

განათლებით ენათმეცნიერს, ფუჯიმოტოს სჯერა, რომ თითოეული კულტურისათვის უნიკალური სიტყვებისა თუ ფრაზების კვლევა ცხოვრების უკეთ შეცნობაში გვეხმარება. "სხვადასხვა შეხედულებისა და ცხოვრების სტილის გაცნობა ძალიან მნიშვნელოვანია. მაგალითად, დასავლეთი სრულყოფილებისკენ ლტოლვით ხასიათდება, ყოველთვის ვცდილობთ, ჩვენი შესაძლებლობების მაქსიმუმი გავაკეთოთ და გარშემომყოფების მოლოდინი გავამართლოთ. ხოლო იაპონიაში დამკვიდრებულმა ცხოვრების ტრადიციულმა წესმა სრულყოფილებისაკენ ლტოლვის შეწყვეტა და იმ ყველაფრის მიღება მასწავლა, რასაც, ჩვეულებრივ, არ ვაფასებთ, მაგალითად - სიბერის" - განაცხადა მან BBC Culture-თან ინტერვიუში.

წიგნი მრავალ ისეთ ფართო ცნებას შეეხება, როგორიცაა ჰარმონია, მადლიერება თუ დრო. თუმცა, ის არა უბრალო აბსტრაქტული ლექსიკონი, არამედ იაპონური კულტურის შემეცნების შესანიშნავი გზაცაა.

წიგნში განხილულ სიტყვაზე, Shibui, რომელიც წლების მატებასთან ერთად გაცხადებულ სილამაზეს გულისხმობს, ფუჯიმოტო წერს: "ეს სიტყვა გვახსენებს ყველაფერს, რაც ასაკის მატებისას უმჯობესდება. მოწიფულობას თავისებური მიმზიდველობა აქვს, ცხოვრებისეული გამოცდილება კი ყველაფერს სასიამოვნო მრავალფეროვნებით ამკობს. ეს ტერმინი მშვიდი ესთეტიკურობით ხასიათდება, რბილი და დაბურული ფერებით. Shibui გვიანი შემოდგომის ფოთლების ან ჩაის ძველი ფინჯნის ცქერისასაც შეიძლება შეიგრძნოთ".

სამხრეთაფრიკელი ხელოვანი დეივიდ ბაკლერი, რომელიც ფუჯიმოტოს წიგნში შესული ესსეების ავტორია, შვიდი წელია, იაპონიაში ცხოვრობს. იგი აღნიშნავს, რომ იაპონელთა მიდგომა საუბრისადმი უნიკალურია, ვინაიდან მოსაუბრე ყოველთვის წინასწარ აფასებს, თუ რა გავლენა ექნება მის თითოეულ სიტყვას მსმენელზე.

"იაპონური ენის შესწავლამ სიმშვიდე მომანიჭა - სამყაროსადმი ამგვარ მიდგომას მრავალი სარგებელი მოაქვს",- აღნიშნავს ბაკლერი. ის ფუჯიმოტოს წიგნიდან ფრაზა Mono no aware-ს გამოარჩევს, რომელიც სილამაზის წარმავალობას აღნიშნავს. თავად ბაკლერი ამ ფრაზაში წარმავალობისადმი ერთდროულად განცდილ სევდასა და მადლიერებას, სიკვდილ-სიცოცხლის ურთიერთდამოკიდებულებას ხედავს: "იაპონიაში წელიწადის ოთხივე დრო მკვეთრადაა გამოხატული, აქ უშუალოდ განიცდი სიცოცხლის წარმავლობასა და ცხოვრების თითოეული ეტაპის მნიშვნელოვნებას".

ფუჯიმოტოს წიგნში ასევე განხილულია, თუ რა გავლენა იქონია იაპონურ ენაზე ქვეყნის კლიმატმა. "იაპონია პატარა ქვეყანაა, მისი დასახლებული ნაწილი ძალიან მცირეა და ოკეანითაა შემოსაზღვრული. ამ პირობებში ცხოვრება უწინ ძალიან რთული იყო, თუმცა მაცხოვრებლებმა შეძლეს, სირთულეებისადმი დადებითი და ბრძნული მიდგომა გამოემუშავებინათ. მათ ისწავლეს იმის დაფასება, რაც გააჩნდათ. იაპონელებმა ცხოვრების თავისებური სტილი განივითარეს, რომელიც ბუნებასთან ჰარმონიულობის მოპოვებაში მდგომარეობს. ეს ფილოსოფია უძველესი იაპონური რელიგიის, შინტოიზმისაგან წარმოიშვა, რომელიც ამ კულტურისთვის დამახასიათებელი რწმენათა სისტემის საფუძველია".

ფუჯიმოტოს აზრით, არსებობს სილამაზის ისეთი აუცილებელი კომპონენტები, როგორიცაა სიმეტრია, კომპოზიცია და ენერგია. თუმცა ის, ამასთან, აღნიშნავს, რომ "დასავლელებისაგან განსხვავებით, იაპონელები აფასებენ სილამაზის საპირისპირო მახასიათებლებსაც: ნაკლოვანებებს, სიბერესა და სიკვდილს. იაპონური ესთეტიკა წარმავალობის პრინციპს ემყარება, სიცოცხლის თითოეულ ეტაპზე მშვენიერების არსებობას აღიარებს".

ფუჯიმოტო მიიჩნევს, რომ უცხო ენის შესწავლა საშუალებას გვაძლევს, ერთდროულად ორ განსხვავებულ მსოფლმხედველობას დავეუფლოთ და უკეთ დავინახოთ სამყაროს სილამაზე. მისი წიგნიც სწორედ ამ მოსაზრების განმტკიცებას ემსახურება.

გთავაზობთ შვიდ სიტყვას ფუჯიმოტოს წიგნიდან:

1. Mugon-no gyō

ითარგმნება, როგორც იმოქმედე და არა - ირეაგირო. ეს ერთგვარი მედიტაციური სავარჯიშოა, რომელიც გასწავლის, რომ სანამ მოქმედებაზე გადახვალ, გაიაზრო.

2. Fukinsei

ითარგმნება, როგორც ასიმეტრიულობის სილამაზე. სიმეტრია სრულყოფილების მახასიათებელია, სრულყოფილება კი ადამიანებისათვის უცხოა, რისი აღიარებაც აუცილებელია.. ხელოვნება უნდა აღძრავდეს ალტერნატიულ შესაძლებლობებს და ტოვებდეს ადგილს ცვლილებისათვის.

3. Teinei

ითარგმნება, როგორც პატივისცემის გამომხატველი დამოკიდებულება. როცა თითოეული ქმედება თავდადებითა და სიზუსტით სრულდება და ქცევის მანერაში იმდენ ზრუნვასა და სიფრთხილეს დებ, რომ საკუთარ ბრწყინვალებას აჩვენებ.

4. Mono no aware

ითარგმნება, როგორც სილამაზის წარმავალი ბუნება. ტკბილმწარე და მშვიდი შეგრძნება, რომ ცხოვრების თავბრუდამხვევი მსვლელობის მოწმე გახდი, იმის მიუხედავად, რომ ის ოდესმე დასრულდება.

5. Shōganai

ითარგმნება, როგორც არც საშუალება არსებობს და არც - მეთოდი. ეს სიტყვა გვახსენებს, რომ ზოგჯერ უნდა მივიღოთ მოვლენები ისე, როგორც არის, რაც უარყოფითი განცდებისგან გაგვათავისუფლებს.

6. Kodawari

გულისხმობს მიზანდასახულობას მაშინაც კი, როცა ვიცით, რომ ჩვენი ძალისხმევა დაუფასებელი დარჩება. ამ მდგომარეობის მიღწევა მაშინაა შესაძლებელი, როცა ჩვენი ქმედება გულწრფელი გატაცებითა და თვით-დისციპლინის უნარითაა ნასაზრდოები.

გულისხმობს ზედმიწევნით ყურადღებას დეტალების მიმართ მაშინაც კი, როცა იცი, რომ შენი ძალისხმევა შეიძლება შეუმჩნეველი დარჩეს. ეს მდგომარეობა გულწრფელი მისწრაფებითა და თვითდისციპლინითაა ნასაზრდოები.

7. Yūgen

ითარგმნება, როგორც ამოუცნობისა და სიღრმისეულის დაფასება. Yūgen იმ ტიპის სილამაზეა, რომელიც შეუმჩნევლობიდან მოდის და მჭიროდაა დაკავშირებული Kanso-სთან - ხილული სამყაროს მიღმა ხედვასთან.