ეს სტატია შეიცავს სპოილერებს ანიმედან პრინცესა კაგუიას ამბავი

სტუდიო გიბლის კინემატოგრაფიული შედევრი ახალი ხილი ნამდვილად არ არის. იქნება ეს ოსკაროსანი ფენტეზი "Spirited Away" თუ ემოციურად ყოვლისმომცველი "My Neighbor Totoro". ლეგენდარულმა ანიმაციურმა სტუდიამ კინოს ისტორიაში წარუშლელი კვალი დატოვა. მაგრამ, როცა საქმე კრიტიკულ აღიარებაზე მიდგა, სტუდიის ყველაზე შეუმჩნეველმა, უწყინარმა და მძაფრმა ფილმმა, ჩრდილქვეშ მოაქცია აწ უკვე ცნობილი პოპულარული სურათები. Rotten Tomatoes-ზე (კრიტიკოსების შეფასებით) ფილმი პრინცესა კაგუიას ამბავი საუკეთესო ანიმედ შეფასდა და გასაკვირია, რომ ბევრ ფანს ის არასდროს უნახავს.

ფილმი 2013 წელს გამოვიდა და მისი რეჟისორი ისაო ტაკაჰატაა, სტუდია გიბლის თანადამფუძნებელი და მიაძაკის შემოქმედებითი პარტნიორი. პრინცესა კაგუიას ამბავი კი იშვიათ 100%-იან შეფასებას ინარჩუნებს საიტზე Rotten Tomatoes.

კრიტიკოსების ერთსულოვნებას, არამარტო ტექნიკურად უბადლოდ შესრულებული ანიმაცია განსაზღვრავს, არამედ ის ემოციური სიღრმე, ფილოსოფიური ხედვა და საზრისები, რითაც წარმოსახულია და მოთხრობილია იაპონური ხალხური ზღაპარი. და, რაღა თქმა უნდა, ხელით შესრულებული ნახატის სტილი, რომელიც მეინსტრიმულ ანიმაციურ ფორმებს ამსხვრევს. ფილმი სტუდიო გიბლის უდავოდ ერთ-ერთი საუკეთესო ნამუშევარია.

პრინცესა კაგუია — ფოლკლორულ მოტივებზე შექმნილი პოეტური ადაპტაცია

ფემინისტური ხედვა იაპონიის უძველეს ისტორიაზე

პრინცესა კაგუიას ამბავი მეათე საუკუნის იაპონური მონოგატარისადაპტაციაა (ბამბუკის მჭრელის ამბავი), რომელიც ყველაზე ძველ იაპონურ ნარატიულ ტექსტად ითვლება. ამბავი გვიყვება კაცზე, რომელიც ბამბუკის ღეროში თითისტოლა მანათობელ გოგონას იპოვის. კაცი და მისი ცოლი ბავშვს საკუთარ შვილად აღზრდიან. მოზარდობის გზაზე მყოფი გოგონა ღვთაებრივი სილამაზით გამოირჩევა. პასუხებს კი მის ამოუცნობ ბუნებაზე, წარსულსა და ბედისწერაზე, იდუმალი და ემოციურად მძაფრი ეპიზოდებიდან ეტაპობრივად ვიღებთ.

ტაკაჰატას ადაპტაცია არ არის მხოლოდ ზღაპრის მოყოლა ან შეხსენება, არამედ ამბავს რეჟისორი გვიხატავს ჰუმანურ და ფემინისტურ ჭრილში. კაგუია, გარდა იმისა, რომ მთვარიდან გამოგზავნილი მისტიკური პერსონაჟია, ის ასევე არის გოგო, რომელსაც ტანჯავს ნიღბები, რომელთა ტარებასაც საზოგადოება აიძულებს. მისი წინააღმდეგობა მორჩილებაზე, ქორწინებაზე, არისტოკრატულ ცხოვრებაზე — ხდება მკაცრი გენდერული სტერეოტიპების საფუძვლიანი კრიტიკა და უმანკოების მოტაცების წუხილზე გამოძახილი. ეს ფილოსოფიური შრე აძლიერებს იმ ემოციურ ეფექტს, რომელიც ტიტრების გამოჩენიდან დიდხანს გრძელდება.

გიბლის ბევრი ფილმი იკვლევს მოზარდობის თემას, თუმცა პრინცესა კაგუია მათგან გამორჩეულია თავისი მელანქოლიური ხასიათისა და ცხოვრების დროებითობის საზრიანი ასახვის გამო. განსხვავებით ჰოულის მოძრავი კოშკისა და პონიოს ჯადოსნური თავგადასავლებისაგან, კაგუიას მოგზაურობა სავსეა წუხილით, ლტოლვით და, რაღა თქმა უნდა, ტრანსცენდენტურობით. ფილმი არ ერიდება ტრაგედიაზე საუბარს. და როცა ამ გეზს იღებს — ბევრად უფრო მნიშვნელოვან ჭეშმარიტებებს ეხება, რომელიც გაქცევის შთამბეჭდავ სცენაში იმალება.

წყლის საღებავით შესრულებული მშვენიერება გიბლის ყველაზე არტისტულ ფილმში

რატომ არ ჰგავს კაგუია სხვა ანიმეს?

რაც პრინცესა კაგუიას ამბავს დანახვისთანავე გამოარჩევს, მისი ანიმაციის აღმაფრთოვანებელი სტილია. ხელით დახატული წყლის საღებავების მონასმები ისეთი ჰაეროვანი და თავისუფალია, როგორც იმპრესიონიზმის ნიმუში. ფილმი ცოცხალ ნახატს ჰგავს და არავითარ ტიპურ პრიალა, უსულო სურათს. ყველა კადრში იგრძნობა დახვეწილობა, ენერგიულობა, ბუნებრიობა, რომელიც ერწყმის მოძრაობას. მისი ვიზუალური სტილის უნიკალურობა გაფიქრებინებთ, რომ მსგავსი არაფერი გინახავთ, თანამედროვე ანიმაციურ თუ სტანდარტულ კინოში.

ნახატის ფორმა არ ყოფილა არჩეული მხოლოდ ესთეტიკური სილამაზისთვის: ის ემსახურება სიუჟეტის განვითარებასაც. ანიმაცია სარკისებურად ირეკლავს კაგუიას ემოციურ მდგომარეობას, თავისუფლად ლივლივებს კამერა და ნახატი — როცა კაგუია ბედნიერია, კრიზისულ მომენტში კი ყველაფერი ნადგურდება აბსტრაქციით. აღსანიშნავია სცენა, როცა აგონიაში მყოფი კაგუია გარბის სასახლიდან, ეშვება შავი მელნის ქაოსურ ხაზებში და ექსპრესიულ კონტურებში. შედეგი ვიზუალურადაც გასაოცარია და შინაგანადაც დამთრგუნველი, რაც მაყურებელს აძლევს შესაძლებლობას შეიგრძნოს პერსონაჟის მდგომარეობის მთელი სიმძაფრე.

ისაო ტაკაჰატა ნოვატორია, რომელიც მუდამ გატაცებული იყო ანიმაციის განსხვავებული ფორმებით, მისი კოლეგისგან, მიაძაკისგან განსხვავებით, რომელიც უფრო კონსერვატორია. ფილმში პრინცესა კაგუიას ამბავი ის ყველა საზღვარს გასცდა და გააერთიანა არასრულყოფილება და მინიმალიზმი მედიუმში, რომელიც ზოგადად ცნობილია მაქსიმალისტური დეტალიზაციით. ფილმის ესთეტიკას ზოგი უწოდებს "დაუმთავრებელს". თუმცა სწორედ ეს დაუმუშავებლობა შთაბერავს პრინცესა კაგუიას ამბავს სულს. ის ჰგავს მოგონებას, ბურუსით მოცულს, მაგრამ ცოცხალს და მკაფიოს.

რატომ არის პრინცესა კაგუია კვლავ დაუფასებელი, მიუხედავად მისი ოსტატურობისა

პრინცესა კაგუია გიბლის შეფარული განძია

მიუხედავად კრიტიკოსებისგან აღიარებისა, პრინცესა კაგუიას ამბავი ნაკლებად ცნობილი ფილმია, განსაკუთრებით დასავლეთში. ამის გამოწვევი მიზეზი გარკვეულწილად პრემიერის გამართვის დროა, რომელიც დაემთხვა დისნეის ორი მეგა ჰიტის, Frozen და Big Hero 6-ის გამოსვლას. ფილმს მინორული ტემპის, სევდიანი განწყობისა და უჩვეულო ვიზუალური სტილის გამო, მოუწია განზე გადგომა და პედესტალის დისნეის ანიმაციებისთვის დათმობა.

ამასთანავე, ისაო ტაკაჰატა არასდროს ყოფილა ისეთივე პოპულარული, როგორიც მიაძაკია. მანამ მიაძაკის ფილმები კულტურულ ფენომენად იქცა, ტაკაჰატას ფილმები, რომლებიც მათ არაფრით არ ჩამოუვარდებოდა, ყოველთვის იყო უფრო თამამი, მელანქოლიური და ნაკლებად კომერციული. როგორიცაა მაგალითად, ციცინათელების სასაფლაო რომელიც მიუხედავად საყოველთაო აღიარებისა, შემზარავი თემატიკიდან გამომდინარე, მაყურებელს განმეორებით სანახავად აღარ იზიდავს. იდენტურად ითხოვს პრინცესა კაგუია მაყურებლისგან მოთმინებას, ემპათიასა და მწუხარების მიმღებლობას.

მაგრამ ამ წინაღობის გადამლახველი მაყურებელი, ფილმის ბოლოს ეიფორიული, ტრანსცენდენტური სულიერ საზრდოთი ჯილდოვდება. პრინცესა კაგუიას ამბავი არის მედიტაცია იმაზე, თუ რას ნიშნავს იცხოვრო სრულფასოვნად, გამოცადო ჭირი და ლხინი და ბოლოს დაბრუნდე ისევ საწყისთან. კაგუიას ამაღლების ფინალური სცენები, ანიმაციურ სამყაროში ყველაზე დამატყვევებელი და სულიერად მდიდარია. ეს ფილმი აღწევს ემოციურ პიკს, ზედმეტი მასშტაბურობის, CGI-ის გარეშე, რაც მის გენიალურობაზე მეტყველებს.

ახლო ხედში ჩამალული სტუდიო გიბლის შედევრი

კაგუიას მემკვიდრეობა ჩუმი, მარადიული და დაუვიწყარია

ის, რომ ფილმი ეფემერულობასა და წუთისოფელს ასახავს და მეინსტრიმისთვის შეუმჩნეველი იქნებოდა, მის პოეტურობაზე მიუთითებს. პრინცესა კაგუიას ამბავს არ აქვს პრეტენზია პოპულარობაზე, არამედ მიაბიჯებს თავის ბილიკზე და გზად ჩურჩულით გვიჩვენებს სამყაროს ჭეშმარიტებას, რასაც კომერციული ფილმები, თავიანთი ყალბი ხმაურით, ვერასდროს შესწვდებიან. წმინდა სილამაზე, გრაციოზული მწუხარება და არტისტული გამბედაობა აქცევს მას არა მხოლოდ სტუდიო გიბლის საუკეთესო მიღწევად, არამედ საუკეთესო ანიმედ, სულ მცირე კრიტიკოსების თვალში.

შეფასებაში Rotten Tomatoes შეიძლება შეცდეს, თუმცა სრულყოფილი 100%-იანი შეფასება ასობით პროფესიონალისგან ციდან მოტანილი სასწაული ნამდვილად ვერ იქნება. რაც იმას ნიშნავს, რომ ის უდავოდ იდეალურია. ეს არის ფილმი რომელმაც შესაძლებელია დაიმსახუროს ან არა მაყურებლის მოწონება, თუმცა კრიტიკოსები ვალდებული არიან დააფასონ პრინცესა კაგუიას ამბავი. თანამედროვე დროში, როცა ანიმაციები ძირითადად სწრაფ და ფასადურ შოუდ არის ქცეული, პრინცესა კაგუია ახსენებს მაყურებელ, რომ არსებობს ამბის თხრობის ნელი, ღრმა და უფრო ლირიკული ფორმა.

და მაშინ, როცა მსოფლიო მაყურებელი სანახავად უბრუნდება ფილმებს “Princess Mononoke” თუ “Spirited Away”, პრინცესა კაგუიას ჩუმი ტრიუმფი გულმოდგინედ ელოდება მათ, ვინც მზად არის მის აღმოსაჩენად და იმ უსასრულო შთაბეჭდილებების მისაღებად, რომლებიც ფილმის დასრულებიდან კარგა ხანს გრძელდება. სწორედ ეს არის დიადი შემოქმედების მთავარი ნიშა, რომელიც არ იზომება მასშტაბურობითა და მაღალი ცნობადობით, არამედ იმით, რამდენად სიღრმისეულ გამოძახილს პოვებს ჩვენს გულში.