საზოგადოებრივი ორგანიზაციები ხელისუფლებას მოუწოდებენ, გააძლიეროს მისი პოლიტიკური და დიპლომატიური ძალისხმევა ცხინვალში დაპატიმრებული ზაზა გახელაძის გასათავისუფლებლად და შეიმუშავოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ადამიანის უფლებათა დაცვის უფრო ეფექტიანი პოლიტიკა. ამის შესახებ საგანგებო განცხადება შვიდმა ორგანიზაციამ ერთობლივად გაავრცელა, კერძოდ:

• სოციალური სამართლიანობის ცენტრი (ყოფილი EMC);
• უფლებები საქართველო;
• საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია;
• დემოკრატიის კვლევის ინსტიტუტი (DRI);
• ადამიანის უფლებათა ცენტრი;
• ღია საზოგადოების ფონდი;
• ასოციაცია თანხმობა.

განცხადებაში აღნიშნულია, რომ ზაზა გახელაძის ხანგრძლივი პატიმრობისა და არაერთი საჯარო დაპირების მიუხედავად, მისი გათავისუფლების ხელშეწყობა საქართველოს ხელისუფლებამ ამ დრომდე ვერ შეძლო. ეს კი, მათივე შეფასებით, "საგანგაშო გამოცდილებას ქმნის".

განცხადების ავტორი ორგანიზაციები მიიჩნევენ, რომ ხელისუფლების ქმედებები არ არის საკმარისი, რადგან ამ ქმედებებს შედეგი არ მოჰყოლია — პატიმრის გათავისუფლება და საქართველოს კონტროლირებად ტერიტორიაზე გადმოყვანა.

"აშკარაა, რომ ხელისუფლების მხრიდან საერთაშორისო ფორმატებში და ორმხრივი მოლაპარაკებების პირობებში ზაზა გახელაძის გათავისუფლების საკითხის გადასაწყვეტად გადადგმული ნაბიჯები არ არის საკმარისი. მიმდინარე მოლაპარაკებების ფონზე, ზაზა გახელაძის ოჯახის ინტერესების დასაცავად ხელისუფლებას არ მიუმართავს არც საერთაშორისო სასამართლო მექანიზმებისთვის (მაგალითად, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოსთვის)", — ნათქვამია განცხადებაში.

გარდა ამისა, განცხადებაში საუბარია იმ პრობლემაზეც, რომ ხელისუფლება ვერ ატარებს სათანადო პოლიტიკას.

"კონფლიქტის რეგიონებში ადამიანის უფლებათა პოლიტიკა ჩვენს ქვეყანაში სათანადოდ ინსტიტუციონალიზებული და გაწერილი არ არის. მათ შორის, კონფლიქტების მრავალწლიანი გამოცდილების მიუხედავად, ამ დრომდე არ გვაქვს კონფლიქტის რეგიონებში მოქმედი საერთაშორისო მექანიზმები, რომელიც ადამიანის უფლებების მდგომარეობის მონიტორინგის, რეაგირებისა და პრევენციის ქმედითი ინსტრუმენტები იქნება. ადამიანის უფლებების დაცვის პოლიტიკაში სათანადოდ არ არის დანახული დე-ფაქტო მთავრობებთან კომუნიკაციისა და მოლაპარაკების რესურსი, რაც ადამიანის უფლებების, უსაფრთხოებისა და ჰუმანიტარული დაცვის საკითხებზე რეგულარული დიალოგისა და მუშაობის ფორმატი იქნებოდა".

შესაბამისად, განცხადების ავტორი ორგანიზაციები ხელისუფლებას მოუწოდებენ:

• გააძლიეროს დიპლომატიური, პოლიტიკური და სამართლებრივი მექანიზმების გამოყენება ზაზა გახელაძის დროული გათავისუფლების ხელშეწყობის მიზნით;
• შექმნას ცხინვალის დე-ფაქტო რეჟიმთან კომუნიკაციის ხაზები ზაზა გახელაძის სიცოცხლის და ჯანმრთელობის ხელშეუხებლობის გარანტირების და დროული გათავისუფლების მიზნით;
• შეიმუშავოს კონფლიქტის რეგიონებში ადამიანის უფლებების დაცვაზე მიმართული ეფექტიანი პოლიტიკა, რომელიც ამ სფეროში საუკეთესო პრაქტიკებს და უკვე დაგროვებულ გამოცდილებას დაეფუძნება.

11 ივლისს ერთი წელი გავა მას შემდეგ, რაც ზაზა გახელაძე ოუპანტებმა გაიტაცეს. ის კასპში ჯერ ცეცხლსასროლი იარაღით დაჭრეს, შემდეგ კი დააკავეს.

გახელაძეს დე ფაქტო ხელისუფლებამ ბრალი წაუყენა რუსეთის სისხლის სამართლის კოდექსის ორი მუხლით — "სიცოცხლის ხელყოფის მცდელობა" და "სახელმწიფო საზღვრის უკანონოდ გადაკვეთა".

ოკუპირებული ცხინვალის ე.წ. სასამართლომ მას 5 თებერვალს 12 წლითა და 6 თვით უკანონო პატიმრობა მიუსაჯა.