აშშ-ის ადმინისტრაცია, ბელარუსთან წარმატებული "სამუშაო მოდელის" შემდეგ, სამხრეთ კავკასიაში ახალი დიპლომატიური ინიციატივისთვის ემზადება. საუბარია ე.წ. "დიდ გარიგებაზე", რომელიც აზერბაიჯანისთვის იარაღის მიყიდვაზე დაწესებული აკრძალვის (სექცია 907) გაუქმებასა და სანაცვლოდ, ბაქოს ციხეებიდან პოლიტიკური პატიმრებისა და სომეხი ტყვეების გათავისუფლებას გულისხმობს. ამის შესახებ Atlantic Council წერს.

ტრამპის ადმინისტრაციამ ბელარუსთან მიღწეული შეთანხმებით 500-ზე მეტი ადამიანის გათავისუფლება სანქციების შემსუბუქების სანაცვლოდ უკვე შეძლო. ექსპერტთა შეფასებით, მსგავსი გარიგება აზერბაიჯანთან გაცილებით ნაკლებ რისკებს შეიცავს და აშშ-ისთვის სტრატეგიულად მომგებიანია.

ბაქოს მთავარი მოთხოვნა ვაშინგტონთან ურთიერთობაში "თავისუფლების მხარდაჭერის აქტის" 907-ე სექციის გაუქმებაა, რომელიც 1992 წლიდან აზერბაიჯანისთვის აშშ-ის სამხედრო დახმარებას კრძალავს. მიუხედავად იმისა, რომ პრეზიდენტები ყოველწლიურად აჩერებენ ამ მუხლის მოქმედებას, მისი საბოლოო გაუქმება ბაქოსთვის უმნიშვნელოვანესი სიმბოლური გამარჯვება იქნება.

Atlantic Council-ის სტატიაში აღიშნულია, რომ სამხრეთ კავკასიაში აშშ-ის გააქტიურება 2025 წლის აგვისტოს ვაშინგტონის სამიტსა და 2026 წლის თებერვალში ვიცეპრეზიდენტ ჯეი დი ვენსის რეგიონულ ვიზიტს უკავშირდება. ვენსი ყველაზე მაღალი რანგის ამერიკელი ჩინოსანი გახდა, რომელიც ერევანსა და ბაქოს ეწვია.

ერევანში ვენსმა ბირთვული ენერგეტიკის სფეროში, მილიარდობით დოლარის დახმარება დააანონსა და პრემიერ ნიკოლ ფაშინიანს მხარდაჭერა გამოუცხადა.

ბაქოში მხარეები თანამშრომლობის გაფართოებაზე შეთანხმდნენ, თუმცა, როგორც Atlantic Council წერს, კონკრეტული "დიდი გარიგება" სწორედ ახლა მწიფდება.

მათივე ცნობით, გარიგების დრო შემთხვევითი არ არის. 7 ივნისს სომხეთში საპარლამენტო არჩევნებია. ნიკოლ ფაშინიანი პრორუსული ძალების მხრიდან მზარდი ზეწოლის ქვეშ იმყოფება. ანალიტიკოსების აზრით, აზერბაიჯანის მიერ მაღალი პროფილის სომეხი ტყვეების გათავისუფლება არჩევნების წინ ფაშინიანის პოზიციებს გაამყარებს და გზას გაუხსნის საბოლოო სამშვიდობო ხელშეკრულებას.

სექცია 907-ის გაუქმების სანაცვლოდ, აშშ ითხოვს: ანტიკორუფციული აქტივისტის, გუბად იბადოღლუს, "რადიო თავისუფლებისა" და "ამერიკის ხმის" ჟურნალისტების გათავისუფლებას და ყარაბაღში დაკავებული სომეხი ტყვეების დაბრუნებას.

შეთანხმების შედეგად, ბაქო იღებს ლეგიტიმაციას აშშ-ის კონგრესისგან და იარაღის შესყიდვის უფლებას. ვაშინგტონი კი აძლიერებს პოზიციებს ირანისა და რუსეთის მეზობელ სტრატეგიულ პარტნიორთან და იწერს ჰუმანიტარულ გამარჯვებას. ერევანი იბრუნებს მოქალაქეებს და აღწევს სტაბილურობას რეგიონში.

Atlantic Council-ის ცნობით, ამ გეგმის განხორციელება თეთრი სახლისგან დიპლომატიურ ოსტატობას, ხოლო კონგრესისგან საკანონმდებლო კრეატიულობას მოითხოვს, თუმცა 2026 წლის ნოემბრის შუალედური არჩევნების წინ, რესპუბლიკელებისთვის ეს შეიძლება მნიშვნელოვანი საგარეო პოლიტიკური ქულა გახდეს.