მოკლედ: 2024 წლის 7 მაისს, ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ, 2019 წლის 20-21 ივნისს ანტისაოკუპაციო აქციის დროს დაზარალებული მოქალაქეების საჩივრებზე სახელმწიფო ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის დამრღვევად ცნო.

• ამასთან, სასამართლომ, მომჩივანთა სასარგებლოდ, სახელმწიფოს ჯამში, 153 600 ევროს გადახდა დააკისრა.
• ინფორმაციას საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია (საია) ავრცელებს.

ორგანიზაცია აცხადებს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ გაიზიარა საიას არგუმენტები და საქმეზე ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-3 მუხლის (წამების აკრძალვა) უფლების დარღვევა დაადგინა.

• ასევე, სასამართლომ აღნიშნა, რომ სახელმწიფომ არ ჩაატარა ეფექტიანი გამოძიება, რის გამოც მთავრობას გამოძიების ჩატარება დაავალა, ხოლო დანარჩენ მუხლებთან მიმართებით აღინიშნა, რომ "დარღვევები, სუბსიდიარობის პრინციპიდან გამომდინარე, გამოძიების წარმართვის შემდგომ შეფასდება."

არქივიდან: რა მოხდა 20 ივნისს თბილისში — მოკლედ

საიას თანახმად, სტრასბურგის სასამართლომ აღნიშნა რომ:

• ოთხნახევარი წლის შემდგომ, გამოძიება არანაირ დასკვნამდე არ მისულა (პარაგრაფი 217);
• სახელმწიფომ სათანადოდ არ შეაფასა ხელმძღვანელი პირების პასუხისმგებლობის საკითხი, მიუხედავად იმისა, რომ ხსენებული პირდაპირ იყო მითითებული სახალხო დამცველის რეკომენდაციებში (პარაგრაფი 220);
• სასამართლოს განმარტებით სახელმწიფოს არ ჩაუტარებია მოვლენების სისტემური ანალიზი (პარაგრაფი 221);
• არ არსებობს ოფიციალური სრულყოფილი ანგარიში მოვლენათა ქრონოლოგიისა და აქციის დაშლის ოპერაციის თაობაზე, რაც მომავალში მსგავსი დარღვევების თავიდან აცილებას შესაძლებელს გახდის (პარაგრაფი 222);
• სახელმწიფოს ვალდებულებაა, მსგავსი ფართომასშტაბიანი საპოლიციო ოპერაციის დროს დარწმუნდეს, რომ სამართალდამცავები, რომლებიც ეჭვმიტანილნი არიან ძალადობაში, ამოცნობადნი იყვნენ [...] სამართალდამცავები, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან მართლწესრიგის დაცვასა და დაკავებაზე, ვალდებულნი არიან ატარონ განმასხვავებელი ნიშანი, მაგალითად, შესაბამისი კოდი (პარაგრაფი 223).

საია აცხადებს, რომ "ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება წარმოაჩენს იმ სისტემურ პრობლემებს, რომლებსაც სახელმწიფოს მხრიდან აქციების ძალის გამოყენებით დაშლის დროს ვლინდება. შედეგად, ნათელი ხდება, რომ სახელმწიფოს დღემდე არ აქვს დემონსტრაციების ეფექტიანი, ადამიანის უფლებების დაცვაზე ორიენტირებული, მართვის პოლიტიკა, რაც მყისიერ სისტემურ რეაგირებასა და გამოსწორებას საჭიროებს."

კონტექსტი: საიამ ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს 2021 წლის 7 აპრილს, პარტნიორ ორგანიზაციასთან, ადამიანის უფლებათა დაცვის ევროპულ ცენტრთან (EHRAC) ერთად მიმართა.

• მიმართვა 22 პირის სახელით გაიგზავნა, მათ შორის, მშვიდობიანი შეკრების უფლებით მოსარგებლე 10 პირის, მედიის 11 წარმომადგენლისა და მოვლენების ეპიცენტრში შემთხვევით აღმოჩენილი 1 პირის სახელით.

რა დარღვევებზე მიუთითებდა ორგანიზაცია: საიამ შეისწავლა და მოიპოვა მტკიცებულებები და ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს განუცხადა,რომ სახეზე იყო შემდეგი დარღვევები:

• გამოყენებული ძალის უკანონობა და არაპროპორციულობა;
• დაკავების და შემდგომ პერიოდში არასათანადო მოპყრობა;
• ჟურნალისტურ საქმიანობაში ხელშეშლა;
• გამოძიების არაეფექტიანობა, რაც, თავის მხრივ მოიცავს: დაზარალებულის სტატუსის მინიჭებაზე უარი და დაზარალებულთა არაეფექტიან ჩართულობას; სამედიცინო ექსპერტიზის დასკვნების მოპოვების გაჭიანურებას; საჭირო საგამოძიებო მოქმედებათა ჩაუტარებლობას; ჩადენილ დანაშაულთა არასწორ კვალიფიკაციასა და დამნაშავეთა დაუსჯელობას.

ორგანიზაცია აცხადებს, რომ ზემოხსენებულ დარღვევებთან ერთად, 2019 წლის 20-21 ივნისის საქმეებმა ასევე, გამოკვეთა აქტიური სპეციალური საშუალებების საკანონმდებლო რეგულირებასთან დაკავშირებული პრობლემები, მათ შორის, რეზინის ტყვიების გამოყენების მომწესრიგებელი საკანონმდებლო ჩარჩო, რომელიც კონკრეტულ შემთხვევებში მკაცრი სიზუსტით არ ადგენს ნორმის ადრესატებისთვის თუ რა შემთხვევაში, როდის, და რა მასშტაბით არის შესაძლებელი ძალის გამოყენება.

ამავე თემაზე: რა შეიძლება შეცვალოს გომურის საკონსტიტუციო სარჩელმა აქციებისას საპოლიციო ნორმებში