მოკლედ: საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის შეფასებით, პენსიონერებისთვის გაწეული სამართლებრივი დახმარების პროცესში გამოიკვეთა არაერთი სისტემური, მათ შორის, საკანონმდებლო პრობლემა.

დეტალები: ამ პრობლემებს შორისაა ის, რომ:

• პენსიის დანიშვნისას პენსიონერებს არ მიეწოდებათ ინფორმაცია პენსიის შეჩერებისა და შეწყვეტის საფუძვლების შესახებ;
• პენსიით უზრუნველყოფილ სესხებზე დადგენილია მაღალი საპროცენტო განაკვეთი.

ასევე, საია აღნიშნავს, რომ 2023 წლის 30 სექტემბრის მდგომარეობით, ქვეყანაში საპენსიო სესხით მოსარგებლე პენსიონერთა რაოდენობა 305 255 პირს შეადგენს.

• მათი თქმით, იზრდება პენსიონერ მსესხებელთა უფლებების დარღვევის ფაქტებზე საჩივრების წარდგენის მაჩვენებელიც.
• საიას შეფასებით, მხოლოდ 2023 წელს 1 440 განაცხადი/საჩივარი იყო წარდგენილი საქართველოს ეროვნულ ბანკში საპენსიო სესხებთან დაკავშირებით.
• რაც წინა წლის მაჩვენებელთან შედარებით, თითქმის 4-ჯერ მეტია.

არასამთავრობო ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ პრობლემურია, პენსიით უზრუნველყოფილ სესხებზე მაღალი საპროცენტო განაკვეთები და ხელშეკრულებაში არსებული სხვა მძიმე პირობებიც, რომლებიც პენსიონერებს სრულიად უსამართლო და დაუცველ პირობებში აყენებს.

პრობლემები ლიბერთი ბანკთან

საიას განცხადების მიხედვით, პანდემიის დროს, 2020 წლის მარტი-მაისის პერიოდში, საპენსიო სესხების გადავადების შემთხვევები ლიბერთი ბანკის მიერ მიღებული ცალმხრივი გადაწყვეტილებით მოხდა.

• პენსიონერებმა ბანკისაგან მიიღეს მოკლე ტექსტური შეტყობინება, რომ თუ არ სურდათ სესხის გადავადება, უნდა ეცნობებინათ ბანკისათვის, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ისინი ავტომატურად ისარგებლებდნენ ე. წ. საშეღავათო პერიოდით.
• საიას ინფორმაციით, ამ პროცესში, მსესხებელთა უმეტესობისთვის არ იყო განმარტებული, თუ რა რისკებთან და პირობებთან იყო დაკავშირებული სესხების გადავადება.
• შედეგად, საშეღავათო პერიოდით სარგებლობის გამო, მათ მნიშვნელოვნად გაეზარდათ გადასახდელი თანხის ოდენობა და ხანგრძლივობა. ხშირ შემთხვევაში, 2-3 თვიანი საშეღავათო პერიოდით სარგებლობის გამო მათ რამდენიმე წლითაც კი გაიზარდა სესხის დაფარვის ვადა.
• არასამთავრობო ორგანიზაცია განცხადებაში წერს, რომ ხელშეკრულებაში გათვალისწინებული პირობის მიხედვით, სასესხო ვალდებულების არსებობისას პენსიონერს სასამართლოს გადაწყვეტილების გარეშე უკავებს პენსიას, მანამ, სანამ ვალდებულება სრულად არ დაიფარება.
• ხშირ შემთხვევაში, ეს ვალდებულება რამდენჯერმე აღემატება სესხის ძირითად თანხას და არც ამ პროცესში აქვთ პენსიონერებს შესაბამისი ინფორმაცია მიღებული საბანკო დაწესებულებიდან.
• "აღნიშნული პრაქტიკა ეწინააღმდეგება "სახელმწიფო პენსიების შესახებ“ საქართველოს კანონსაც და სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკასაც.
• ბანკის წინააღმდეგ ამ საკითხებთან დაკავშირებით არაერთმა პენსიონერმა უკვე მოიგო სასამართლო დავა, თუმცა, სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკის მიუხედავად, არ იცვლება ხელშეკრულების უკვე მრავალჯერ ბათილად ცნობილი პირობები და უკანონო პრაქტიკა. ამასთან, დაფიქსირდა არაერთი შემთხვევა, როდესაც ბანკი მსესხებლებს არ აძლევს მათთან დადებულ ხელშეკრულებებს, იმ მიზეზით, რომ არქივში ვერ მოიძებნა შესაბამისი დოკუმენტი", — აღნიშნავს საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია.

საია მოუწოდებს

სოციალური მომსახურების სააგენტოს: შეიმუშაოს სპეციალური წესი, რომლის მიხედვითაც განისაზღვრება პენსიის დანიშვნისას პენსიონერებისათვის მათი უფლებებისა და მოვალეობების განმარტების პროცედურა.

საქართველოს ეროვნულ ბანკს:

• სათანადო და დროული რეაგირება ჰქონდეს პენსიონერთა განცხადებებზე, რომლებიც შეეხება ბანკის მიერ მათი უფლებების სავარაუდო დარღვევის ფაქტებს.
• წარდგენილი განცხადებების საფუძველზე გამოკვეთოს ის სისტემური ხარვეზები, რომლებიც არსებობს საპენსიო სესხებთან დაკავშირებით.

ლიბერთი ბანკს:

• გადახედოს საპენსიო სესხის ხელშეკრულების სტანდარტულ პირობებს.
• შეცვალოს სასესხო ვალდებულებების გამო, სასამართლოს განჩინების/ გადაწყვეტილების გარეშე, საპენსიო თანხების დაქვითვის უკანონო პრაქტიკა.
• პენსიონერებს დროულად და სრულად მიაწოდონ ის ხელშეკრულებები, რომლებიც დადებულია მათთან.
• საბანკო პროდუქტების შეთავაზებისას, პენსიონერებს სახელშეკრულებო პირობები სრულად და ამომწურავად განუმარტონ.
• შეთავაზება და პირობების განმარტება განხორციელდეს მათი ასაკისა და ფიზიკური მდგომარეობის გათვალისწინებით.