მთვარე დედამიწასთან მარსის ზომის კოსმოსური სხეულის შეჯახების შედეგად შეიქმნა
ფოტო: NASA
ჟურნალ Nature-ში გამოქვეყნებული კვლევა ადასტურებს თეორიას, რომ მთვარე მაღალენერგეტიკული მოვლენის შედეგად შეiქმნა.
1970 წელს, ასტროფიზიკოსების ორი ჯგუფი ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ მთვარე ჯერ კიდევ ფორმირების პროცესში მყოფი დედამიწისა და მარსის ზომის კოსმოსური სხეულის შეჯახებით წარმოიქმნა. ასეთი მასიური კატასტროფის თეორია ბევრ რამეს ხსნის: იმას, რომ მთვარე დედამიწის ზომასთან შედარებით არაპროპორციულად დიდი თანამგზავრია და იმასაც, რომ მთვარეს დედამიწის გარშემო ბრუნვის არაბუნებრივი ტემპი აქვს. მას შემდეგ ეს თეორია მთვარის წარმოშობის ძირითად თეორიად იქცა.
2001 წელს მკვლევარებმა აღმოაჩინეს, რომ მთვარისა და დედამიწის ნიადაგში იზოტოპური კვალი იდენტურია. Apollo-ს მისიებით ჩამოტანილმა ნიმუშებმა აჩვენა, რომ მთვარის ნიადაგში ჟანგბადის სამი სტაბილური იზოტოპი იმავე პროპორციითაა, როგორიც დედამიწაზე.
იმის შანსი, რომ დედამიწასთან შეჯახებულ ციურ სხეულს ექნებოდა იგივე, იმავე პროპორციებით, ჟანგბადის იზოტოპები, ძალიან მცირეა. აქედან გამომდინარე, ის თეორია, რომლის მიხედვითაც მთვარე ნელნელა ჩამოყალიბდა დედამიწასთან ერთად, აზრს კარგავს. მყისიერი და მაღალენერგეტიკული შეჯახების თეორიის მიხედვით, კატასტროფა იმდენად ძლიერი იყო, რომ დედამიწის მანტია, დაჯახებულ ობიექტთან ერთად, გადნა და აორთქლდა. ამ ორთქლისგან შექმნილი ატმოსფერო დედამიწას შემოერტყა გარს, ხოლო გაცივების და გაერთიანების შემდეგ, მივიღეთ მთვარე.
Nature-ში გამოქვეყნებული კვლევის ავტორებმა მთვარიდან 7 სხვადასხვა მისიის მიერ ჩამოტანილი ნიმუშები შეისწავლეს და მათში კალიუმის მძიმე იზოტოპის, კალიუმ 41-ის პროპორციული წილი გაზომეს, რომელიც, როგორც აღმოჩნდა, დედამიწის ქანებზე მეტი პროპორციითაა მთვარეზე.
ერთდერთი მხურვალე პროცესი, რომელსაც იზოტოპების ასეთი ხვედრითი წილი შეიძლება გამოეწვია, არის შეჯახების შემდეგ აორთქლებული ქანებიდან კალიუმის არასრული კონდენსაცია. მსუბუქი იზოტოპების ქცევის საწინააღმდეგოდ, მძიმე იზოტოპები მარტივად გამოეყვნენ ნაწილაკების ღრუბელს და კონდენსირდნენ.
როგორც კვლევა გვაჩვენებს, კონდენსაციის პროცესი რომ ვაკუუმში მომხდარიყო, მძიმე იზოტოპების კონცენტრაცია დაახლოებით 25-ჯერ მეტი იქნებოდა, რაც კვლევის შედეგებზე ბევრად ნაკლებია. როგორც აღმოჩნდა, ეს პროცესი დაახლოებით 10 ბარი წნევის პირობებში მოხდა, რაც კიდევ ერთხელ ადასტურებს იმას, რომ მთვარე დიდი კატასტროფის შედეგად, დედამიწის აორთქლებული მანტიის შედეგად წარმოიშვა და არა კოსმოსში, ვაკუუმში მიმდინარე პროცესების შედეგად.
-
ქვიზი: რომელი ქვეყნიდანაა ეს ცნობილი ადამიანი? ქვიზი: რომელი ქვეყნიდანაა ეს ცნობილი ადამიანი?
-
OpenAI-მ ხელოვნური ინტელექტის "ყველაზე ჭკვიანი და ინტუიციური" მოდელი გამოუშვა — გაიცანით GPT-5.5 OpenAI-მ ხელოვნური ინტელექტის "ყველაზე ჭკვიანი და ინტუიციური" მოდელი გამოუშვა — გაიცანით GPT-5.5
გადახედვა
-
სად მთავრდება ირმის ნახტომი? — მეცნიერები შესაძლო პასუხს გვთავაზობენ სად მთავრდება ირმის ნახტომი? — მეცნიერები შესაძლო პასუხს გვთავაზობენ
გადახედვა
-
26 აპრილიდან ილიას განათლების ფესტივალი 2026 საქართველოს 8 რეგიონსა და 11 ქალაქში გაიმართება 26 აპრილიდან ილიას განათლების ფესტივალი 2026 საქართველოს 8 რეგიონსა და 11 ქალაქში გაიმართება
გადახედვა
-
ვინ არიან ComCom-ის ახალი წევრები? ვინ არიან ComCom-ის ახალი წევრები?
გადახედვა
-
"საფარი": "საფარი" ლ. ჭ.-ს მიერ ქალის გაუპატიურების შესაძლო ფაქტზე დაწყებულ საქმეში ჩაერთო "საფარი": "საფარი" ლ. ჭ.-ს მიერ ქალის გაუპატიურების შესაძლო ფაქტზე დაწყებულ საქმეში ჩაერთო
გადახედვა
-
ადამ კადიროვმა ჩეჩნეთში ენერგეტიკული სასმელი K13 გამოუშვა ადამ კადიროვმა ჩეჩნეთში ენერგეტიკული სასმელი K13 გამოუშვა
გადახედვა
-
POG: კახეთში პირადი ცხოვრების საიდუმლოს ხელყოფის ფაქტზე 2 პირი დააკავეს POG: კახეთში პირადი ცხოვრების საიდუმლოს ხელყოფის ფაქტზე 2 პირი დააკავეს
გადახედვა
-
ანა ქავთარაძე: ბავშვთა ჯანმრთელობა ფუნდამენტური უფლებაა, რომელიც ყოველდღიურად ირღვევა ანა ქავთარაძე: ბავშვთა ჯანმრთელობა ფუნდამენტური უფლებაა, რომელიც ყოველდღიურად ირღვევა
გადახედვა
-
თბილისი თუ ბათუმი — სად არის უფრო მომგებიანი ცხოვრება, საცხოვრებლის შეძენა ან ქირა თბილისი თუ ბათუმი — სად არის უფრო მომგებიანი ცხოვრება, საცხოვრებლის შეძენა ან ქირა
-
ტრამპი მიიჩნევს, რომ G20-ის სამიტზე პუტინის ჩამოსვლა "ძალიან სასარგებლო იქნებოდა“ ტრამპი მიიჩნევს, რომ G20-ის სამიტზე პუტინის ჩამოსვლა "ძალიან სასარგებლო იქნებოდა“
გადახედვა
-
მოსამართლემ ირაკლი კობახიძის წინააღმდეგ მზია ამაღლობელის სარჩელზე საქმის წარმოება შეწყვიტა მოსამართლემ ირაკლი კობახიძის წინააღმდეგ მზია ამაღლობელის სარჩელზე საქმის წარმოება შეწყვიტა
გადახედვა
-
Stranger Things-ის ანიმაციური სერიალი დეპრესიული და გაცვეთილია — რას წერენ კრიტიკოსები Stranger Things-ის ანიმაციური სერიალი დეპრესიული და გაცვეთილია — რას წერენ კრიტიკოსები
გადახედვა
-
უნგრეთის ისტორიაში პირველად, მინისტრის პოსტს უსინათლო ვილმოშ კატაი-ნემეტი დაიკავებს უნგრეთის ისტორიაში პირველად, მინისტრის პოსტს უსინათლო ვილმოშ კატაი-ნემეტი დაიკავებს
გადახედვა
-
თბილისის წიგნის ბაზრობა დაიწყო — რა სიახლეები არ უნდა გამოგრჩეს? თბილისის წიგნის ბაზრობა დაიწყო — რა სიახლეები არ უნდა გამოგრჩეს?
გადახედვა
-
სპს: მხედველობაში მიღებულ იქნა უშუალოდ მსჯავრდებულ ზვიად რატიანის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ინფორმაცია სპს: მხედველობაში მიღებულ იქნა უშუალოდ მსჯავრდებულ ზვიად რატიანის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ინფორმაცია
გადახედვა
-
დაწურული თუ მთლიანი — რატომ სჯობს ვაშლის ჭამა მის დალევას დაწურული თუ მთლიანი — რატომ სჯობს ვაშლის ჭამა მის დალევას
-
ლევან ხაბეიშვილი: ტელევიზორში მოვისმინე ასეთი სიგიჟე — 10 მაისიდან ვიწყებთ გასვლასო. დღეს რას აკეთებენ, 24-ში? ლევან ხაბეიშვილი: ტელევიზორში მოვისმინე ასეთი სიგიჟე — 10 მაისიდან ვიწყებთ გასვლასო. დღეს რას აკეთებენ, 24-ში?
გადახედვა
-
რამდენიმე აზერბაიჯანულ გემს ევროკავშირის მიერ დაწესებული სანქციები მოეხსნა რამდენიმე აზერბაიჯანულ გემს ევროკავშირის მიერ დაწესებული სანქციები მოეხსნა
გადახედვა
-
საგარეო უწყებაში უნდა დაიბარონ. ეს პოლიტიკური დემარშიცაა — გია ვოლსკი პაველ ჰერჩინსკიზე საგარეო უწყებაში უნდა დაიბარონ. ეს პოლიტიკური დემარშიცაა — გია ვოლსკი პაველ ჰერჩინსკიზე
გადახედვა
-
ჯივიპის მფლობელი აქუალია ამერიკაში, ტეხასის შტატში, წყლის კრიტიკულ დეფიციტს ინოვაციური პროექტით გადაჭრის ჯივიპის მფლობელი აქუალია ამერიკაში, ტეხასის შტატში, წყლის კრიტიკულ დეფიციტს ინოვაციური პროექტით გადაჭრის
კომენტარები