ჩვენ, ადამიანებს, ვისაც ჭამა გვიყვარს, ალბათ ყველაზე ხშირად დაგვიდანაშაულებია თავი იმაში, რომ ზომიერების დაცვა გვიჭირს — ერთ ნაჭერზე ვერ ვჩერდებით. ხანდახან კი ვახერხებთ და თავსაც ვიტყუებთ, რომ შოკოლადის მხოლოდ ერთ ნატეხს შევჭამთ და არა მთელ ფილას, ან რამდენიმე ჩიფსს დავჯერდებით და დანარჩენს შევინახავთ, მაგრამ საბოლოოდ მაინც ცარიელ შეფუთვასთან და სირცხვილთან ერთად ვრჩებით ხოლმე — პირში მწარე გემოთი, რომელსაც შოკოლადის სიტკბო ვეღარ ფარავს.

როგორც წესი, პირველი, რასაც ასეთ დროს ვაკეთებთ, საკუთარი თავის დადანაშაულებაა. ვბრაზობთ, რომ ნებისყოფა არ გვაქვს, სუსტები ვართ და საკუთარი თავის კონტროლი გვიჭირს. სინამდვილეში კი, ყველაფერი ბევრად უფრო მარტივადაა — როცა საქმეში ბიოლოგია ერთვება, ჩვენი ძალისხმევა ფუჭი ხდება ხოლმე.

როცა ტკბილს, მარილიანს ან ცხიმიანს ვჭამთ, ტვინში სიამოვნებისა და მოტივაციის ნეიროტრანსმიტერი — დოფამინი გამოიყოფა. ჩვენი ტვინი კი ევოლუციურად ჯერ კიდევ ქვის ხანაშია ჩარჩენილი — იმ დროში, როცა მაღალკალორიული საკვები უიშვიათესი ფუფუნება იყო, ადამიანს კი გადასარჩენად ყველაფერი უნდა შეეჭამა, რასაც იპოვიდა.

დღეს, მიუხედავად იმისა, რომ იგივე გამოწვევები ნაკლებად გვიდგას, პირველ ლუკმაზე ჩვენი გონება მაინც რთავს განგაშის სიგნალს — რასაც ვჭამთ, ძვირფასი ენერგიაა და არ უნდა გავჩერდეთ. ტვინის რაციონალური ნაწილი თითქოს დროებით ითიშება და ინსტინქტებს მინდობილ ორგანიზმად ვიქცევით, რომელსაც უბრალოდ მეტი დოფამინი სჭირდება.

ფოტო: Tenor

საქმეს ისიც ართულებს, რომ ჩვენი საყვარელი სასუსნავები შაქრის, მარილისა და ცხიმის მათემატიკურად გათვლილ, იდეალურ პროპორციას შეიცავს — ისინი მაქსიმალურად აღაგზნებენ ჩვენს რეცეპტორებს, მაგრამ, ამავდროულად, სწრაფ დანაყრებას არ იწვევენ. შედეგად, კუჭის გადავსების სიგნალი ტვინამდე მანამ არ მიდის, სანამ მთელ პაკეტს არ გამოვცლით ხოლმე.

თუმცა, სისტემის გასაცურებლად ან ბიოლოგიის დასაჯაბნად რაღაც ხრიკები მაინც არსებობს:

  • არასდროს ჭამო პირდაპირ შეფუთვიდან — ტვინს საზღვრების აღქმა და ნორმის განსაზღვრა უჭირს. უკეთესია, თუ შენი საყვარელი სასუსნავის მცირე (მაგრამ საკმარის) რაოდენობას გადმოიღებ, დანარჩენს კი მხედველობის არიდან გააქრობ.
  • გამოიყენე ხუთი წუთის წესი — როცა პირველ ნაჭერს შეჭამ, ყურადღება სხვა რამეზე გადაიტანე ან წყალი დალიე. ეს დრო საკმარისია ხოლმე იმისათვის, რომ დოფამინის ტალღამ გადაიაროს და საკუთარ გადაწყვეტილებებზე კონტროლი დაიბრუნო.

მაგრამ ყველაზე მნიშვნელოვანი მაინც ისაა, რომ წარუმატებლობის შემთხვევაში დანაშაულის გრძნობა უნდა დავთრგუნოთ. გვახსოვდეს, რომ ის, რაც აქამდე სისუსტე და ნებისყოფის ნაკლებობა გვეგონა, სინამდვილეში ტვინის ბუნებრივი რეაქციაა.