ეპოქალურ გერმანულენოვან ჩეხ მწერალზე, ფრანც კაფკაზე, ბიოგრაფიული ფილმი გადაიღეს. ფილმი, სახელწოდებით ფრანცი, ავტორის ცხოვრებას ასახავს პრაღაში გატარებული ბავშვობის წლებიდან მის სიკვდილამდე.

ფრანცი ოსკარის ნომინანტმა პოლონელმა რეჟისორმა აგნეშკა ხოლანდმა გადაიღო, სცენარის ავტორი კი ჩეხი მარეკ ეპსტაინია.

ფილმი ხუთი ქვეყნის — ჩეხეთის, პოლონეთის, გერმანიის, საფრანგეთისა და თურქეთის — ერთობლივი ნამუშევარია. მასში ასევე სხვადასხვა ქვეყნის მსახიობები მონაწილეობენ; თავად კაფკას გერმანელი იდან ვაისი ასახიერებს, მწერლის მეგობარ მილენა იესენსკას ჩეხი იენოვეფა ბოკოვა თამაშობს, პოლონელმა სანდრა კორჟენიაკმა კი ავტორის დედის როლი შეასრულა. გადაღებები, ძირითადად, პრაღასა და ბერლინში მიმდინარეობდა.

ფრანცის პრემიერა ტორონტოს საერთაშორისო კინოფესტივალზე შედგება, სადაც მას სპეციალურ კატეგორიაში აჩვენებენ. თუმცა, ფილმის პირველ კადრებს უკვე შეგვიძლია ტრეილერით შევავლოთ თვალი.

რეჟისორი აგნეშკა ხოლანდი ამბობს, რომ კაფკას მხატვრული ტექსტები და წერილები ჯერ კიდევ მოზარდობისას, კომუნისტურ პოლონეთში ცხოვრების პერიოდში, წაიკითხა და მწერალთან განსაკუთრებული კავშირი იგრძნო — თითქოს, ჩემი ძმა იყო, რომელზეც უნდა მეზრუნაო.

"არ მომწონს, რომ კაფკას, როგორც წესი, შავბნელ, პირქუშ და დეპრესიულ ფიგურად წარმოაჩენენ", — ამბობს ხოლანდი, — "ჩემი ხედვით, მას თანამედროვე ახალგაზრდობასთან ბევრი რამ აქვს საერთო, მათ შორის, უჩვეულო ქცევა, პირისპირ კომუნიკაციის შიში, ასევე ერთდროულად შიში და მიზიდულობა საპირისპირო სქესის მიმართ... ეს ყველაფერი ფსიქოლოგიურად და სოციოლოგიურად დღესაც რელევანტური საკითხებია. ასე რომ, ვეცადეთ, იგი თანამედროვე მაყურებლისთვის ნაცნობ სახედ წარმოგვეჩინა".

რეჟისორი აღნიშნავს, რომ ფილმში თხრობა არა სწორხაზოვანი, არამედ "მოზაიკურია" — რამდენიმე სიუჟეტური ხაზი ერთდროულად ვითარდება, თუმცა, ამატებს, რომ ნამუშევარი "ძალიან ექსპერიმენტულიც" არაა. ფრანცში განსაკუთრებული ადგილი ეთმობა ავტორის პირად ურთიერთობებს, განსაკუთრებით, მამასთან და ორ ქალთან: ფელიც ბაუერთან და მილენა იესენსკასთან. ამ უკანასკნელთან კორესპონდენცია წიგნადაცაა გამოცემული (წერილები მილენასადმი ქართულად მაია მირიანაშვილმა თარგმნა, გამომცემლობა იბისი).

ხოლანდი ხაზს უსვამს კაფკას მრავალწახნაგოვან იდენტობასაც: გერმანულენოვან ჩეხ მწერალს ებრაული წარმომავლობა ჰქონდა. ამის მიუხედავად, თავს ერთ კონკრეტულ ჯგუფს არ მიაკუთვნებდა და მიიჩნევდა, რომ ყველას ნაწილი იყო მასში; თუმცა, ამავდროულად, თანაბრად გაუცხოებულად გრძნობდა თავს როგორც ჩეხებს, ასევე გერმანელებსა და ებრაელებს შორის.

"გერმანელებისთვის იგი ებრაელი იყო, ებრაელებისთვის კი მეტისმეტად კოსმოპოლიტი და არარელიგიური", — აღნიშნავს რეჟისორი, — "თუმცა, იგი მოგვიანებით დაუახლოვდა ებრაელ მსახიობს, რომელიც იდიშზე [ევროპელი ებრაელების ენა] ასრულებდა როლებს. სიცოცხლის ბოლო წლებში ებრაულის სწავლაც დაიწყო და ამბობდა, რომ პალესტინაში ჩასვლა უნდოდა, მაგრამ ეს უფრო ფანტაზია გახლდათ, რადგან ძალიან ავად იყო. უბრალოდ, ოცნებობდა ერთგვარ სამოთხეში გაქცევაზე, სადაც გადარჩენა შესაძლებელი იქნებოდა".

კაფკა თავისი არცერთი რომანის გამოქვეყნებას არ მოსწრებია. მეტიც — გარდაცვალებამდე მან თავის მეგობარს, მაქს ბროდს, დაუბარა, რომ ყველა ნაწერი გაენადგურებინა. სამწუხაროდ თუ საბედნიეროდ, ბროდს დიდი გერმანულენოვანი მწერლის ანდერძი არ აღუსრულებია და ერთიმეორის მიყოლებით გამოიცა კაფკას სამი, დღეს უკვე კლასიკად ქცეული რომანი: პროცესი, ციხესიმაგრე და ამერიკა.