ევროპის საბჭოს ადამიანის უფლებათა კომისარი მაიკლ ო’ფლაერტი საქართველოს 2025 წლის 21-23 იანვარს ეწვია. ვიზიტის შესახებ ოფიციალურ განცხადებაშია აღნიშნულია, რომ ის მაღალ შეფასებას აძლევს სამოქალაქო საზოგადოებისა და უფლებადამცველების გამძლეობას, რომლებსაც რთულ პირობებში უწევთ მუშაობენ და ითხოვს შესაბამისი ზომების მიღებას ქვეყანაში ადამიანის უფლებების სერიოზული ხარვეზების აღმოსაფხვრელად.

კომისარი ო'ფლაჰერტი გამოთქვამს შეშფოთებას 2024 წლის აპრილში და 2024 წლის 28 ნოემბრის შემდეგ დემონსტრაციების მიმართ სამართალდამცავების და დაუდგენელი ნიღბიანი პირების მიერ უკანონო დაპატიმრებებისა და ძალის გადამეტებული გამოყენების შემთხვევებზე პასუხისმგებელი პირების არ დასჯის გამო. დემონსტრანტების წინააღმდეგ სისხლისსამართლებრივი დევნა დაწყებულია, მაგრამ არასათანადო მოპყრობის მრავალი ცნობის მიუხედავად, არც ერთი სამართალდამცავი არ ყოფილა პასუხისგებაში მიცემული, მათ შორის 2024 წლის გაზაფხულის საპროტესტო აქციებთან დაკავშირებით. გარდა ამისა, კომისარი ყურადღებას ამახვილებს მის ადრინდელ რეკომენდაციაზე, რომ ყველა სამართალდამცავი იყო იდენტიფიცირებული, რომ საერთაშორისო პრაქტიკის შესაბამისად, ხელი შეეწყოს ძალადობის ჩამდენთა პასუხისმგებლობაში მიცემას და სანქციებს.

კომისარი გამოხატავს შეშფოთებას პროტესტის ახალი შეზღუდვების გამო, მათ შორის შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ კანონში და ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში შეტანილი გარკვეული ცვლილებების გამო. ეს შეზღუდვები მოიცავს მომიტინგეების მიერ სახის დაფარვის აბსოლუტურ აკრძალვას, ადმინისტრაციული დაკავების, ჩხრეკისა და ძალის გამოყენებით დაკავების შესაძლებლობების გაზრდას და უფრო მკაცრ ჯარიმებს საჯარო პროტესტთან დაკავშირებული ადმინისტრაციული სამართალდარღვევებისთვის.

"მნიშვნელოვანია იმის უზრუნველყოფა, რომ მშვიდობიანი შეკრების თავისუფლების უფლება არ დაირღვეს ადმინისტრაციული ან საკანონმდებლო ზომებით", — განაცხადა კომისარმა.

ის ასევე აღნიშნავს, რომ საჯარო სამსახურის შესახებ კანონში შეტანილი ცვლილებები ასუსტებს საჯარო მოხელეების სამსახურიდან გათავისუფლებისგან დაცვას. "ვწუხვარ, რომ ეს ადამიანის უფლებებისადმი მგრძნობიარე კანონები მიღებულ იქნა ნაჩქარევად, საკონსულტაციო პროცესის გარეშე", — აცხადებს კომისარი.

ხელისუფლებასთან შეხვედრისას კომისარმა წამოჭრა ცნობილი ჟურნალისტის, მზია ამაღლობელის საქმე, რომელიც მან ციხეში მოინახულა. განცხადებაში ნათქვამია, რომ მზია ამაღლობელი შიმშილობს მას შემდეგ, რაც 2025 წლის 12 იანვარს დააკავეს პოლიციელზე სავარაუდო თავდასხმისთვის.

"იმის განსჯის გარეშე თუ რა გადაწყვეტილება შეიძლება იქნას მიღებული სამომავლოდ მის ბრალდებასთან დაკავშირებით, მიმაჩნია, რომ მისი წინასწარი პატიმრობის გაგრძელება გაუმართლებელია და ძალიან შეშფოთებული ვარ მისი მდგომარეობით", — თქვა კომისარმა.

ვიზიტის შესახებ ოფიციალურ განცხადებიდან ვიგებთ, რომ კომისარმა ხელისუფლების წარმომადგენლებთან საუბრისას ასევე ისაუბრა რუსული კანონისა და ჰომოფობიური — "ოჯახის ფასეულობებისა და არასრულწლოვანთა დაცვის შესახებ" კანონის შესახებ.

"ხელისუფლებასთან საუბრისას მე აღვნიშნე ჩემი საჯაროდ გამოთქმული პოზიცია უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ კანონის ადამიანის უფლებების გავლენის შესახებ და ის ფაქტი, რომ ის არ უნდა ყოფილიყო მიღებული ამჟამინდელი ფორმით". კანონის თანახმად, არასამთავრობო ორგანიზაციები და მედია ორგანიზაციები, რომლებიც იღებენ თავიანთი დაფინანსების 20%-ზე მეტს საზღვარგარეთიდან, ვალდებულნი არიან დარეგისტრირდნენ, როგორც "ორგანიზაციები, რომლებიც ახორციელებენ უცხო ძალის ინტერესებს", მაშინაც კი, თუ არ არსებობს მტკიცებულება, რომ ისინი მოქმედებენ როგორც ასეთები.

"მიუხედავად იმისა, რომ ხელისუფლებას ჯერ არ დაუჯარიმებია არავინ რეგისტრაციის შეუსრულებლობისთვის, ავტომატური, დაუდასტურებელი და უტყუარი პრეზუმფციის არსებობა წარმოადგენს გაერთიანების არასაჭირო და არაპროპორციულ შეზღუდვას", — დასძინა კომისარმა.

გავრცელებულ განცხადებაში ვკითხულობთ, რომ კომისარი გამოხატავს სერიოზულ შეშფოთებას ოჯახის ფასეულობებისა და არასრულწლოვანთა დაცვის შესახებ კანონთან დაკავშირებით, რომელიც მას მიაჩნია, რომ შეუთავსებელია ადამიანის უფლებათა სტანდარტებთან და მანამდე უწოდა როგორც დისკრიმინაციულ და სტიგმატიზებული. სხვა საკითხებთან ერთად, კანონი კრძალავს ლგბტი ადამიანების პოზიტიურად წარმოჩენას ლიტერატურაში, კინოსა და მედიაში, ასევე სკოლებში და საზოგადოებრივ შეკრებებზე. ის ასევე კრძალავს სქესის ლეგალურად აღიარებას, გენდერისა და სქესის მარკერების შეცვლას პირის საიდენტიფიკაციო დოკუმენტებში და სახელმწიფოს მიერ გაცემულ სხვა დოკუმენტებში და აწესებს ოთხ წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ჯანდაცვის პროფესიონალებისთვის, რომლებიც უზრუნველყოფენ ტრანსსპეციფიკურ ჯანდაცვას.

"მიუხედავად იმისა, რომ კანონის იმპლემენტაცია ჯერ არ დაწყებულა, მისი გავლენა უკვე იგრძნობა ლგბტი ადამიანებისთვის ჯანდაცვისა და სხვა ძირითადი სერვისების უფრო შეზღუდული ხელმისაწვდომობით, გაზრდილია მსხვერპლად გახდომის შიში და სტიგმის გამწვავება ლგბტი ადამიანებში", განაცხადა კომისარმა ო'ფლაერტიმ.

კომისარი აღნიშნავს, რომ ამ საკანონმდებლო ზომების ერთობლიობა, ადამიანის უფლებათა დამრღვევებზე დაუყოვნებელი პასუხისმგებლობის ვერ უზრუნველყოფა და სამოქალაქო საზოგადოებაში ძლიერი აღქმა იმის შესახებ, რომ მათ არ შეუძლიათ მიიღონ სამართლიანი გადაწყვეტილება საქართველოს სასამართლოებში, ფაქტობრივად, უგულებელყოფს ადამიანის უფლებებს. ის მოუწოდებს ხელისუფლებას, მიუდგეს ნებისმიერ რეფორმას დიდი გულისყურით და ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სტანდარტების სრული დაცვით, — ნათქვამია გავრცელებულ ინფორმაციაში.

ვიზიტის ფარგლებში ევროპის საბჭოს ადამიანის უფლებათა კომისარი მაიკლ ო’ფლაერტი შეხვდა ოცნების ხელისუფლების საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილეს, ლაშა დარსალიას, შს მინისტრის მოადგილეს, ალექსანდრე დარახველიძეს, იუსტიციის მინისტრის მოადგილეებს, ბექა ძამაშვილს და ნიკო თათულაშვილს, სსს-ს უფროსს, კოკა კაციტაძეს, გენერალური პროკურორის პირველ მოადგილეს, გიორგი ბადაშვილს და საქართველოს სახალხო დამცველს, ლევან იოსელიანს.