სტივენ ჰოკინგი: ჩვენს პლანეტას ყველაზე საშიში პერიოდი უდგას
როგორც თეორეტიკოსმა ფიზიკოსმა კემბრიჯიდან, მე ვიცხოვრე განსაკუთრებულად პრივილეგირებულ რეალობაში. კემბრიჯი, ეს არაჩვეულებრივი ქალაქი, მსოფლიოს საუკეთესო უნივერსიტეტების ცენტრია. მეცნიერების ის ჯგუფი კი, რომლის ნაწილიც სტუდენტობის შემდგომ წლებში გავხდი, კიდევ უფრო დიდ იშვიათობას წარმოადგენს.
ამ სამეცნიერო წრეში, საერთაშორისო თეორეტიკოსი ფიზიკოსების მცირე ჯგუფი, რომლის ნაწილიც მე ვიყავი და ვისთან ერთადაც ჩემი სამუშაო ცხოვრება გავატარე, ხანდახან საკუთარი თავების მწვერვალად წარმოჩენის ცდუნების ქვეშ ექცეოდნენ. ამას გარდა, პოპულარობით, რომელიც ჩემმა წიგნებმა მომიტანა და იზოლაციით, რომელიც ავადმყოფობამ გამოიწვია, ვგრძნობდი რომ ჩემი სპილოს ძვლის კოშკი სიმაღლეში იზრდებოდა.
"ეს იყო მომენტი, როდესაც მივიწყებულებს საუბრის საშუალება მიეცათ, მათ საკუთარი ხმები იპოვეს, რომლითაც უარყვეს ელიტისა და ექსპერტების რჩევები".
ასე რომ, ბოლო დროის აშკარა უარყოფა ამერიკისა და დიდი ბრიტანეთის ელიტების მხრიდან, თუ ვინმესკენ იყო მიმართული, ერთ-ერთი მე ვარ. ჩვენ რასაც არ უნდა ვფიქრობდეთ ბრიტანელი ამომრჩევლის გადაწყვეტილებაზე, ევროკავშირიდან გასვლის შესახებ და ამერიკის არჩევნების შედეგებზე, დონალდ ტრამპის პრეზიდენტად არჩევასთან დაკავშირებით, ეჭვგარეშეა, რომ ეს იყო საზოგადოების ბრაზი, რომლებიც მიიჩნევდნენ, რომ ისინი საკუთარმა ლიდერებმა მიატოვეს.
ეს იყო მომენტი, როდესაც მივიწყებულებს საუბრის საშუალება მიეცათ, მათ საკუთარი ხმები იპოვეს, რომლითაც უარყვეს ელიტისა და ექსპერტების რჩევები.
უარყოფილებს შორის, გამონაკლისს არც მე წარმოვადგენ. ბრექსითამდე მე გავაფრთხილე ამომრჩეველი, რომ ეს გადაწყვეტილება დააზარალებდა სამეცნიერო კვლევებს ბრიტანეთში, ეს არჩევანი იქნებოდა ნაბიჯი უკან და ამომრჩეველმა, ან სულ მცირე მისმა პროპორციულად მნიშვნელოვანმა ნაწილმა, უბრალოდ არ მიიღო ჩემი რჩევა, ისევე როგორც, მათ არ გაითვალისწინეს ზოგიერთი პოლიტიკური ლიდერის, ხელოვანების, მეცნიერების, ბიზნესმენების და პოპულარული ადამიანების რჩევები.
ახლა ყველაზე მნიშვნელოვანი (ამ ორი არჩევნების შედეგებზე მნიშვნელოვანიც კი) ის არის, თუ როგორი რეაქცია ექნება ელიტას ამ შედეგებზე.
ჩემი აზრით, დიდი შეცდომა იქნება, თუ ვერ შევძლებთ დამდგარი მოცემულობის მიღებას, სირაქლემის პოზაში ჩავდგებით და ზურგს ვაქცევთ საზოგადოების არჩევანს. ჩვენ არ უნდა განვიხილოთ ის როგორც უბრალოდ პოპულიზმის ანარეკლი.
ის შეშფოთება, რომლებიც ამ შედეგებს ახლდა, გლობალურ ეკონომიკურ შედეგებთან და ტექნოლოგიური განვითარების სიჩქარეთან დაკავშირებით, სავსებით გასაგებია.
საწარმოების ავტომატიზაციამ უკვე გამოიწვია სამუშაო ადგილების შემცირება. ხელოვნური ინტელექტის განვითარება სავარაუდოდ კიდევ უფრო გაზრდის საშუალო კლასის უმუშევრობას, ადამიანებს დარჩება მხოლოდ ყველაზე კრეატიული, მზრუნველობითი ან მენეჯმენტის ფუნქციები.
"ინტერნეტი და პლატფორმები, ადამიანებს მისცემს საშუალებას, მიიღონ დიდი მოგება და დაიქირავონ ძალიან ცოტა ადამიანი. ამას ვერ გავექცევით, ეს არის პროგრესი და გარდაუვალია, თუმცა სოციალურად დამანგრეველი".
უკვე მოცემული ეკონომიკური უთანასწორობა კიდევ უფრო სწრაფად დაიწყებს ზრდას. ინტერნეტი და პლატფორმები, ადამიანებს მისცემს საშუალებას მიიღონ დიდი მოგება და დაიქირავონ ძალიან ცოტა ადამიანი. ამას ვერ გავექცევით, ეს არის პროგრესი და გარდაუვალია, თუმცა სოციალურად დამანგრეველი.
ეს მოვლენები უნდა გავიაზროთ ფინანსური კრიზისის ფონზე, როცა ფინანსურ სექტორში დასაქმებულ ადამიანთა მცირე ჯგუფს შეუძლია საოცრად დიდი მოგება მიიღოს, მაშინ როცა სხვა ადამიანები მათ წარმატებას საკუთარ თავზე ვერ გრძნობენ.
რომ შევაჯამოთ, ჩვენ ვცხოვრობთ სამყაროში, რომელიც ზრდის და არ ამცირებს სოციალურ უთანასწორობას, რომელშიც ადამიანები ვეღარ ახერხებენ საარსებო წყაროს მოძიებას.
ეჭვგარეშეა, ისინი ეძებენ ახალ გამოსავალს, რომელსაც შესაძლოა ტრამპი და ბრექსითი წარმოადგენენ.
სუბსაჰარულ აფრიკაში უფრო მეტნი არიან ისინი, ვისაც მობილური ტელეფონები აქვთ, ვიდრე ისინი, ვისაც სუფთა წყალი აქვთ.
ფოტო: Andy Hall
ასევე მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ინტერნეტისა და სოციალური მედიის გლობალური გავრცელების კიდევ ერთი უნებლიე შედეგია ის, რომ სოციალური უთანასწორობის რეალური სახე, კიდევ უფრო აშკარა გახდა და ღიად ჩანს, ვიდრე ეს აქამდე იყო.
მაგალითად ჩემთვის, კომუნიკაციისთვის თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენება განმათავისუფლებელი და პოზიტიური იყო. მის გარეშე, ბოლო წლების განმავლობაში მუშაობის გაგრძელებას ვერ შევძლებდი.
თუმცა ეს ასევე ნიშნავს, რომ უმდიდრესი ადამიანების ცხოვრების ყველაზე წარმატებული მხარეები ხილული ხდება ყველასთვის, მათ შორის ღარიბებისთვის, თუ მათ მობილურ ტელეფონი და ინტერნეტთან წვდომა აქვთ. ხოლო სანამ ასეთი ადამიანები აფრიკაში უფრო მეტნი იქნებიან, ვიდრე ისინი, ვისაც სუფთა წყალი აქვთ, ამ პლანეტაზე ვერავინ გაექცევა უთანასწორობას.
ჩემთვის, ამ საკითხის ყველაზე მნიშვნელოვანი ასპექტი ისაა, რომ, ჩვენს ისტორიაში ასეთი მნიშვნელოვანი არასდროს ყოფილა ადამიანების ერთიანობა. ჩვენს წინაშე არსებობს ძლიერი გამოწვევები: კლიმატის ცვლილებები, საკვების წარმოება, ჭარბი მოსახლეობა, სახეობების გადაშენება, ეპიდემიური დაავადებები, ოკეანეების მჟავად გადაქცევის პროცესი და ა.შ.
ერთდროულად, ეს ყველაფერი მიგვანიშნებს, რომ კაცობრიობის განვითარების ისტორიაში, ყველაზე სახიფათო პერიოდში ვართ. ჩვენ გვაქვს ტექნოლოგია, რომელსაც შეუძლია იმ პლანეტის დანგრევა, რომელშიც ვცხოვრობთ, თუმცა ჯერ არ შეგვიქმნია საშუალება, მისგან თავის დასაღწევად.
შესაძლოა, რამდენიმე ასეულ წელიწადში, სხვადასხვა პლანეტებზე ადამიანების მიერ კოლონიები იყოს გაშენებული, მაგრამ ახლა მხოლოდ ერთი პლანეტა გვაქვს, და ჩვენ ერთად უნდა ვიმუშავოთ, მის გადასარჩენად.
ამისთვის, ჩვენ გვჭირდება ერებს შორის ბარიერების დანგრევა და არა მათი აშენება. თუ გვსურს, რომ ეს შანსი მოვიპოვოთ, ამისთვის მსოფლიოს ლიდერებმა უნდა გააცნობიერონ და აღიარონ, რომ ისინი ბევრჯერ შეცდნენ. რესურსების ისეთი კონცენტრაციით, რომელიც ადამიანების მცირე ჯგუფის ხელშია კონცენტრირებული, ჩენ უნდა ვისწავლოთ, რომ აუცილებელია ეს რესურსები გავუზიაროთ მეტს, ვიდრე ახლა.
ქრება არა მხოლოდ სამსახურები, არამედ მთელი ინდუსტრიები. ჩვენ უნდა დავეხმაროთ ადამიანებს, რომ გადამზადდნენ ახალი სამყაროსთვის და დავეხმაროთ მათ ფინანსურად, სანამ ისინი ამას გააკეთებენ. თუ საზოგადოებებსა და ეკონომიკას არ შეუძლიათ გაუმკლავდნენ მიგრაციის ახლანდელ მდგომარეობას, მაშინ ჩვენ უნდა გავაკეთოთ კიდევ უფრო მეტი, რომ წავახალისოთ გლობალური განვითარება. ეს არის ერთადერთი გზა, რომ მილიონობით მიგრანტმა საკუთარი მომავალი სახლი იპოვოს.
ჩვენ ეს შეგვიძლია. მე დიდი ოპტიმისტი ვარ, თუმცა ეს მოითხოვს, რომ ელიტებმა, ლონდონიდან ჰარვარდამდე და კემბრიჯიდან ჰოლივუდამდე, სწორად მიიღონ გასული წლის გაკვეთილები და რაც ყველაზე მთავარია - ისწავლონ თავმდაბლობის მნიშვნელობა.
-
ოპოზიციური ალიანსი პიტერ მადიარის პარტიას უნგრეთის საპარლამენტო არჩევნებში გამარჯვებას ულოცავს ოპოზიციური ალიანსი პიტერ მადიარის პარტიას უნგრეთის საპარლამენტო არჩევნებში გამარჯვებას ულოცავს
გადახედვა
-
ლევან მახაშვილი: უნგრეთში არჩევნებს ეუთო-ს საპარლამენტო ასამბლეის ფარგლებში ვაკვირდებოდით ლევან მახაშვილი: უნგრეთში არჩევნებს ეუთო-ს საპარლამენტო ასამბლეის ფარგლებში ვაკვირდებოდით
გადახედვა
-
მიხეილ სააკაშვილი: ივანიშვილს და ოცნებას "გარდაეცვალათ" მამა, ვიქტორ ორბანის სახით მიხეილ სააკაშვილი: ივანიშვილს და ოცნებას "გარდაეცვალათ" მამა, ვიქტორ ორბანის სახით
გადახედვა
-
დავით მათიკაშვილი: მნიშვნელოვანია, რომ უნგრელ და ქართველ ხალხსა და ხელისუფლებებს შორის ურთიერთობა გაღრმავდეს დავით მათიკაშვილი: მნიშვნელოვანია, რომ უნგრელ და ქართველ ხალხსა და ხელისუფლებებს შორის ურთიერთობა გაღრმავდეს
გადახედვა
-
გიგა ბოკერია: ვურჩევ "ქართულ ოცნებას", ერთადერთი სწორი რამ ისწავლონ ორბანისგან — ახლო მომავალში მასავით შეეგუონ მარცხს და მშვიდობიანად დათმონ ძალაუფლება გიგა ბოკერია: ვურჩევ "ქართულ ოცნებას", ერთადერთი სწორი რამ ისწავლონ ორბანისგან — ახლო მომავალში მასავით შეეგუონ მარცხს და მშვიდობიანად დათმონ ძალაუფლება
გადახედვა
-
პესკოვი: ჩვენ პატივს ვცემთ უნგრეთის არჩევანს პესკოვი: ჩვენ პატივს ვცემთ უნგრეთის არჩევანს
გადახედვა
-
სიმონ ჯანაშია: ორბანის გარშემო შემოკრებილი ყველა სახის პოპულისტი და არადემოკრატიული პარტია გაინაწილებს ამ მარცხს. მათ შორის, "ქართული ოცნებაც" სიმონ ჯანაშია: ორბანის გარშემო შემოკრებილი ყველა სახის პოპულისტი და არადემოკრატიული პარტია გაინაწილებს ამ მარცხს. მათ შორის, "ქართული ოცნებაც"
გადახედვა
-
მაკა ბოჭორიშვილი: ვგეგმავთ ვიზიტებს ტაჯიკეთსა და ყირგიზეთში მაკა ბოჭორიშვილი: ვგეგმავთ ვიზიტებს ტაჯიკეთსა და ყირგიზეთში
გადახედვა
-
"ლელო": "ორბანის მმართველობის წინააღმდეგ საზოგადოების მკაფიო პოზიცია არის მაგალითი იმისა, რომ არცერთი სისტემა არ არის ურღვევი" "ლელო": "ორბანის მმართველობის წინააღმდეგ საზოგადოების მკაფიო პოზიცია არის მაგალითი იმისა, რომ არცერთი სისტემა არ არის ურღვევი"
გადახედვა
-
მსოფლიო ლიდერები პიტერ მადიარის არჩევნებში გამარჯვებას ულოცავენ მსოფლიო ლიდერები პიტერ მადიარის არჩევნებში გამარჯვებას ულოცავენ
გადახედვა
-
ირაკლი კობახიძე: ვულოცავ პეტერ მადიარს და მის პარტიას უნგრეთის საპარლამენტო არჩევნებში გამარჯვებას ირაკლი კობახიძე: ვულოცავ პეტერ მადიარს და მის პარტიას უნგრეთის საპარლამენტო არჩევნებში გამარჯვებას
გადახედვა
-
ურსულა ფონ დერ ლაიენი: უნგრეთმა ევროპა აირჩია. ქვეყანა ევროპულ გზას უბრუნდება. კავშირი ძლიერდება ურსულა ფონ დერ ლაიენი: უნგრეთმა ევროპა აირჩია. ქვეყანა ევროპულ გზას უბრუნდება. კავშირი ძლიერდება
გადახედვა
-
პეტერ მადიარი: ბუდაპეშტი EU-სა და NATO-ს ძლიერი მოკავშირე იქნება პეტერ მადიარი: ბუდაპეშტი EU-სა და NATO-ს ძლიერი მოკავშირე იქნება
გადახედვა
-
საქართველოს საპატრიარქო ტახტის მოსაყდრე შიოს სააღდგომო ეპისტოლე საქართველოს საპატრიარქო ტახტის მოსაყდრე შიოს სააღდგომო ეპისტოლე
გადახედვა
-
ისტორიული მისია შესრულებულია! — Artemis 2-ის ეკიპაჟი დედამიწაზე მშვიდობით დაბრუნდა ისტორიული მისია შესრულებულია! — Artemis 2-ის ეკიპაჟი დედამიწაზე მშვიდობით დაბრუნდა
გადახედვა
-
მარიკა არევაძის ინფორმაციით, 9 აპრილის მემორიალთან დაკავებულ კაცს 10-დღიანი პატიმრობა შეეფარდა მარიკა არევაძის ინფორმაციით, 9 აპრილის მემორიალთან დაკავებულ კაცს 10-დღიანი პატიმრობა შეეფარდა
გადახედვა
-
BMG: ზაზა ფაჩულია რაჭაში ჰესს ააშენებს BMG: ზაზა ფაჩულია რაჭაში ჰესს ააშენებს
გადახედვა
-
აღდგომის დღესასწაულთან დაკავშირებით 11 აპრილის 23:00-დან 12 აპრილის 04:00 საათამდე თბილისის მეტროთი მგზავრობა უფასო იქნება აღდგომის დღესასწაულთან დაკავშირებით 11 აპრილის 23:00-დან 12 აპრილის 04:00 საათამდე თბილისის მეტროთი მგზავრობა უფასო იქნება
გადახედვა
-
პოლონეთში 5 თვის ქართველი ბავშვი, სავარაუდოდ, ცემის შედეგად გარდაიცვალა — დაკავებულია დედა, მამა ძებნაშია პოლონეთში 5 თვის ქართველი ბავშვი, სავარაუდოდ, ცემის შედეგად გარდაიცვალა — დაკავებულია დედა, მამა ძებნაშია
გადახედვა
-
ვლადიმერ პუტინმა უკრაინასთან "სააღდგომო ზავი" გამოაცხადა ვლადიმერ პუტინმა უკრაინასთან "სააღდგომო ზავი" გამოაცხადა
გადახედვა
-
CNN-მა შეცდომით გამოაქვეყნა ნეკროლოგი მსახიობზე, რომელიც ცოცხალია CNN-მა შეცდომით გამოაქვეყნა ნეკროლოგი მსახიობზე, რომელიც ცოცხალია
გადახედვა
კომენტარები