საქართველოს პარლამენტის ადამიანის უფლებათა კომიტეტის სხდომაზე განიხილეს კანონპროექტი, რომლითაც ავტოსატრანსპორტო საშუალების მძღოლები ვალდებულები იქნებიან სამოქალაქო პასუხისმგებლობა დააზღვიონ.

კანონპროექტის განმარტებითი ბარათის მიხედვით, სამოქალაქო პასუხისმგებლობის სავალდებულო დაზღვევა ერთ–ერთი წამყვანია სავალდებულო დაზღვევის სახეობაა საერთაშორისო პრაქტიკაში.

ამავე დოკუმენტის მიხედვით, მძღოლის დაუდევრობის, უყურადღებობის, არასაკმარისი ცოდნის, სატრანსპორტო საშუალების არასათანადო მოვლა–პატრონობისა და სხვადასხვა მიზეზების გამო იზრდება საგზაო–სატრანსპორტო შემთხვევების და გაუთვალისწინებელი შედეგების დადგომის ალბათობა.

კანონპროექტის ინიციატორის პოზიციით, პასუხისმგებლობის სავალდებულო დაზღვევა შექმნის მატერიალურ გარანტიას, ერთი მხრივ, მძღოლისათვის და, მეორე მხრივ, დაზარალებულისათვის სხვადასხვა სახის ზიანის დადგომის დროს.

კანონი დამტკიცების შემთხვევაში საქართველოს ტერიტორიაზე მოძრავ, საქართველოში რეგისტრირებულ ავტოსატრანსპორტო საშუალების მფლობელთა სამოქალაქო პასუხისმგებლობის დაზღვევის საკითხებს დაარეგულირებს. კანონის მოქმედება კი გავრცელდება საქართველოს მოქალაქეზე, აგრეთვე უცხო ქვეყნის მოქალაქესა და მოქალაქეობის არმქონე პირზე, რომლების საქართველოს ტერიტორიაზე საქართველოში რეგისტრირებული ავტომობილით გადაადგილდებიან.

დაზღვევასთან დაკავშირებული ზოგადი საკითხები

კანონპროექტის მიხედვით, სავალდებულო დაზღვევა მოქმედებს საქართველოს ტერიტორიაზე, სავალდებულო დაზღვევის პოლისში მითითებული ვადით. სავალდებულო დაზღვევის შეძენა შესაძლებელი იქნება მზღვეველთან, დაზღვევის აგენტის ან სადაზღვევო ბროკერის მეშვეობით ან ელექტრონულ-ტექნიკური გადახდის საშუალებით.

სამოქალაქო პასუხიმგებლობის სავალდებულო დაზღვევის შეძენის ვალდებულება ვრცელდება:

• ავტოსატრანსპორტო საშუალებებზე, რომლებიც არ ექვემდებარებიან რეგისტრაციას
  საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად;
• საქართველოს თავდაცვის ძალებისა და სხვა სამხედრო სამსახურების ტრანსპორტზე, რომელსაც სამხედრო დანიშნულება აქვს.

ზიანი, რომელიც არ ანაზღაურდება

კანონპროექტის მიხედვით, მზღვეველი არ ანაზღაურებს:

• სპეციალურ ადგილზე ავტოსატრანსპორტო საშუალების გამოყენებით შეჯიბრების, გამოცდის, სწავლების ჩატარებისას მიყენებულ ზიანს;
• დაზარალებულის განზრახი ქმედებით გამოწვეულ ზიანს;
• დაუძლეველი ძალით გამოწვეულ ზიანს;
• ბირთვული ენერგიით, ასეთი ნივთიერების ან სახიფათო ტვირთის გადაზიდვით
  გამოწვეულ ზიანს;
• სამხედრო ოპერაციით, სამხედრო მანევრით, სამხედრო გადატრიალებით, ტერორისტული აქტით გამოწვეულ ზიანს;
• მესამე პირის იმ ქონებისათვის მიყენებულ ზიანს, რომელიც გადააქვთ დაზღვეული ავტოსატრანსპორტო საშუალებით ან მისაბმელით და საგზაო–სატრანსპორტო შემთხვევა გამოწვეულია ამავე ტრანსპორტის მძღოლის მიერ;
• დაზარებულის პირადი ნივთებისათვის მიყენებულ ზიანს;
• გარემოსათვის მიყენებულ ზიანს;
• ანტიკვარული ნივთების, მეცნიერების, ხელოვნებისა და ლიტერატურის ნიმუშების, ინტელექტუალური საკუთრების სხვა ნიმუშების, ფასიანი ქაღალდების, ნაღდი ფულის, ძვირფასი ლითონების, ძვირფასი და ნახევრად ძვირფასი ქვებისაგან დამზადებული ნივთების, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებისათვის მიყენებულ ზიანს.

ზემოთ განხილული ზიანის სახეები, რომელსაც პასუხისმგებლობის დაზღვევა ვერ აანაზღაურებს, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ანაზღაურდება.

სადაზღვევო პრემია

კანონპროექტის დამტკიცების შემთხვევაში წლიური სადაზღვევო პრემიის მინიმალური და მაქსიმალური ოდენობები უნდა განისაზღვროს. სადაზღვევო პრემიის თანხა ავტოტრანსპორტის კატეგორიების მიხედვით განსხვავებულია.

სადაზღვევო პრემიის ოდენობად განისაზღვრება:

• 75-დან 110 ლარამდე მოტოციკლისათვის, რომლის ძრავის მუშა მოცულობა 50 სმ³-ზე მეტია;
• 100-დან 150 ლარამდე მსუბუქი ავტომობილისათვის, რომლის ნებადართული მაქსიმალური მასა 3 500 კგ-ს, ხოლო დასასხდომი ადგილების (გარდა მძღოლის ადგილისა) რაოდენობა 8-ს არ აღემატება;
• 160-დან 240 ლარამდე ავტობუსისათვის, რომლის დასასხდომი ადგილების (გარდა მძღოლის ადგილისა) რაოდენობა 8-ს აღემატება;
• 210-დან 310 ლარამდე სატვირთო ავტომობილისათვის, რომლის ნებადართული მაქსიმალური მასა 3 500 კგ-ს აღემატება;
• 50-დან 75 ლარამდე მისაბმელისათვის;
• 60-დან 9- ლარამდე სასოფლო-სამეურნეო მანქანისათვის, სპეციალიზებული თვითმავალი მანქანისთვის.

სადაზღვევო ლიმიტები

კანონპროექტში ვკითხულობთ, რომ სავალდებულო დაზღვევის პოლისის მოქმედების პერიოდში თითოეული დაზარალებულის ჯანმრთელობისათვის, ქმედუნარიანობისათვის ან სიცოცხლისათვის მიყენებული ზიანისთვის სადაზღვევო ლიმიტის ოდენობა 30 000 ლარით განისაზღვრება. სადაზღვევო შემთხვევისთვის სადაზღვევო ანაზღაურების ჯამური ლიმიტი 300 000 ლარი იქნება.

სადაზღვევო ლიმიტები შემთხვევების მიხედვით განსხვავებულია:

• ჯანმრთელობის დაზიანების გამო სამედიცინო მომსახურების გაწევისათვის სადაზღვევო ანაზღაურების მაქსიმალური ოდენობაა 15 000 ლარითაა განსაზღვრული;
• ქმედუნარიანობის შეზღუდვის ან გარდაცვალების გამო გასაცემი სადაზღვევო ანაზღაურების მაქსიმალური ოდენობაა 30 000 ლარი.

დაზარალებულის ქონებისათვის მიყენებული ზიანისთვის სადაზღვევო ლიმიტის ოდენობაა 25 000 ლარი, ხოლო თითოეული სადაზღვევო შემთხვევისთვის სადაზღვევო ანაზღაურების ჯამური ლიმიტი 50 000 ლარს არ უნდა აღემატებოდეს.

დაზარალებულის ქონებისათვის მიყენებული ზიანია:

• დაზარალებულის ავტოსატრანსპორტო საშუალების დაზიანება ან განადგურება;
• გზის საფარის, გზის კონსტრუქციული ელემენტის, შენობის ან/და ნაგებობის დაზიანება ან განადგურება;
• დაზარალებულის ქონების დაზიანება ან განადგურება.

დაზღვევის ბიურო

კანონპროექტის დამტკიცების შემთხვევაში, შეიქმნება ავტოსატრანსპორტო საშუალების მფლობელთა სამოქალაქო პასუხისმგებლობის სავალდებულო დაზღვევის ბიურო, რომელიც კანონით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესრულებაზე იქნება ორიენტირებული.

დაზღვევის ბიუროს უფლებამოსილება

• სავალდებულო დაზღვევის ბიურო ანაზღაურებს ზიანს, რომელიც გამოწვეულია დაუდგენელი ავტოსატრანსპორტო საშუალებით; დაუზღვეველი ავტოსატრანსპორტო საშუალებით ან იმ ავტოსატრანსპორტო საშუალებით, რომლის მფლობელის სამოქალაქო პასუხისმგებლობა დაზღვეულია ლიცენზიაგაუქმებულ კომპანიაში;
• ფულადი ფონდების შექმნა, ადმინისტრირება, მართვა;
• სადაზღვევო რეზერვების ფორმირება და მათი ინვესტირება;
• ერთიანი ელექტრონული საინფორმაციო ბაზის შექმნა და ადმინისტრირება;
• ჯარიმა-პრემიის სისტემის იმპლემენტაციისთვის სამსახურისა და მზღვეველებისათვის შესაბამისი ინფორმაციის მიწოდება;
• საერთაშორისო ავტოდაზღვევა — "მწვანე ბარათის" ეროვნული ორგანიზაციის უფლება მოვალეობების განხორციელება და კოორდინატორის ფუნქციის შესრულება;
• საჭიროების შემთხვევაში ტერიტორიული ერთეულების შექმნა მთავრობასთან შეთანხმებით და სხვა.

კანონის ამოქმედება დამტკიცების შემთხვევაში 2019 წლის 1 ივლისიდან იგეგმება, გარდა იმ მუხლებისა, რომელთა ამოქმედებაც გათვალისწინებულია ამავე კანონით დადგენილ სხვა ვადებში.

ამავე კანონპროექტის მიხედვით, სავალდებულო დაზღვევის ბიუროს გამართული ფუნქციონირების უზრუნველყოფის მიზნით, დაუზღვეველი ავტომანქანებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას შეუდგება 2020 წლის 1 იანვრიდან.