შეჯახების პროცესში მყოფი ორი უზარმაზარი გალაქტიკა
ფოტო: NASA Chanda X-Ray Observatory/Hubble Space Telescope
მეცნიერებმა ჩანდრას რენტგენული ტელესკოპის გამოყენებით ცხელი აირის უზარმაზარი ღრუბელი შეისწავლეს, რომელიც გარს აკრავს ორ დიდ, შეჯახების პროცესში მყოფ გალაქტიკას. აირის ამ უჩვეულოდ დიდი რეზერვუარის მასა ჩვენი მზის მასას 10 მილიარდჯერ აღემატება, 300 000 სინათლის წელიწადზეა გადაჭიმული და გამოსხივების ტემპერატურა 7 მილიონი გრადუსია კელვინით.
ეს გიგანტური აირის ღრუბელი, რომელსაც მეცნიერები ჰალოს უწოდებენ, მოთავსებულია სისტემა NGC 6240-ში. ასტრონომებმა დიდი ხნის მანძილზე იცოდნენ, რომ NGC 6240 ჩვენი ირმის ნახტომის ზომის ორი სპირალური გალაქტიკის შეჯახების ადგილია. თითოეული გალაქტიკის ცენტრში ზემასიური შავი ხვრელია. ეს შავი ხვრელები ერთმანეთს საბოლოოდ შეერწყმებიან, შედეგად კი უფრო დიდი შავი ხვრელი წარმოიქმნება.
გალაქტიკებს შორის შეჯახებების სხვა შედეგი ის არის, რომ თითოეულ გალაქტიკაში არსებული აირები ერთმანეთს შეერია. ამან კი გამოიწვია ახალი ვარსკვლავების ჩამოყალიბების ბუმი, რომელიც, სულ ცოტა, 200 მილიონი წელიწადია გრძელდება. ვარსკვლავთწარმომქმნელი პროცესების დროს, ყველაზე მასიური ვარსკვლავები სწრაფად განვითარდნენ და შედარებით სწრაფად აფეთქდნენ ზეახლებად.
ამ კვლევაში ჩართული მეცნიერების თქმით, ზეახლების აფეთქებების სიმრავლემ მიმოფანტა მნიშვნელოვანი ელემენტების (როგორებიცაა: ჟანგბადი, ნეონი, მაგნიუმი და სიცილიუმი) შედარებით მაღალი რაოდენობა ახლადშერწყმული გალაქტიკების ცხელ აირებში. მკვლევრების თქმით, მონაცემები გვეუბნება, რომ ეს გამდიდრებული აირი ნელ-ნელა გაფართოვდა და შეერია უფრო ცივ აირს, რომელიც უკვე იყო იქ.
ხსენებული ბუმის დროს, ვარსკვლავების წარმოქმნის მოკლე პროცესებიც მოხდა. მაგალითად, ბოლოდროინდელი ვარსკვლავთწარმომქმნელი პროცესები 5 მილიონი წლის განმავლობაში გრძელდება (დედამიწის დროში თუ გადავიყვანთ). თუმცა, კვლევის ავტორები არ თვლიან, რომ ეს ცხელი გაზი მხოლოდ ამ მოკლე პროცესებმა გამოიწვია.
რა ბედი ელის NGC 6240-ს? დიდი ალბათობით, ორი სპირალური გალაქტიკა ერთ ახალგაზრდა ელიფსურ გალაქტიკას ჩამოაყალიბებს მილიონობით წლების მანძილზე. თუმცა, უცნობია, ცხელი აირების რა რაოდენობას შეინახავს ეს ახლად წარმოქმნილი გალაქტიკა, თუ არ მიმოიფანტა კოსმოსში. მიუხედავად ამისა, ეს შეჯახება გვთავაზობს შესაძლებლობას, რომ შევხედოთ იმ მოვლენის შედარებით ახლო ვერსიას, რომელიც ძალიან გავრცელებული იყო ადრეულ სამყაროში, როდესაც გალაქტიკები ბევრად უფრო ახლოს იყვნენ ერთმანეთთან და უფრო ხშირად ერწყმოდნენ ერთმანეთს.
ამ ახალ კომპოზიტურ სურათში ჩანდრასგან მიღებული რენტგენის სხივები, რომლებიც ცხელ გაზს გამოსახავს, იისფრადაა გამოსახული. ეს მონაცემები გაერთიანდა ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის მიერ გადმოგზავნილ ოპტიკურ მონაცემებთან, რომლებიც აჩვენებს შეჯახების პროცესში მყოფი გალაქტიკების გრძელ გრავიტაციულ კუდებს (სურათის მარჯვენა ნაწილსა და ძირში).
-
რუსეთის პატრიარქი კირილი შიო III-ეს პატრიარქად არჩევას ულოცავს რუსეთის პატრიარქი კირილი შიო III-ეს პატრიარქად არჩევას ულოცავს
გადახედვა
-
სალომე ზურაბიშვილი: მე ვისურვებდი, რომ პატრიარქმა პირველი ნაბიჯი გადადგას იმით, რომ შეიწყალოს სინდისის ყველა პატიმარი სალომე ზურაბიშვილი: მე ვისურვებდი, რომ პატრიარქმა პირველი ნაბიჯი გადადგას იმით, რომ შეიწყალოს სინდისის ყველა პატიმარი
გადახედვა
-
მიტროპოლიტი ისაია: "ცუდად ხომ მაინც არ ჩაივლის ეს, განწირულის სულისკვეთება" მიტროპოლიტი ისაია: "ცუდად ხომ მაინც არ ჩაივლის ეს, განწირულის სულისკვეთება"
გადახედვა
-
ხვალ ევროვიზიაა — რა შედეგს გვიწინასწარმეტყველებენ ფანები და ბუქმეიკერები ხვალ ევროვიზიაა — რა შედეგს გვიწინასწარმეტყველებენ ფანები და ბუქმეიკერები
გადახედვა
-
"გვწამს, რომ თქვენი მოღვაწეობა სიმშვიდის, თანადგომისა და ეროვნული ერთიანობის საფუძვლად იქცევა" — ბიძინა ივანიშვილი შიო III-ს "გვწამს, რომ თქვენი მოღვაწეობა სიმშვიდის, თანადგომისა და ეროვნული ერთიანობის საფუძვლად იქცევა" — ბიძინა ივანიშვილი შიო III-ს
გადახედვა
-
შიო III-ის ინტრონიზაცია ხვალ, 10:00 საათზე, სვეტიცხოვლში გაიმართება შიო III-ის ინტრონიზაცია ხვალ, 10:00 საათზე, სვეტიცხოვლში გაიმართება
გადახედვა
-
საქართველოს 142-ე კათოლიკოს-პატრიარქი შიო III გახდა საქართველოს 142-ე კათოლიკოს-პატრიარქი შიო III გახდა
გადახედვა
-
ტესტი: შენ უკეთ იცი წყლის ქიმია თუ სკოლის მოსწავლემ? ტესტი: შენ უკეთ იცი წყლის ქიმია თუ სკოლის მოსწავლემ?
-
სამართლიანი არჩევნები: "ქართულმა ოცნებამ" 2025 წელს ყველა სხვა პარტიაზე მეტი შემოსავალი მიიღო სამართლიანი არჩევნები: "ქართულმა ოცნებამ" 2025 წელს ყველა სხვა პარტიაზე მეტი შემოსავალი მიიღო
გადახედვა
-
ანდრია ჯაღმაიძე: კრება მიმდინარეობს იმ რეგლამენტის მიხედვით, რომელიც იყო წინასწარ გაწერილი და შეთანხმებული ანდრია ჯაღმაიძე: კრება მიმდინარეობს იმ რეგლამენტის მიხედვით, რომელიც იყო წინასწარ გაწერილი და შეთანხმებული
გადახედვა
-
ჰანტავირუსის აფეთქების შემდეგ, ტენერიფეში მისული საკრუიზო გემიდან 150-მდე მგზავრის ევაკუაცია მოხდა ჰანტავირუსის აფეთქების შემდეგ, ტენერიფეში მისული საკრუიზო გემიდან 150-მდე მგზავრის ევაკუაცია მოხდა
გადახედვა
-
მიანმაში 11 000-კარატიანი ლალის ქვა აღმოაჩინეს მიანმაში 11 000-კარატიანი ლალის ქვა აღმოაჩინეს
გადახედვა
-
ელინა ვალტონენი: მოდით, ერთად ვიმუშაოთ, რათა საქართველოს მთავრობამ უფრო მეტი ძალისხმევით იზრუნოს საკუთარი ხალხის თავისუფლებაზე ელინა ვალტონენი: მოდით, ერთად ვიმუშაოთ, რათა საქართველოს მთავრობამ უფრო მეტი ძალისხმევით იზრუნოს საკუთარი ხალხის თავისუფლებაზე
გადახედვა
-
სახურავი ლონდონში, სადაც Beatles-მა ბოლო კონცერტი გამართა, მუზეუმად იქცევა სახურავი ლონდონში, სადაც Beatles-მა ბოლო კონცერტი გამართა, მუზეუმად იქცევა
გადახედვა
-
შალვა ნათელაშვილი: პატრიარქის არჩევას ესწრება, ქვეყნის მთავარი ოკუპანტის, პრეზიდენტ პუტინის მთელი სპეცსამსახური შალვა ნათელაშვილი: პატრიარქის არჩევას ესწრება, ქვეყნის მთავარი ოკუპანტის, პრეზიდენტ პუტინის მთელი სპეცსამსახური
გადახედვა
-
მაყურებლის საჩივრები Bad Bunny-ს "ამაზრზენი" სუპერბოულის შოუს გამო მაყურებლის საჩივრები Bad Bunny-ს "ამაზრზენი" სუპერბოულის შოუს გამო
გადახედვა
-
ქართველი მეცნიერის ხელმძღვანელობით ბიოხელოვნური პანკრეასი შექმნეს ქართველი მეცნიერის ხელმძღვანელობით ბიოხელოვნური პანკრეასი შექმნეს
გადახედვა
-
EU უკრაინას €90 მლრდ-იანი სესხის ნაწილს, სავარაუდოდ, მომავალ კვირაში მისცემს EU უკრაინას €90 მლრდ-იანი სესხის ნაწილს, სავარაუდოდ, მომავალ კვირაში მისცემს
გადახედვა
-
შეიძლება მცდელობა იყოს ახალი 4 ოქტომბრის — გიორგი შარაშიძე 26 მაისის აქციაზე შეიძლება მცდელობა იყოს ახალი 4 ოქტომბრის — გიორგი შარაშიძე 26 მაისის აქციაზე
გადახედვა
-
ალდაგი თანამედროვე ხელოვნების საერთაშორისო ბაზრობის მხარდამჭერი და ოფიციალური მზღვეველია ალდაგი თანამედროვე ხელოვნების საერთაშორისო ბაზრობის მხარდამჭერი და ოფიციალური მზღვეველია
-
მეუფე ზენონი: არაფერი მაქვს სათქმელი, ყველა თავის სინდისით ირჩევს საქართველოს ეკლესიის მომავალს მეუფე ზენონი: არაფერი მაქვს სათქმელი, ყველა თავის სინდისით ირჩევს საქართველოს ეკლესიის მომავალს
გადახედვა


კომენტარები