საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ (საია) ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში საჩივარი წარადგინა, რომელიც 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში დემონსტრანტების სისტემურ წამებას ეხება. საჩივარი 4 მომჩივნის სახელითაა გაგზავნილი.

საია მიუთითებს დარღვევების მასშტაბურობასა და იმ ზიანზე, რომელიც, არა მხოლოდ მოქალაქეებს, არამედ, კონსტიტუციურ წესრიგს თავად სამართალდამცავი, საგამოძიებო თუ სხვა ორგანოების მოქმედებების შედეგად მიადგა. საია საჩივარში ამტკიცებს, რომ მომჩივნების მიმართ განხორციელებული ქმედებები არის პროტესტის მონაწილეების მიმართ დისკრიმინაციული არასათანადო მოპყრობის კოორდინირებული ადმინისტრაციული პრაქტიკა.

მათი თქმით მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ აქციების დარბევა არ იყო ერთეული შეცდომა ან ცუდად ჩატარებული ოპერაცია, არამედ – ორგანიზებული დანაშაულებრივი ძალადობა და ადამიანის უფლებების იმ მწვავე კრიზისის დასაწყისი, რომელიც 28 ნოემბრის შემდეგ ქვეყანაში განვითარდა.

გარდა ევროპული კონვენციის მე-3 მუხლის (წამების, არაადამიანური თუ დამამცირებელი მოპყრობის აკრძალვა), მე-11 მუხლისა (შეკრებისა და გაერთიანების თავისუფლება) და მე-14 მუხლისა (დისკრიმინაციის აკრძალვა) გასაჩივრებულია მე-17 მუხლიც (უფლებათა ბოროტად გამოყენების აკრძალვა). აღსანიშნავია, რომ ამ მუხლზე დავა პირველად გამოიყენება საქართველოსთან მიმართებით დემონსტრაციების საქმეში. კონვენციის მე-17 მუხლი, პირველ რიგში, ხელს უშლის მონაწილე სახელმწიფოებს გამოიყენონ კონვენციის რომელიმე დებულება მასში დაცული უფლებებისა და თავისუფლებების გასანადგურებლად. მეორეც, ის ხელს უშლის მონაწილე სახელმწიფოებს დაეყრდნონ კონვენციის დებულებას იმ უფლებებისა და თავისუფლებების შეზღუდვის მიზნით, რომლებსაც ეს დებულება იცავს კონვენციაში გათვალისწინებული უფლებისა და თავისუფლებების უფრო ფართო ღონისძიებით.

"2026 წლის 17 აპრილს ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს წარედგინა საჩივარი, რომელიც ეხება 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში პროევროპული დემონსტრაციების დროს სამართალდამცავთა მხრიდან განხორციელებულ სისტემურ წამებას, არასათანადო მოპყრობასა და სხვა დარღვევებს. საჩივარი გაგზავნილია 4 მომჩივნის სახელით. საია საჩივარში ამტკიცებს, რომ მათ მიმართ განხორციელებული ქმედებები არის პროტესტის მონაწილეების მიმართ დისკრიმინაციული არასათანადო მოპყრობის კოორდინირებული ადმინისტრაციული პრაქტიკა.

ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ საია დავობს, რომ სახელმწიფოს ქმედებები წარმოადგენს არა მხოლოდ ინდივიდუალური უფლებების დარღვევას, არამედ, ეს არის ძალაუფლების სასტიკი ბოროტად გამოყენება, 1 რომელიც მიმართული იყო პრო-ევროპული პროტესტების ჩახშობისკენ და სცდება დემოკრატიული წესრიგის ფარგლებს (კონვენციის მე-17 მუხლი). ამ მიმართულებით დავა, სამართალწარმოების კუთხით სიახლეა, და, შეიძლება ითქვას, რომ საქართველოსთან მიმართებით პირველად საჩივრდება სწორედ დემონსტრაციების კონტექსტში.

საჩივრის მთავარი სტრატეგიაა, სასამართლომ დაინახოს და შეაფასოს, რა მოხდა 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში აქციების დაშლის დროს. კერძოდ, ეს არ იყო მხოლოდ ინდივიდუალური გადაცდომა ან არასათანადოდ ჩატარებული აქციის დაშლის ოპერაცია, არამედ, აქციის დარბევა იყო ორგანიზებული ძალადობა და საწყისი ათვლის ნიშნული იმ მწვავე ადამიანის უფლებების კრიზისისა, რომელიც სწორედ 2024 წლის 28 ნოემბრის შემდეგ არის ქვეყანაში შექმნილი. ამის გაკეთება სასამართლოს კონვენციის მე-17 მუხლისა და მის მიღმა, სხვა სადავო მუხლების ქვეშ არსებული არგუმენტაციის გათვალისწინებით შეუძლია.

მტკიცებულებებით დასტურდება ნიღბიანი ოფიცრების მიერ განხორციელებული მიზანმიმართული სისტემური წამება/არასათანადო მოპყრობა;

...გასაჩივრებულია ევროპული კონვენციის მე-3 მუხლი (წამების, არაადამიანური თუ დამამცირებელი მოპყრობის აკრძალვა) (არსებითი და პროცედურული ნაწილი); მე-11 მუხლი (შეკრებისა და გაერთიანების თავისუფლება); მე-14 მუხლი (დისკრიმინაციის აკრძალვა), მე-3 მუხლის არსებით ნაწილთან და მე-11 მუხლთან ერთობლიობაში; მე-17 მუხლი (უფლებათა ბოროტად გამოყენების აკრძალვა) და 1-ლი ოქმის 1-ლი მუხლი (საკუთრების დაცვა).

საია ამ და სხვა მნიშვნელოვან საქმეებზე განაგრძობს სტრატეგიულ სამართალწარმოებას ევროპულ სასამართლოში და საზოგადოებას დროდადრო მიაწვდის შესაბამის განახლებულ ინფორმაციას. ვრცლად ამ საქმის დეტალებს გაეცანით ქვემოთ", — წერია საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის განცხადებაში