ტვ ობიექტივი, პატრიოტთა ალიანსი, ქართული მარში — 2019 წლის სიძულვილის ენის მედიამონიტორინგში ისევ ეს აქტორები ლიდერობენ. მონიტორინგის ფარგლებში მედიის განვითარების ფონდი დააკვირდა მედია საშუალებებს, პოლიტიკურ კლასს, სასულიერო პირებს, საზოგადოებრივ ორგანიზაციებსა და საზოგადოების ცალკეულ წარმომადგენლებს.

ანგარიშის მიხედვით, მონიტორინგის პერიოდში სულ ორი ათასამდე დისკრიმინაციული განცხადება გაშუქდა, საიდანაც ყველაზე დიდი წილი ჰომოფობიური შინაარსის იყო, რასაც ქსენოფობიური კომენტარები მოსდევს. მათივე თქმით, 2018 წელთან შედარებით, ჰომოფობიური განცხადებების რაოდენობა მკვეთრად გაზრდილია, ქსენოფობიური, რელიგიური ნიშნით დისკრიმინაციის შემცველი და რასისტული კომენტარები კი შემცირებული

ერთიანი რაოდენობრივი მონაცემები

მონიტორინგის პერიოდში სულ 1918 დისკრიმინაციული განცხადება გაშუქდა:

• 63.3 პროცენტი — ჰომოფობიური შინაარსის;
• 28.1 პროცენტი — ქსენოფობიური შინაარსი;
• 4.4 პროცენტი — სხვადასხვა ნიშნით სიძულვილის ენის შემცველი განცხადება;
• 4 პროცენტი — რელიგიური ნიშნით დისკრიმინაცია;
• 0.2 პროცენტი — რასისტული კომენტარები.

ანგარიშში ჩანს, რომ 2018 წელთან შედარებით ჰომოფობიური განცხადებების რაოდენობა მკვეთრად გაზრდილია, 732-დან 1214-მდე. ქსენოფობიური, რელიგიური ნიშნით დისკრიმინაციის შემცველი და რასისტული კომენტარები კი — შემცირებული.

სიძულვილის ენა წყაროების მიხედვით

ანგარიშის მიხედვით, სიძულვილის ენის შემცველი ყველაზე მეტი კომენტარი მედიასაშუალებებმა გაავრცელეს, რასაც მოსდევს პოლიტიკოსებისა და საზოგადოების წარმომადგენლების კომენტარები. მომდევნო პოზიციებს საზოგადოებრივი ორგანიზაციები და სასულიერო პირები ინაწილებენ.

მედია

ანაგრიშის თანახმად,სიძულვილის ენის მედია წყაროები არ იცვლებიან. სიძულვილის ენის ტირაჟირებას ყველაზე ხშირად კრემლთან დაკავშირებული საქართველო და მსოფლიოს ჟურნალისტები და ავტორები ახდენდნენ. მეორე ადგილზეა ეთნო-ნაციონალისტური გამოცემა ასავალ-დასავალი. შემდეგი ადგილები კი ასე ნაწილდება: პრორუსულ პარტია პატრიოტთა ალიანსთან დაკავშირებული ტელევიზია ობიექტივი, კრემლისტური სააგენტო საქინფორმი, ეთნო-ნაციონალისტური გაზეთი ალია და გაზეთი რეზონანსი.

ყველაზე მეტი რესპონდენტი, რომელიც სიძულვილის ენას მიმართავდა, ტვ ობიექტივს ჰყავდა. მსგავსი რესპონდენტების მაღალი მაჩვენებლი აქვს გამოცემებს: მარშალპრესი, ასავალ-დასავალი, საქართველო და მსოფლიო, სააგენტო ინტერპრესნიუსი და გაზეთი ალია.

მედიის მიერ გამოყენებული სიძულვილის ენა მოიცავს:

• ჰომოფობიური კომენტარებს,
• ქსენოფობიას,
• თურქოფობიას,
• არმენოფობიას.

სხვადასხვა გზავნილებს შორის იყო მიწის უცხოელებზე გასხვისების წინააღმდეგ მიმართული მესიჯები, ასევე, ეთნიკური უმცირესობების სეპარატიზმის საფრთხედ წარმოჩენის მცდელობები.

რაც შეეხება რელიგიური ნიშნით დისკრიმინაციას, ანგარიშში ვხედავთ, რომ კომენტარების უმრავლესობა ისლამოფობიური შინაარსისაა. თანაბარი იყო ევანგელურ-ბაპტისტური ეკლესიისა და იეჰოვას მოწმეების წინააღმდეგ გაკეთებული კომენტარები.

პოლიტიკოსები

როგორც ანგარიშში ჩანს, პარტიებიდან სიძულვილის ენას ყველაზე ხშირად პატრიოტთა ალიანსის წევრები მიმართავენ. მათ მოსდევს ქართული დასის, დემოკრატიული მოძრაობა-ერთიანი საქართველოსა და ქართული იდეის წარმომადგენლების მიერ გაკეთებული განცხადებები. შემდეგი ადგილები კი ასე განაწილდა:

• ქართული ოცნება,
• ნაციონალური მოძრაობა,
• თავისუფალი საქართველო,
• ნეიტრალური სოციალისტური საქართველო,
• ლეიბორისტული პარტია,
• თეთრები.

საზოგადოებრივი ორგანიზაციები

MDF-ს ანგარიშის მიხედვით, გამოიკვეთა 8 საზოგადოებრივი ორგანიზაცია, რომელიც სიძულვილის ენას ყველაზე ხშირად მიმართავდა:

• ქართული მარში;
• ბავშვთა უფლებების დაცვის საზოგადოება;
• უფლებადამცველთა გაერთიანება;
• პრიმაკოვის სახელობის ქართულ-რუსული ფონდი;
• ქართული მისია;
• სახალხო კრება;
• ევრაზიის ინსტიტუტი.

ამ ჩამოთვლილი ორგანიზაციების მიერ გაკეთებულ განცხადებებში ჭარბობდა ჰომოფობიური აზრი, რომ ლგბტ თემის აქტივობები გარყვნილების პროპაგანდაა. ისმოდა მათი გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვის მოწოდებები. ამასთან, ანგარიშში წერენ, რომ გარკვეულ შემთხვევებში 20 ივნისის ანტისაოკუპაციო საპრტოტესტო აქცია ლგბტ თემთან და გეი აღლუმთან დაუსაბუთებლად იყო დაკავშირებული.

სასულიერო პირები

ანგარიშის თანახმად, სასულიერო პირების განცხადებათა უმეტესობა ჰომოფობიური შინაარსის იყო, რასაც მოსდევდა ქსენოფობიური, რელიგიურ ნიადაგზე დისკრიმინაციული, სიძულვილის გამაღვივებელი და რასისტული კომენტარები. იმ ღვთისმსახურთა მოწინავე ოთხეული კი, რომელიც სიძულვილის ენას იყენებს, ასე გამოიყურება:

• გიორგი რაზმაძე;
• დავით ისაკაძე;
• დავით ქვლივიძე;
• სპირიდონ აბულაძე.

საზოგადოება

რაც შეეხება საზოგადოების წევრებს,სასულიერო პირებისა არ იყოს, მათ მიერ გაკეთებულ დისკრიმინაციულ განცხადებათა უმრავლესობაც ჰომოფობიურია. სიძულვილის ენით მოსარგებლეთა შორის კი მოწინავე ბიზნესმენი ლევან ვასაძეა. მის შემდეგ კი სია ასე ნაწილდება:

• ობიექტივის ტელემაყურებელი;
• გურამ ქართველიშვილი;
• თამარ კიკნაძე;
• რეზო ამაშუკელი;
• გია გაბრიჭიძე.

მედიის განვითარების ფონდის განცხადებით, მონიტორინგის სუბიექტებად მეინსტრიმული, ასევე ტაბლოიდური მედია ჰქოდნათ შერჩეული. დაკვირვება ხორციელდებოდა 15 მედია საშუალებაზე 2019 წლის 1 იანვრიდან 31 დეკემბრის ჩათვლით.

მონიტორინგი როგორც რაოდენობრივ, ისე თვისებრივ მონაცემებს ასახავს. რაოდენობრივი ნაწილი მოიცავს დისკრიმინაციული კომენტარების რაოდენობას თემატიკისა და წყაროების მიხედვით, ხოლო თვისებრივ ნაწილში გზავნილის ტიპოლოგიაა მოცემული.

ანგარიში საქართველოს გაეროს ასოციაციასთან პარტნიორობითა და აშშ-ს საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს პროგრამის ფარგლებში მომზადდა.