ჩერნობილის ატომურ ელექტროსადგურზე აფეთქების შედეგად გარემოში 400-ჯერ მეტი რადიაცია გაიფანტა, ვიდრე ჰიროსიმაში ატომური ბომბის აფეთქებისას. ავარიამ დიდი გავლენა იქონია როგორც ადამიანებზე, ისე ბუნებაზე. დაზარალებულთა ზუსტი რიცხვი დღემდე უცნობია. გაეროს მონაცემებით, უშუალოდ ავარიის დროს 50 ადამიანი დაიღუპა, ხოლო დასხივების შემდგომ პერიოდში — 4 000 ადამიანი. გაურკვეველია, რადიაციამ პირდაპირ თუ ირიბად რამდენი ადამიანი იმსხვერპლა.

ამასთანავე, მნიშვნელოვანი ზიანი მიადგა გარემოს. ერთ-ერთი მონაკვეთი, რომელზეც რადიაციამ განსაკუთრებული გავლენა იქონია, ფიჭვნარის ტყეა, რომელიც მას შემდეგ წითელი ტყის სახელითაა ცნობილი. ამ მონაკვეთმა რადიაციის მაღალი დოზა მიიღო, ხეები გახმა და ფოთლები გაწითლდა. ატომურ კატასტროფას ცხოველების უდიდესი ნაწილი ვერ გადაურჩა.

ჩერნობილის ავარიის შემდეგ ვარაუდობდნენ, რომ უკრაინის ეს რეგიონი სიცოცხლისთვის უსარგებლო გახდებოდა და მოგონებების რადიაციულ უდაბნოდ გადაიქცეოდა. იმ ხანგრძლივი დროის გათვალისწინებით, რომელიც ზოგიერთ რადიოაქტიურ ნივთიერებას დაშლისთვისა და გარემოდან გაქრობისთვის სჭირდება, მიიჩნევდნენ, რომ ჩერნობილი და მისი მიმდებარე ტერიტორია ველური ბუნებისთვის საუკუნეების განმავლობაში მიუწვდომელი იქნებოდა.

ჩერნობილის ველური ბუნება დღეს

დღეს, ტრაგედიიდან 33 წლის შემდეგ ადამიანების მიერ დატოვებული ტერიტორია ცხოველებითაა დასახლებული. იქ ცხოვრობენ დათვები, ბიზონები, ირმები, მგლები, მრავალი სხვა ცხოველი და 200-მდე სახეობის ფრინველი.

პროექტ TREE-ს ფარგლებში რამდენიმე წლით მიტოვებულ ტერიტორიის სხვადასხვა ზონაში 42 კამერა დაყენდა. გადაღებული ფოტოები და ვიდეოები ცხადყოფს, რომ რადიაციის ყველა დონეზე ცხოველები ბინადრობენ.

რა თქმა უნდა, დაფიქსირდა ისეთი ფაქტებიც, რომელიც კონკრეტული სახეობებისთვის დამახასიათებელი არაა. მაგალითად, ფრინველებს შორის ხშირად ჩნდებიან ალბინოსები, მწერების სიცოცხლის ხანგრძლივობა "მკვდარ ტყეში" ნაკლებია, ვიდრე მის ფარგლებს გარეთ, ხოლო მღრღნელები ნაკლებ შთამომავლობას აჩენენ.

მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ რადიაციის მიმართ ცხოველები იმაზე უფრო მდგრადები აღმოჩნდნენ, ვიდრე მოსალოდნელი იყო და ადაპტაციაც ადვილად გაიარეს. ამასთანავე, მკვდარ ზონაში ადამიანების არყოფნამ ცხოველების მომრავლებას ხელი შეუწყო.

ჩერნობილის მომავალი

ჩერნობილის ატომური რადიოსადგურის გარშემო რადიაციის დონე ახლა, რა თქმა უნდა, იმაზე დაბალია, ვიდრე ეს კატასტროფის დროს იყო, თუმცა ადამიანისთვის იქ ყოფნა მაინც საშიშია. კატასროფასთან ყველაზე ახლომდებარე ქალაქი პრიპიატი ახალი დასახელებისთვის ვარგისი მხოლოდ 24 ათასი წლის შემდეგ იქნება.

ბოლო წლებში ჩერნობილი ევოლუციური პროცესების კვლევისთვის ბუნებრივ ლაბორატორიად იქცა. გარდა ამისა, დროთა განმავლობაში იმატა ადამიანების სტუმრობამაც — 2018 წელს ჩერნობილში 70 ათასი ტურისტი ჩავიდა. წინა წელს მიტოვებულ პრიპიატიში არტ ინსტალაცია და ტექნო ღონისძიება მოეწყო.

მიუხედავად იმისა, რომ ერთი შეხედვით ჩერნობილში განვითარებული მოვლენები ოპოტიმისტურია, მეცნიერები თანხმდებიან, რომ სამი ათწლეული ძალიან მცირე დროა ატომური ავარიისთვის. კატასტროფის მასშტაბები ჯერ კიდევ წინგველოდება.