2026 წლის 27 სექტემბერს შვეიცარიაში რეფერენდუმი გაიმართა ინიციატივაზე, რომელიც ქვეყნის ნეიტრალიტეტის უფრო მკაცრი წესებით განსაზღვრას ითვალისწინებდა და რაც შვეიცარიას NATO-სთან თანამშრომლობის შეზღუდვასა და რუსეთის წინააღმდეგ დაწესებული სანქციების გაუქმებას დაავალდებულებდა.

ინიციატივის მიხედვით, კონსტიტუციაში უნდა ჩაწერილიყო, რომ შვეიცარიის ნეიტრალიტეტი არის "მუდმივი და შეიარაღებული", რაც იმას ნიშნავს, რომ ქვეყანა სამხედრო კონფლიქტებში ნეიტრალურ პოზიციას ინარჩუნებს, მაგრამ ამავე დროს აქვს საკუთარი თავდაცვისთვის საჭირო შეიარაღებული ძალები და მზად არის, საჭიროების შემთხვევაში, თავი დაიცვას.

სახელმწიფო მაუწყებლის, SRF-ის მონაცემებით, ნეიტრალობის გამკაცრებული წესების სასარგებლოდ ხმა ამომრჩეველთა 29%-მა მისცა, ხოლო 71% წინააღმდეგ წავიდა.

ამავე ინიციატივის მიხედვით, ქვეყანას არ უნდა მიეღო მონაწილეობა სამხედრო ან თავდაცვის ალიანსებში და მათთან თანამშრომლობაში, გარდა თავდასხმის შემთხვევაში, ასევე არ უნდა დაეწესებინა სანქციები მეომარი სახელმწიფოებისთვის, გარდა გაეროს სანქციებისა და მათი გვერდის ავლის აღსაკვეთად მიღებული ზომებისა. ინიციატივის მომხრეები აცხადებდნენ, რომ ეს შვეიცარიის ნეიტრალიტეტს გააძლიერებდა, ხოლო მთავრობა და პარლამენტი მიიჩნევდნენ, რომ არსებული მოქნილი ნეიტრალიტეტის შეზღუდვა ქვეყნის უსაფრთხოების შესაძლებლობებს და საერთაშორისო თანამშრომლობას დააზიანებდა.

მიუხედავად იმისა, რომ შვეიცარიის ნეიტრალობა ნაპოლეონის ომების დასრულებიდან (1815 წლიდან) არის აღიარებული, ხოლო 1848 წლიდან ქვეყნის კონსტიტუციის ნაწილია, ზუსტად როგორ ახორციელებს მას მთავრობა, მკაფიოდ განსაზღვრული არ არის.

Deutsche Welle წერს, რომ ეს ინიციატივა ასოციაცია Pro Schweiz-მა წამოაყენა. Pro Schweiz მემარჯვენე ორგანიზაციაა და კავშირები აქვს მემარჯვენე პოპულისტურ შვეიცარიის სახალხო პარტიასთან. მათი მტკიცებით, უკრაინაში რუსეთის ომის დაწყების შემდეგ შვეიცარიის მთავრობა ევროკავშირსა და NATO-ს ძალიან დაუახლოვდა.

რის მიღწევას ცდილობდა ასოციაცია Pro Schweiz?

ჯგუფის განცხადებით, მათი მიზნები იყო:

• შვეიცარიის ნეიტრალობა გამოყენებულიყო "მუდმივად და გამონაკლისის გარეშე";
  
  
• შვეიცარიას შეენარჩუნებინა თავდაცვის უნარიანი არმია;
  
  
• შვეიცარია არ ჩაბმულიყო მესამე მხარეთა კონფლიქტებში;
  
  
• შვეიცარია არ გაწევრიანებულიყო თავდაცვით ალიანსში, სანამ მას არ დაესხმიან თავს;
  
  
• შვეიცარიას სანქციებთან შეერთებამდე გაეროს თანხმობა მიეღო.

ინიციატივას თითქმის ყველა ძირითადი პოლიტიკური პარტია ეწინააღმდეგებოდა, გარდა მემარჯვენე შვეიცარიის სახალხო პარტიისა (SVP).

"ჩვენი მიზანია მშვიდობის, დიპლომატიისა და დიალოგის ხელშეწყობა. ამის მისაღწევად კი მუდმივი და შეიარაღებული ნეიტრალიტეტის შენარჩუნებით სანდოობა უნდა შევინარჩუნოთ", — განაცხადა SVP-ის ვიცე-პრეზიდენტმა სელინ ამაუდრუმ სატელევიზიო დებატებისას.