დედამიწის ოზონის შრემ აღდგენა დაიწყო, აცხადებს გაერო
ფოტო: NASA via AP
გაერო თქმით, ოზონის შრემ, რომელიც 1970 წლებიდან სისქეში თანდათანობით კლებულობდა, ნელ-ნელა აღდგენა დაიწყო. ოზონის შრის გათხელების მთავარი მიზეზი ამტოსფეროში გამოყოფილი სხვადასხვა მავნე გაზები იყო, რომელთა გამოყენებაც უკვე დიდი ხანია აიკრძალა.
აკრძალვის შედეგად, მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ დედამიწის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში არსებული ოზონის გათხელებული შრე 2030 წლამდე სრულად აღდგება, ხოლო ანტარქტიკის თავზე არსებული ოზონის ხვრელი კი 2060 წლისთვის გაქრება. დედამიწის სამხრეთ ნახევარსფეროში არსებული შეთხელებული ოზონის შრის აღდგენას კიდევ დაახლოებით 32 წელი დასჭირდება.
"ეს სასიხარულო ამბავია. თუ ატმოსფეროში ოზონის შრის გამათხელებელი გაზების გამოყოფას გავაგრძელებდით, ჩვენ სერიოზულ პრობლემამდე მივიდოდით, საბედნიეროდ ჩვენ რეაგირება სწრაფად მოვახდინეთ", - აცხადებს NASA-ს გოდარდის კოსმოსური ფრენის ცენტრის უფროსი მეცნიერი პოლ ნიუმენი.
ატმოსფეროს ზედა ფენებში მყოფი ოზონის შრე დედამიწას მზის ულტრაიისფერი გამოსხივებისგან იცავს, რომელსაც სიმსივნეების გამოწვევა და სხვა პრობლემების შექმნა შეუძლია.
ოზონის შრის მთავარი დამაზიანებელი ფაქტორი ადამიანის მიერ დამზადებული ნივთიერება, ქლორ-ფტორ-ნახშირწყალბადი, იგივე ქფნ-ა, რომელიც საბოლოოდ ატმოსფეროში ბრომსა და ქლორს ათავისუფლებს, რომელიც ოზონის შრეს "ჭამს". ქფნ-ები ძირითადად მაცივრებსა და სხვა გამაგრილებელ მოწყობილობებში გამოიყენება. 1987 წელს მონრეალის პროტოკოლის ფარგლებში ქვეყნები ქფნ-ების აკრძალვაზე შეთანხმდნენ და მისი შემცვლელი, შედარებით უსაფრთხო ნივთიერებების გამოყენებაზე გადავიდნენ.
1990-იან წლებში ოზონის ზედა შრის 10 პროცენტი განადგურებული იყო. 2000-იანი წლებიდან კი ყოველ ათწლეულში მისი სისქე დაახლოებით 1-3 პროცენტით იმატებს.
წელს სამხრეთ პოლუსის თავზე ოზონის ხვრელის მაქსიმალური სიდიდე 24.8 მილიონი კვადრატული კილომეტრი იყო, ეს 16 პროცენტით უფრო პატარაა, ვიდრე ყველაზე დიდი დაფიქსირებული ხვრელი, რომელიც 2006 წელს 29.6 მილიონ კვადრატულ კილომეტრს იკავებდა.
ხვრელი სექტემბერსა და ოქტომბერში თავის მაქსიმალურ ზომას აღწევს, დეკემბრის მეორე ნახევარში კი ქრება, მანამ, სანამ სამხრეთ ნახევარსფეროში გაზაფხული არ დადგება.
ოზონის შრე დედამიწის ზედაპირიდან 10 კილომეტრის სიმაღლეზე იწყება და ის სიგანეში დაახლოებით 40 კილომეტრია. ოზონი უფერო გაზია, რომელიც სამი ჟანგბადის ატომისგან შედგება. თუ ოზონის შრის შეთხელებაზე კაცობრიობას რეაგირება არ ექნებოდა, 2065 წლისთვის მისი ორი მესამედი აღარ იარსებებდა.
თუმცა ბრაიან ტუნი, რომელიც კოლორადოს უნივერსიტეტის მეცნიერია, აცხადებს, რომ სიხარული ნაადრევია. მისი თქმით, ოზონის შრემ აღდგენა ახლახან დაიწყო და ზოგიერთ კვლევაში ოზონის შრის აღდგენის პროცესი ჯერ არც ფიქსირდება.
არსებობს კიდევ ერთი პრობლემა, ბოლო დროს აღმოსავლეთ აზიაში აკრძალული ქფნ-ების გამოყენება ისევ განახლდა, რაც ოზონის შრის აღდგენას ხელს უშლის.
აღსანიშნავია, რომ ოზონის ხვრელმა ანტარქტიკაში გლობალური დათბობის ეფექტები მცირედით გაანეიტრალა, ოზონის შრის სრულად არსებობის შემთხვევაში ანტარქტიკაზე ტემპერატურა უფრო მეტად მოიმატებდა. ეს ნიშნავს, რომ ოზონის შრის აღდგენა კლიმატის ცვლილების გავლენას გაამძაფრებს, თუმცა საბოლოო ჯამში მისი გაქრობით გამოწვეული უარყოფითი შედეგები, ყველა დადებით შედეგს ფარავს, ოზონის შრის განადგურებას შესაძლოა კატასტროფული შედეგები ჰქონდეს.
ახლა აუცილებელია, რომ ის ნივთიერებები, რომლებიც ქფნ-ების ნაცვლად გამოიყენება, ისეთი ნივთიერებებით ჩანაცვლდეს, რომელიც გლობალური დათბობის გაუარესებაში წვლილს არ შეიტანს.
-
შემდეგი პოდკასტი: ხელოვნური ინტელექტის როლი ენის სწავლის პროცესში შემდეგი პოდკასტი: ხელოვნური ინტელექტის როლი ენის სწავლის პროცესში
-
5 ჯანსაღი დესერტი, რომელსაც მარტივად მოამზადებ 5 ჯანსაღი დესერტი, რომელსაც მარტივად მოამზადებ
-
ომბუდსმენი: შევისწავლით ცვლილებას, რომლის მიხედითაც სწავლის დასაწყებად ბავშვს 6 წელი 15 სექტემბრის ჩათვლით უნდა უსრულდებოდეს ომბუდსმენი: შევისწავლით ცვლილებას, რომლის მიხედითაც სწავლის დასაწყებად ბავშვს 6 წელი 15 სექტემბრის ჩათვლით უნდა უსრულდებოდეს
გადახედვა
-
სელფი ქალთა ჩართულობისთვის ტექნოლოგიებში: STEAM დღე გაიმართა სელფი ქალთა ჩართულობისთვის ტექნოლოგიებში: STEAM დღე გაიმართა
-
ახალციხის მერს, ვარლამ წიკლაურს ქონებრივ დეკლარაციაში "იმედისგან" მიღებული ხელფასი ასახული არ აქვს — რა ქონებას ფლობს ყოფილი ჟურნალისტი? ახალციხის მერს, ვარლამ წიკლაურს ქონებრივ დეკლარაციაში "იმედისგან" მიღებული ხელფასი ასახული არ აქვს — რა ქონებას ფლობს ყოფილი ჟურნალისტი?
გადახედვა
-
CashBack-ისა და Mastercard-ის საგაზაფხულო შეთავაზებები ლიბერთის მომხმარებლებს CashBack-ისა და Mastercard-ის საგაზაფხულო შეთავაზებები ლიბერთის მომხმარებლებს
-
ლარი დოლართან და ევროსთან მიმართებით გაუფასურდა ლარი დოლართან და ევროსთან მიმართებით გაუფასურდა
გადახედვა
-
ქვიზი: გამოიცანი ტელენოველა ერთი კადრით ქვიზი: გამოიცანი ტელენოველა ერთი კადრით
-
უოლტერ უაითის ეფექტი — კიბოს დიაგნოზი და კრიმინალი უოლტერ უაითის ეფექტი — კიბოს დიაგნოზი და კრიმინალი
გადახედვა
-
ქვიზი: როგორ გესმის ქართული ანდაზები? ქვიზი: როგორ გესმის ქართული ანდაზები?
-
"ოცნების" პოლიტსაბჭო: "საქართველოში ვერავინ მართალ სიტყვას ვერ ჩაახშობს" "ოცნების" პოლიტსაბჭო: "საქართველოში ვერავინ მართალ სიტყვას ვერ ჩაახშობს"
გადახედვა
-
ტესტი: ვინ იქნებოდი რომის იმპერიაში? ტესტი: ვინ იქნებოდი რომის იმპერიაში?
-
მაზდა ცენტრი თეგეტამ საუკეთესო დისტრიბუტორის ჯილდო მეოთხედ მოიპოვა მაზდა ცენტრი თეგეტამ საუკეთესო დისტრიბუტორის ჯილდო მეოთხედ მოიპოვა
-
ირაკლი კობახიძე აცხადებს, რომ "იმედს" და "პოსტვ"-ის სანქციები დაუწესა "დიფ სტეიტმა" და არა დიდმა ბრიტანეთმა ირაკლი კობახიძე აცხადებს, რომ "იმედს" და "პოსტვ"-ის სანქციები დაუწესა "დიფ სტეიტმა" და არა დიდმა ბრიტანეთმა
გადახედვა
-
რაჟდენ კუპრაშვილი: "იმედი ცოცხალია, კორუფციასთან ბრძოლა გრძელდება" რაჟდენ კუპრაშვილი: "იმედი ცოცხალია, კორუფციასთან ბრძოლა გრძელდება"
გადახედვა
-
"მაგთიკომი" დიდი ბრიტანეთის მიერ დაწესებულ სანქციებთან დაკავშირებით განცხადებას ავრცელებს "მაგთიკომი" დიდი ბრიტანეთის მიერ დაწესებულ სანქციებთან დაკავშირებით განცხადებას ავრცელებს
გადახედვა
-
მთავრობის ახალი დადგენილებით, სასწავლო პროგრამების სიაში ასტროენათმეცნიერება და ასტროარქეოლოგია აღარ იძებნება მთავრობის ახალი დადგენილებით, სასწავლო პროგრამების სიაში ასტროენათმეცნიერება და ასტროარქეოლოგია აღარ იძებნება
გადახედვა
-
რა მოცულობის წყალია ადამიანის ორგანიზმში და რაში გვეხმარება ის რა მოცულობის წყალია ადამიანის ორგანიზმში და რაში გვეხმარება ის
-
რომის პაპმა მღვდლებს მოუწოდა, რომ ქადაგებების დასაწერად ხელოვნური ინტელექტი არ გამოიყენონ რომის პაპმა მღვდლებს მოუწოდა, რომ ქადაგებების დასაწერად ხელოვნური ინტელექტი არ გამოიყენონ
გადახედვა
-
ბილ გეიტსმა ეპსტინთან კავშირის გამო მოიბოდიშა და ორ რუს ქალთან ცოლის ღალატი აღიარა ბილ გეიტსმა ეპსტინთან კავშირის გამო მოიბოდიშა და ორ რუს ქალთან ცოლის ღალატი აღიარა
გადახედვა
-
შალვა პაპუაშვილი: "თუკი "იმედის ბანკი" შეიქმნება და იქნება შესაძლებელი, რომ ფიზიკურმა პირებმა გახსნან ანგარიში, მე აუცილებლად გავხსნი ჩემს ანგარიშს" შალვა პაპუაშვილი: "თუკი "იმედის ბანკი" შეიქმნება და იქნება შესაძლებელი, რომ ფიზიკურმა პირებმა გახსნან ანგარიში, მე აუცილებლად გავხსნი ჩემს ანგარიშს"
გადახედვა
კომენტარები