ავსტრიის ქალაქ ინის ბრაუნაუში, სახლში, სადაც 1889 წელს ადოლფ ჰიტლერი დაიბადა, პოლიციის განყოფილება გაიხსნა. ამის შედეაბ DW წერს. გამოცემა მკითხველს ახსენებს, რომ სწორედ ჰიტლერმა დაიწყო მეორე მსოფლიო ომი, რომელმაც ათობით მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა და გახდა ჰოლოკოსტის — ექვს მილიონზე მეტი ებრაელის სისტემური განადგურების — მთავარი პოლიტიკური ორგანიზატორი.

20-მილიონიანი რეკონსტრუქცია

ვენის ისრაელის რელიგიური თემის პრეზიდენტმა და სპეციალური კომისიის წევრმა, ოსკარ დოიჩმა, 2023 წელს Deutsche Welle-სთან ინტერვიუში ამბობს, რომ მათი "მთავარი მიზანი ყოველთვის იყო, რომ ეს სახლი ნაცისტების მომლოცველობის ადგილად არ ქცეულიყო". მისი თქმით, შენობის გამოყენების სხვა ვარიანტებიც შეიძლებოდა განხილულიყო, თუმცა ამჟამინდელი გადაწყვეტილებაც მისაღებია.

"აქ განთავსდება დემოკრატიული სამართლებრივი სახელმწიფოს პოლიციის განყოფილება, რომლის ერთ-ერთი მთავარი ამოცანაც ნაციონალ-სოციალიზმის აღორძინებასთან ბრძოლაა", — აღნიშნა ავსტრიაში ებრაული საზოგადოების უმთავრესი წარმომადგენლობითი და ადმინისტრაციული ორგანიზაციის ხელმძღვანელმა.

ადგილობრივების არაერთგვაროვანი დამოკიდებულება

შენობის რეკონსტრუქციაზე ავსტრიის სახელმწიფომ დაახლოებით 20 მილიონი ევრო დახარჯა. შენობის ფასადი დღეს მაქსიმალურად სადა და მოკრძალებულია.

ინის ბრაუნაუში დაახლოებით 17 500 ადამიანი ცხოვრობს და პოლიციის სწორედ ამ შენობაში განთავსების გადაწყვეტილებას ყველა ერთნაირად არ აფასებს.

ადგილობრივი სამოქალაქო ინიციატივის "დისკუსია ჰიტლერის სახლის შესახებ" წარმომადგენელმა, ბრაუნაუს მკვიდრმა ეველინე დოლმა, Deutsche Welle-სთან განაცხადა:

"დაიკარგა უნიკალური ისტორიული შესაძლებლობა, კაცობრიობის ისტორიაში ყველაზე საშინელი მასობრივი მკვლელის დაბადების სახლი მდგრადი განვითარების პრინციპებისა და ისტორიული პასუხისმგებლობის გათვალისწინებით გამოყენებულიყო".

რა ბედი ეწია ჰიტლერის დაბადების სახლს

ავსტრიის შინაგან საქმეთა სამინისტრომ შექმნა "ჰიტლერის დაბადების სახლის ისტორიულად სწორი გამოყენების კომისია", რომელსაც ამ ისტორიულად მძიმე მემკვიდრეობის მქონე შენობის მომავალი დანიშნულების განსაზღვრა დაევალა.

განიხილებოდა შენობის დემონტაჟიც, თუმცა საბოლოოდ ამ იდეაზე უარი თქვეს. კომისიამ რეკომენდაცია გასცა, რომ შენობა სოციალურ-საქველმოქმედო ან სახელმწიფო-სამინისტრო დანიშნულებით გამოეყენებინათ.

ჰიტლერის მშობლები, რომლებიც ამ სახლში ბინას ქირაობდნენ, ადოლფის დაბადებიდან სამი წლის შემდეგ იქიდან გადავიდნენ. მიუხედავად ამისა, შენობა სამუდამოდ დაუკავშირდა ისტორიას.

1938 წელს შენობა ჰიტლერის ნაციონალ-სოციალისტურმა გერმანიის მუშათა პარტიამ (NSDAP) შეიძინა და მასში საკუთარი იდეოლოგიის პროპაგანდისთვის განკუთვნილი კულტურული ცენტრი განათავსა. ომის დასრულების შემდეგ შენობა ძველ მფლობელებს დაუბრუნდათ, თუმცა მისი გამოყენების ფორმას სახელმწიფო განსაზღვრავდა, რადგან შენობას მათგან ქირაობდა.

წლების განმავლობაში აქ ფუნქციონირებდა ბიბლიოთეკა, ბანკის ფილიალი, პროფესიული სასწავლებელი, მოგვიანებით კი — სახელოსნო შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის. 2011 წლიდან შენობა ცარიელი იყო.

2016 წელს ავსტრიამ მიიღო გადაწყვეტილება, შენობა კერძო საკუთრებიდან ექსპროპრიაციის გზით სახელმწიფო საკუთრებაში გადაეყვანა. ამისთვის პარლამენტმა სპეციალური კანონიც მიიღო. მიზანი იყო, ადგილი ნეონაცისტების მომლოცველობის ცენტრად არ ქცეულიყო და ობიექტს სიმბოლური მნიშვნელობა დაეკარგა ნაციზმის მხარდამჭერებისთვის.

ყოფილ მფლობელს, გერლინდე პომერს, 810 ათასი ევროს კომპენსაცია გადაუხადეს. მან ეს თანხა არასაკმარისად მიიჩნია და სახელმწიფოსგან მთლიანობაში 1,5 მილიონი ევროს მოთხოვნით სასამართლოს მიმართა, თუმცა ავსტრიის უზენაესმა სასამართლომ მისი სარჩელი არ დააკმაყოფილა.

"დისკუსია ჰიტლერის სახლის შესახებ" წარმომადგენელის, ბრაუნაუს მკვიდრ ეველინე დოლის თქმით, "ბოლო 25 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში არაერთი ინიციატივა არსებობდა, რომ ეს სახლი მშვიდობის, თავისუფლების, დემოკრატიისა და ტოლერანტობისადმი მიძღვნილ შეხვედრების სივრცედ ქცეულიყო — იმ ღირებულებების, რომლებიც დღეს, მომავლის ასაშენებლად, კვლავ განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს. თუმცა ყველა ეს იდეა უარყოფილი იქნა და საბოლოოდ აქ პოლიციის განყოფილება გაიხსნა, რაც კრიტიკის საგანია".