მარიხუანას საკითხებში CNN-ის მიმომხილველის, სენდი ლამოტის სტატია გამოქვეყნდა აქ.

ეს იყო მრგვალთარიღიანი დაბადების დღე (ერთ-ერთი ისეთი, ნულით რომ სრულდება) და ერთკვირიანი ვიზიტისას ვტკბებოდი კოლორადოს განსაცვიფრებელი ბუნებრივი სილამაზით. ჩემმა ქმარმა ჩემს განსაკუთრებულ დღეს ვახშამი დაჯავშნა რესტორანში, მდინარე როარინგ ფორკის ნაპირზე, გლენვუდ სპრინგსში, რასაც მოჰყვა ცოცხალი მუსიკა ჩვენი ისტორიული სასტუმროს ბაღში. რა იქნებოდა უკეთესი საღამო იმის გამოსაცდელად, რაც ათწლეულების განმავლობაში არ გამიკეთებია?

ჩემი ქმარი, ბენი და მე, დილას შევედით კანაფის ლეგალურ მაღაზიაში, ეს წარმოუდგენელი ვარიანტი იყო მაშინ, როცა თინეიჯერები ვიყავით. იმ დროს ბალახს მალულად იღებდით მეგობრების მეგობრებისგან და ცდილობდით, რომ არ დაეჭირეთ. ფსონები მაღალი იყო: მცირე რაოდენობით ფლობაც კი შეიძლებოდა ჩათვლილიყო დანაშაულად, რაც გამოიწვევდა ჯარიმებს, პირობით მსჯავრს ან სერიოზულ პატიმრობას.

ახალგაზრდობაში ხშირად არ ვეწეოდი და მას შემდეგაც დიდად არა, ბალახი უბრალოდ მაძინებს. რა არის ამაში გასართობი? ასე რომ, როდესაც კოლორადოს მაღაზიაში გამყიდველმა შეკვეთა მკითხა, დავბნეული ვიყავი. მივშტერებოდი კედელზე განთავსებულ ოთხ დიდ ეკრანს, სწრაფი კვების რესტორნების მენიუს მსგავსს, სანამ ის მიხსნიდა, როგორ განსხვავებულ რეაქციას გამოიწვევდა კანაფის თითოეული სახეობა.

"სხეულით თრობა გსურთ თუ გონებრივი თრობა?" მკითხა მან. გაოგნებული მივაშტერდი. "დასვენება გინდათ თუ ენერგიით აღვსება?" მე ჩემი ისტორია ავუხსენი. არ მინდოდა ჩაძინება, მაგრამ ნიშნავდა თუ არა ენერგიით აღვსება მოუსვენრობას? არც ეს ჟღერდა სასიამოვნოდ.

"კარგი, მოდით ჰიბრიდი ავიღოთ. თქვენ მიიღებთ საუკეთესოს ორივე სამყაროდან" გადაწყვიტა მან. მე გამოვედი წინასწარ შეხვეული ჯოინთების პატარა კონტეინერით (მადლობა ღმერთს, რადგან შეხვევის უნარი დიდი ხანია დავკარგე) და მზად ვიყავი ჩემი დაბადების დღის თავგადასავლისთვის.

ვახშამი უგემრიელესი იყო, თითქმის ისეთივე სასიამოვნო, როგორც მზის ჩასვლის ოქროსფერი სხივები, რომლებიც მდინარეზე კაშკაშებდნენ. მალე დადგა ჩემი დღესასწაულის შემდეგი ეტაპის დრო. კონტეინერიდან პატარა ჯოინთი ამოვიღე და მოვუკიდე, კვამლი ფილტვებში ჩავუშვი. "შეიკავე!" ვუთხარი საკუთარ თავს, ვცდილობდი არ დამეხველებინა, მაგრამ ვერ შევძელი. ჩემი ახალგაზრდა ვერსიის იმიტირებით, კიდევ ორი ნაფაზი დავარტყი, ყოველ ჯერზე უფრო დიდხანს ვაჩერებდი.

ბენს ჯოინთი მივაწოდე. მან ერთი ნაფაზი დაარტყა, დაახველა და უკან დამიბრუნა. მე კიდევ ერთი, ან იქნებ ორი? და უკან მივეცი. მან გადაწყვიტა ჩაექრო. "ისევ ბავშვივით ვგრძნობ თავს!" ვთქვი სიცილით, როცა სასტუმროში კონცერტის წინ ტანსაცმლის გამოსაცვლელად შევდიოდით. სანამ ოთახამდე მივიდოდით, ნამდვილად თრობის ქვეშ ვიყავი. "შეხედე, ყველაფერი 3D ფილმივით ჩანს", — ვუთხარი ბენს — "შენც ხედავ ამას?"

მოულოდნელად გართობა შეწყდა. სააბაზანოში გაქცევის შემდეგ, მომდევნო ერთი საათი ჩემს ძვირადღირებულ დაბადების დღის ვახშამთან დამშვიდობებას მოვანდომე. ბოლოს საწოლამდე მივბორძიკდი და დავეცი. დრო გადიოდა. იქნებ არა?

ბენი გადმოიხარა და შემანჯღრია. "სუნთქავ? ვერ ვიგებ! 911-ში უნდა დავრეკო". საკმარისად გამოვფხიზლდი, რომ აბსურდული კითხვა დამესვა: "არა, მოიცა, სანამ დარეკავ, მოძებნე: 'შეიძლება თუ არა მოკვდე ბალახის მოწევით?'"

ბალახის სიძლიერე მკვეთრად გაიზარდა

იმ უიღბლო საღამოდან ათ წელზე მეტი გავიდა და უკან მოხედვისას ძნელი დასაჯერებელია, რომ წარმოდგენაც არ მქონდა, რომ კარგი თრობის მისაღებად მთელი ჯოინთის გაზიარების დღეები უკვე ისტორიას ჩაბარდა.

დღეს, როგორც CNN-ის მთავარმა მწერალმა მარიხუანას საკითხებში, ვიცი, რომ THC-ის ან დელტა-9-ტეტრაჰიდროკანაბინოლის დონე, რომელიც კანაფის მთავარი ფსიქოაქტიური ნაერთია, წლების განმავლობაში მკვეთრად გაიზარდა: 1970-იანი წლების დაახლოებით 4%-დან დღეს 20%-მდე.

"მაღაზიებში შეგიძლიათ შეიძინოთ ისეთი კანაფიც კი, რომლის THC შემცველობა 35%-ია", — ამბობს დოქტორი დიპაკ სირილ დ’სოუზა, ვიკრამ სოდჰის ფსიქიატრიის პროფესორი და იელის კანაფის და კანაბინოიდების მეცნიერების ცენტრის დირექტორი ნიუ-ჰეივენში, კონექტიკუტში.

კანაფის კონცენტრატებს, როგორიცაა ცვილი, როზინი, შატერი და ჰაშიშის ზეთი, შეიძლება ჰქონდეთ THC დონე 60%-დან 90%-მდე და "იმ პროდუქტებისთვისაც კი, რომლებიც ეტიკეტირებულია, არსებობს გარკვეული შეშფოთება სიზუსტის შესახებ. ეს არის ის, რაც მომხმარებლებმა უნდა იცოდნენ", — დაამატა დ’სოუზამ.

ამ გაზრდილი სიძლიერის გავლენა ბევრად სცილდება სულელ, უცოდინარ "ბუმერს", რომელიც კოლორადოს სასტუმროს საწოლზე წევს და სიკვდილზე ნერვიულობს. ადამიანების მზარდი რაოდენობისთვის, მაღალი სიძლიერის ბალახი შეიძლება დამანგრეველი იყოს.

კავშირი დამოკიდებულებასთან და ფსიქიკური ჯანმრთელობის გაუარესებასთან

შეერთებულ შტატებში 10-დან დაახლოებით 3 ადამიანს, ვინც დღევანდელ უფრო ძლიერ მარიხუანას იყენებს, აქვს კანაფის მოხმარების დარღვევა, რაც მარიხუანას დამოკიდებულების სამედიცინო ტერმინია. ნარკომანიისა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის მომსახურების ადმინისტრაციის თანახმად, როდესაც მარიხუანას მოხმარება 18 წლამდე ხდება, ყოველი 6 ბავშვიდან ერთი გახდება დამოკიდებული.

სინამდვილეში, 2022 წლის სექტემბრის კვლევების მიხედვით, დაბალი სიძლიერის კანაფთან შედარებით მაღალი სიძლიერის კანაფის გამოყენებისას, დამოკიდებულების რისკი ოთხჯერ მეტია.

დაბალი სიძლიერის პროდუქტები, როგორც წესი, არის 5-დან 10 მილიგრამამდე THC ერთ გრამზე, მითხრა კვლევის თანაავტორმა ტომ ფრიმენმა, ფსიქოლოგიის დეპარტამენტის პროფესორმა და გაერთიანებული სამეფოს ბატის უნივერსიტეტის დამოკიდებულებისა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის ჯგუფის დირექტორმა.

ადამიანები ითვლებიან ბალახზე დამოკიდებულებად, როდესაც მათ აქვთ გამოყენების ძლიერი, უკონტროლო სურვილი, უწევთ მეტის დამატება იმავე თრობის მისაღებად, აგრძელებენ გამოყენებას ჯანმრთელობის, სამსახურებრივი ან სოციალური პრობლემების მიუხედავად და ცდილობენ თავის დანებებას, მაგრამ ვერ ახერხებენ. ნარკომანიის ეროვნული ინსტიტუტის თანახმად, ყოველდღიური ან თითქმის ყოველდღიური გამოყენება ყველაზე მეტად იწვევს დამოკიდებულებას. ასევე შეიძლება როლი ითამაშოს ნარკომანიის ოჯახურმა ისტორიამ და მარიხუანას მოხმარების ხანგრძლივობამ.

ძლიერი ბალახის გამოყენების ზრდასთან ერთად იზრდება მარიხუანასთან დაკავშირებული ფსიქოზის შემთხვევებიც, 2022 წლის სექტემბრის ანგარიშის მიხედვით. ფსიქოზი არის რეალობასთან კონტაქტის დაკარგვა, რაც შეიძლება ხასიათდებოდეს ხმების გაგონებით და ბოდვებით. კვლევამ აჩვენა, რომ როდესაც მაღალი სიძლიერის ბალახს ყოველდღიურად იყენებდნენ, ფსიქოზური აშლილობის რისკი ოთხჯერ გაიზარდა.

ეს ირონიულია, რადგან ექიმები ხშირად ნიშნავენ სამედიცინო კანაფს შფოთვის, დეპრესიის, პოსტტრავმული სტრესული აშლილობის (PTSD) და სხვა ფსიქიკური ჯანმრთელობის მდგომარეობების დროს, თქვა დ’სოუზამ. თუმცა, არსებული ოქროს სტანდარტის კვლევის ორმა ბოლოდროინდელმა ანალიზმა, რომელთაგან ერთ-ერთის თანაავტორი დ’სოუზაა, აჩვენა, რომ სამედიცინო ან რეკრეაციული მარიხუანას გამოყენება ამ პირობებს საერთოდ არ შველის. ბალახმა ასევე არ გააუმჯობესა სხვა ფსიქიკური ჯანმრთელობის მდგომარეობა, როგორიცაა ნერვული ანორექსია, ბიპოლარული აშლილობა ან ფსიქოზური აშლილობები, როგორიცაა შიზოფრენია.

კვლევებმა ბიპოლარული ან ფსიქოზური აშლილობის მაღალი რისკის მქონე პირებში (როგორიცაა ოჯახური ისტორიის მქონე ადამიანები) აჩვენა, რომ მარიხუანას გამოყენება ზრდის სუიციდური აზრების და ფსიქოზური ან ფსიქიკური ჯანმრთელობის აშლილობის განვითარების რისკს. ფსიქიკური მდგომარეობის დაწყების შემდეგ ბალახის გამოყენებამ შეიძლება გაზარდოს რეციდივის შანსი.

მარიხუანას უფრო ხშირი გამოყენება ასევე აზიანებს ტვინის მუშა მეხსიერებას, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს პრობლემები უსაფრთხოებასთან, კომუნიკაციასთან და სამსახურებრივ წარმატებასთან დაკავშირებით, ნათქვამია 2025 წლის კვლევაში.

მოზარდობისას მარიხუანას მოხმარება საშიშია

ექსპერტები ამბობენ, რომ მარიხუანას მოხმარება მოზარდობისა და ახალგაზრდობის პერიოდში განსაკუთრებით საგანგაშოა, რადგან მას შეუძლია ხელი შეუშალოს მეხსიერებას, შემეცნებას და ტვინის ზრდას თინეიჯერის ბუნებრივი განვითარების კრიტიკულ დროს.

მოზარდობისას მოხმარებამ შეიძლება "გამოიწვიოს IQ-ის მუდმივი დაქვეითება 8 ქულით", ნათქვამია SAMHSA-ს ვებსაიტზე — "ეს ქულები არ ბრუნდება მარიხუანასთვის თავის დანებების შემდეგაც კი".

მარიხუანას ჭარბი მოხმარება მოზარდებისა და ახალგაზრდების მიერ გუნება-განწყობის დარღვევებით, როგორიცაა დეპრესია და ბიპოლარული აშლილობა, ასევე დაკავშირებულია თვითდაზიანების, სუიციდის მცდელობისა და სიკვდილის გაზრდილ რისკთან. 2025 წლის ეროვნული გამოკითხვის თანახმად, მერვეკლასელთა 8%-მა, მეათეკლასელთა 16%-მა და მეთორმეტეკლასელთა 26%-მა აღნიშნა მარიხუანას მოხმარება ბოლო 12 თვის განმავლობაში.

"ბევრ ადამიანს სჯერა, რომ მარიხუანა ბუნებრივია და, შესაბამისად, უსაფრთხოა", — მითხრა ადრე დოქტორმა რობერტ პეიჯ II-მ, კოლორადოს უნივერსიტეტის სკაგსის ფარმაციისა და ფარმაცევტული მეცნიერებების სკოლის კლინიკური ფარმაციისა და ფიზიკური მედიცინის პროფესორმა.

"ეს არის ფსიქოტროპული მედიკამენტი, ამიტომ მას ექნება ფსიქოტროპული ეფექტი", — თქვა პეიჯმა, რომელიც ხელმძღვანელობდა ამერიკის გულის ასოციაციის 2020 წლის სამეცნიერო განცხადების სამედიცინო წერის ჯგუფს მარიხუანას შესახებ — "თუ თქვენ გაქვთ ფსიქიატრიული პრობლემები, გააცნობიერეთ, რომ უნდა იყოთ გამჭვირვალე თქვენს პროვაიდერთან და შეატყობინოთ მას, თუ იყენებთ სამედიცინო თუ რეკრეაციული მიზნით".

სხვა მრავალი გავლენა ჯანმრთელობაზე

რისკები სცილდება შემეცნებით განვითარებას და ფსიქიკურ ჯანმრთელობას. ბოლო ათწლეულის განმავლობაში ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ძლიერი მარიხუანას ხშირი მომხმარებლები იმყოფებიან ინსულტის, გულის შეტევის, გულის არითმიის, გულის უკმარისობისა და მიოკარდიტის რისკის ქვეშ, რაც გულის კუნთის ანთებაა.

მარიხუანას რეგულარულ მომხმარებლებს თითქმის 25%-ით მეტი შანსი აქვთ, რომ დასჭირდეთ სასწრაფო დახმარება და ჰოსპიტალიზაცია, ვიდრე არამომხმარებლებს. ბალახის მომხმარებლებს, რომლებიც სტუმრობენ სასწრაფო დახმარების განყოფილებას ან ჰოსპიტალიზებულნი არიან, აქვთ დემენციის 72%-ით მეტი რისკი ზოგად პოპულაციასთან შედარებით, 2025 წლის კვლევის მიხედვით.

ორსული ქალები, რომლებიც იყენებენ მარიხუანას გულისრევის შესამსუბუქებლად, რისკის ქვეშ აყენებენ თავიანთ ჩვილებს. წარსულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ორსულობის დროს მარიხუანას მოხმარება დაკავშირებულია დაბალ წონასთან, იმპულსურობასთან, ჰიპერაქტიურობასთან, ყურადღების სირთულეებთან და ბავშვებში სხვა შემეცნებით და ქცევით პრობლემებთან, აშშ-ს დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრის მონაცემებით. არსებობს კავშირი აუტიზმთანაც. ქალებს, რომლებიც ორსულობისას ბალახს იყენებდნენ, 1.5-ჯერ მეტი შანსი ჰქონდათ, ჰყოლოდათ აუტიზმის მქონე ბავშვი, აჩვენა წინა კვლევამ.

ძლიერ ბალახზე დამოკიდებულება ასევე დაკავშირებულია უცნაურ აშლილობასთან, რომელსაც ინტერნეტში "სკრომიტინგი" შეარქვეს ყვირილისა (screaming) და ძლიერი ღებინების (vomiting) კომბინაციის გამო.

"იკლაკნებიან, მუცელზე ხელს იჭერენ, უჩივიან მუცლის მართლაც ძლიერ ტკივილს და გულისრევას", — მითხრა ადრე დოქტორმა სემ ვანგმა, კოლორადოს ბავშვთა საავადმყოფოს პედიატრიული გადაუდებელი მედიცინის სპეციალისტმა და ტოქსიკოლოგმა.

ეს უჩვეულო მდგომარეობა იზრდება შეერთებულ შტატებში, ამბობენ ექსპერტები, ხოლო სასწრაფო დახმარების განყოფილებებში სულ უფრო მეტი კანაფის მომხმარებელი ხვდება, მათ შორის თინეიჯერებიც. 2021 წლის კვლევამ აჩვენა სასწრაფო დახმარების განყოფილებაში ვიზიტების 29%-იანი ზრდა მას შემდეგ, რაც კოლორადოში მარიხუანას ლეგალიზაცია მოხდა. ღებინების შემთხვევების მესამედზე მეტი იყო 25 წლის და უმცროსი ასაკის ადამიანებში.

იყავით განათლებული მომხმარებელი

მეცნიერება არ არის კანაფის "წინააღმდეგი", ამბობენ ექსპერტები. თუმცა, რაც უფრო მეტი შტატი ახდენს ბალახის ლეგალიზაციას, მკვლევარებს საშუალება ეძლევათ შეისწავლონ კანაფის გავლენა ჯანმრთელობაზე რეალურ სამყაროში და დასკვნები ყოველთვის დადებითი არ არის. მათთვის, ვინც ხანდახან მცირე დოზებს იღებს, კარგი ამბავია: მარიხუანას საფრთხე ყველაზე აშკარაა მაშინ, როცა ადამიანები მას ყოველდღიურად ან თითქმის ყოველდღიურად იყენებენ. ეს არ ნიშნავს, რომ რისკი არ არსებობს, განსაკუთრებით დღევანდელი მაღალი სიძლიერის ჯიშების პირობებში.

"მიუხედავად იმისა, რომ შეიძლება იყოს ათასობით, შესაძლოა მილიონობით ადამიანი, ვინც კანაფს სპორადულად, ძალიან მცირე რაოდენობით იყენებს და არ განიცდის უარყოფით მოვლენებს, ჩვენ ასევე ვიცით ადამიანების შესახებ, რომლებმაც კანაფი რამდენჯერმე გამოიყენეს და განიცადეს კატასტროფული უარყოფითი მოვლენები, რამაც სამუდამოდ შეცვალა მათი ცხოვრების ტრაექტორია", — მითხრა დ’სოუზამ.

სიმძლავრის მკვეთრი ზრდა შეიძლება არ იყოს ნათელი მომხმარებლებისთვის, შიშობენ ექსპერტები, განსაკუთრებით მათთვის, ვისაც ბალახი ჩემსავით ბოლო წლებში (ან ათწლეულებში) არ მოუხმარია.

მიუხედავად იმისა, რომ მაღაზიაში პროდუქტის ეტიკეტზე დახედვამ შეიძლება უთხრას ადამიანს THC-ის "ზუსტი კონცენტრაცია", ეს სულაც არ ხდება არალიცენზირებულ ან არალეგალურ მაღაზიებში. "ადამიანებმა, რომლებიც კანაფს უკანონოდ ყიდულობენ, შესაძლოა ვერ მიიღონ სანდო ინფორმაცია იმ პროდუქტის სიძლიერის შესახებ, რომელსაც მოიხმარენ", — თქვა ფრიმენმა.

გარდა ამისა, კანაფის გარკვეული სახეობები, როგორც წესი, ბევრად უფრო ძლიერია, ვიდრე სხვები, ამბობენ ექსპერტები. კანაფის ექსტრაქტები, მაგალითად, როგორც წესი, უფრო ძლიერია, ვიდრე კანაფის ყვავილები.

მიუხედავად იმისა, რომ ადამიანები ცდილობენ დაარეგულირონ თავიანთი მოხმარება, "მაგალითად, ჯოინთში ნაკლები კანაფის დამატებით ან ნაკლებად ღრმად ჩასუნთქვით", — ეს მცდელობები სრულყოფილად არ მუშაობს, თქვა ფრიმენმა — "უფრო მაღალი სიძლიერის პროდუქტები მომხმარებლებს მაინც აწვდიან THC-ის უფრო დიდ დოზას, ვიდრე დაბალი სიძლიერის პროდუქტები".

ნეტავ ეს ყველაფერი მცოდნოდა, როცა წლების თავშეკავების შემდეგ ისევ გადავწყვიტე მარიხუანას გასინჯვა. შემოვიფარგლებოდი მხოლოდ ერთი ნაფაზით და მართლა ვისიამოვნებდი ჩემი დაბადების დღით, ნაცვლად იმისა, რომ "ფაიფურის ტახტს" ჩავხუტებოდი. მაგრამ იქნებ ასე ჯობია. ბოლოს და ბოლოს, ეს ამბავი წვეულებებზე ყოველთვის დიდ სიცილს იწვევს, ესეც ხომ ღირს რაღაცად, არა?