მეცნიერებმა პაპუა-ახალ გვინეაში ზვიგენების კვლევისას მოულოდნელად სრულიად ახალი სახეობა აღმოაჩინეს. მას დაჯენის მოსიარულე ზვიგენი უწოდეს, ლათინურად Hemiscyllium dudgeonae. დაჯენი იმ მეცნიერის გვარია, რომელმაც იგი იპოვა.

ცნობისთვის, მოსიარულე ზვიგენებს ეს სახელწოდება იმიტომ ჰქვიათ, რომ მათ თავიანთი ფარფლებით ოკეანის ფსკერსა და ხმელეთზე ხოხვა შეუძლიათ.

ადგილობრივ ენაზე ახალ სახეობას kadedekedewa ჰქვია, რაც დაახლოებით "ძაღლ-ზვიგენად" ან "ზარმაც ზვიგენად" ითარგმნება. ამის მიზეზი სახეობის წარმომადგენელთა ოთხი კიდურით მოუქნელი გადაადგილებაა. ისინი ღამის ცხოველთა რიგს მიეკუთვნებიან და მხოლოდ პაპუა-ახალი გვინეის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში გვხვდებიან.

გასულ წელს მკვლევართა გუნდი მილნ-ბეის ყურეში გადაშენების პირას მყოფ ეპოლეტის ზვიგენებს ითვლიდა. ისინი ზღვის ფსკერზე მობინადრე უხერხემლოებით იკვებებიან, ამიტომ ადამიანებისთვის საფრთხეს არ წარმოადგენენ. ასევე, მარჯნის რიფების გასწვრივ გადასაადგილებლად ოთხივე ფარფლს კიდურების მსგავსად იყენებენ.

სწორედ მათზე დაკვირვებისას შენიშნეს აქამდე უცნობი ზვიგენები.

"მაშინვე მივხვდი, რომ ფერების თავისებურება ყველა იმ სახეობისგან განსხვავდებოდა, რომლებიც აქამდე გამომიკვლევია", — განმარტა ჯეს ბლეიკვეიმ, კვლევის თანაავტორმა — "პირველი, რაც თვალში მომხვდა, ზვიგენის ყავისფერ სხეულზე არსებული თეთრი ზოლები იყო. ისინი მკვეთრად განსხვავდება ლეოპარდის მსგავსი ლაქებისგან, რომლებსაც ველოდით".

წყლიდან ამოყვანის შემდეგ მკვლევრებმა ზვიგენი სპეციალურ აბაზანაში ჩასვეს, რომელიც ზღვის წყლით იყო სავსე. ამასობაში მათ მისი სასიცოცხლო პარამეტრები გაზომეს და სისხლისა და ქსოვილის ნიმუშები აიღეს. მომდევნო 2 ღამის განმავლობაში კიდევ 11 მსგავსი ინდივიდი იპოვეს.

ავსტრალიაში ჩატარებული გენეტიკური ანალიზით დადასტურდა, რომ ეს მართლაც ახალი სახეობა იყო. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იმიტომაა, რომ 2013 წლის შემდეგ ამ გვარის ახალი სახეობა აღარ აღმოუჩენიათ.

აღსანიშნავია, რომ Hemiscyllium dudgeonae-ს ჰაბიტატი ნელ-ნელა ნადგურდება. ამის ძირითადი მიზეზები ასეთ რეგიონებში აქტიური თევზჭერა და კლიმატის ცვლილებაა. მკვლევრების თქმით, შემდეგი ექსპედიცია ოქტომბერში იგეგმება. მისი მთავარი მიზანი ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირისთვის (IUCN) სათანადო მონაცემების მიწოდებაა, რათა ახალი სახეობის კლასიფიკაცია შეძლონ: შეიძლება იგი წითელ წიგნში შეიყვანონ, როგორც გადაშენების პირას მყოფი.

ამ ყველაფერთან ერთად, მეცნიერებმა ახალი გვინეის კუნძულზე ეპოლეტის ზვიგენის ორი სახეობის გეოგრაფიული განაწილების შესახებაც მეტი შეიტყვეს. კვლევის მეთოდები ყვინთვას, სასუნთქი მილაკით წყალქვეშ ცურვასა და რიფზე სიარულს მოიცავდა. მეცნიერებმა მოსიარულე ზვიგენები ხელით დაიჭირეს, საბოლოოდ კი 15 სხვადასხვა ლოკაციაზე 70 მოკვლევა ჩატარდა.

მეცნიერები ამბობენ, რომ ახალი კვლევის მეშვეობით მოსიარულე ზვიგენების საცხოვრებელი ადგილების შესახებაც უკეთ გავიგეთ. აქამდე მიიჩნეოდა, რომ ყოველი სახეობა განსხვავებული ჰაბიტატით იყო შეზღუდული, მაგალითად, მდინარეებით ან ღრმა წყლებით. ახლა უკვე ვიცით, რომ პაპუა-ახალი გვინეის აღმოსავლეთ ნაწილში მოსიარულე ზვიგენების განაწილება ერთმანეთს ემთხვევა, თუმცა სხვადასხვა სახეობა ერთსა და იმავე ადგილას არ ცხოვრობს.

საინტერესოა, რომ ახალი სახეობა პაპუა-ახალი გვინეის ეპოლეტის გვარში რიგით მეათეა. ხუთი მათგანი უკვე წითელ წიგნშია შეყვანილი, როგორც გადაშენების პირას მყოფი, კონკრეტულად B კრიტერიუმის ქვეშ. ეს მათი გავრცელების შეზღუდულ გეოგრაფიულ არეალს მოიაზრებს. აღსანიშნავია, რომ ეს კრიტერიუმი ზვიგენების მხოლოდ 3%-ს აქვს მინიჭებული.

ნაშრომი გამოცემაში Zenodo გამოქვეყნდა.