ალბათ, ყველას გსმენიათ სპეციფიკური, ხშირად უხერხული ხუმრობები თუ სიტყვების თამაში, რაც ზოგჯერ ღიმილს, ზოგჯერ კი უხერხულ სიჩუმესაც იწვევს. ამ ხუმრობებს "მამური ხუმრობებს" უწოდებენ. მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ ამ ხუმრობების ტიპს იმაზე დიდი მნიშვნელობა აქვს, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს.

ჩრდილოეთ კაროლინას უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის პროფესორი, პოლ სილვია განმარტავს, რომ "მამურ ხუმრობები" სიმსუბუქის, კეთილგანწყობისა და გულწრფელობის გამო, იუმორის ძალიან პოზიტიური ჟანრია.

"მამური ხუმრობების" ანატომია

ფსიქოლოგი პოლ სილვია ამ ხუმრობების ფენომენს სპეციალურად სწავლობს იმისათვის, რომ დაადგინოს, თუ რა ხდის ზოგიერთ ხუმრობას უფრო სასაცილოს. თავის კვლევაში მან და მისმა კოლეგამ პლატფორმა Reddit-იდან 32 000-ზე მეტი ასეთი ხუმრობა გააანალიზეს. შედეგად, მათ გამოყვეს სამი მთავარი თვისება, რაც საუკეთესო "მამური ხუმრობებს" ახასიათებს:

• სიტყვებით თამაში;
• იდიომების პირდაპირი მნიშვნელობით გამოყენება;
• პედანტური იუმორი.

სილვიას განმარტებით, კლასიკური ხუმრობები ხშირად სიტყვების თამაშს ეფუძნება. მაგალითად: "So long, boiling water. You will be mist" (ინგლისურ ენაზე სიტყვა mist (ორთქლი) და missed (დანაკლისი) ერთნაირად ჟღერს).

მეორე პოპულარული მეთოდი ფრაზების პირდაპირი, ფიზიკური მნიშვნელობით გამოყენებაა: "კალენდარზე ვნერვიულობ, მისი დღეები დათვლილია (I’m worried about the calendar. Its days are numbered)".

რაც შეეხება პედანტურ იუმორს, ამ დროს მთქმელი თავადვე აფუჭებს ხუმრობას და მცდარ მოლოდინს ქმნის: "რა არის ლურჯი და წითელი საღებავის სუნი აქვს? ლურჯი საღებავი (What’s blue and smells like red paint? Blue paint).

Reddit-ის კომენტარების მიხედვით, სილვიამ დაადგინა, რომ ხალხს ყველაზე მეტად კითხვა-პასუხის ფორმის ხუმრობები მოსწონს. მაგალითად: "გსმენიათ იმ ორ ქურდზე, რომლებმაც კალენდარი მოიპარეს? ორივეს ექვს-ექვსი თვე მისცეს".

მკითხველისთვის ყველაზე ახლობელი ბუნების, ჯანმრთელობისა და ფულთან დაკავშირებული თემები აღმოჩნდა, ხოლო პოლიტიკაზე, რელიგიასა და ომზე ხუმრობებმა ნაკლები ინტერესი გამოიწვია.

ფსიქოლოგ პოლ სილვიას თქმით, ყველაზე ცნობილ "მამურ ხუმრობებს" ხშირად განზრახ აქვთ გამაღიზიანებელი ტონი, რათა საუბარი გამოაცოცხლონ და რაც შეიძლება მეტი ხალხი ჩართონ. ამის კლასიკური მაგალითია, როდესაც შვილი ამბობს: "მამა, მშია", მამა კი პასუხობს: "გამარჯობა, მშია, მე მამა ვარ".

იუმორის ფსიქოლოგია

მეცნიერები ხშირად სწავლობენ ორგანიზმის ფიზიკურ რეაქციას სიცილზე, რაც სტრესის, შფოთვისა და დეპრესიის შემცირებაში გვეხმარება. თუმცა, პეპერდინის უნივერსიტეტის კლინიკური ფსიქოლოგი, პროფესორი სტივენ სულთანოვი აღნიშნავს, რომ სიცილის გარდა ემოციური რეაქციაც არსებობს, რომელიც იუმორისგან მიღებულ შინაგან განწყობას ამაღლებს. მისი თქმით, მაშინაც კი, თუ ხუმრობაზე ხმამაღლა არ გვეცინება, პოზიტიურ მუხტს მაინც ვგრძნობთ, ეს კი ჯანმრთელობაზე დადებითად აისახება.

ამასთანავე, იუმორს შემეცნებითი (კოგნიტიური) მხარეც აქვს. ხუმრობის არსის გასაგებად ადამიანს ხშირად უწევს, მოვლენებს სხვა კუთხით შეხედოს. ფსიქოლოგის განმარტებით, აზროვნების ეს ცვლილება სტრესთან გამკლავებასა და ემოციების მართვაში გვეხმარება.

"მამური ხუმრობები" კი სწორედ ამ კოგნიტიურ და სოციალურ ასპექტებს აერთიანებს