დევიდ ატენბორო უკვე ერთი საუკუნეა დედამიწაზე ცხოვრობს. ამ დროის განმავლობაში მან იმოგზაურა ტყეებსა და ოკეანეებში, დაუმეგობრდა გორილების ოჯახს, ააგროვა ნამარხები, ეწვია დამალულ ტომებს, ხელმძღვანელობდა პირველ ფერად ტელემაუწყებლობას ევროპაში, გახმოვანებული აქვს შთამაგონებელი დოკუმენტური ფილმები ასობით მილიონი მაყურებლისთვის, მიღებული აქვს უამრავი ჯილდო, მის პატივსაცემად ეწოდა სახელი ათეულობით სახეობას და ატეხა განგაში კლიმატის ცვლილების შესახებ.

გთავაზობთ რამდენიმე საკვანძო მომენტს ცნობილი გარემოსდაცვითი ტელეწამყვანის დატვირთული და არაჩვეულებრივი ცხოვრებიდან, რომელიც მან ადამიანებთან, ცხოველებთან და მცენარეებთან ერთად გაატარა.

პრინცი, პრინცესა და თუთიყუში

მაშინდელი პრინცი ჩარლზი და პრინცესა ანა ხვდებიან ნატურალისტ დევიდ ატენბოროს Lime Grove-ის სტუდიაში, 1958 წლის 4 იანვარს. ახალგაზრდა სამეფო ოჯახის წევრებს აცნობენ კაკადუს, რომელიც ატენბორომ თავის ბოლო ექსპედიციაში "Zoo Quest" დაიჭირა.

ფოტო: Hulton Archive/Central Press/Getty Images

ტელეწამყვანმა თავისი საფირმო ქარიზმატული სტილი, რბილი იუმორი, სითბო და ცნობისმოყვარეობა, ცნობილ 1954 წლის სერიალში "Zoo Quest" (ზოოპარკის ძიება) ჩამოაყალიბა, რამაც იგი ცნობად ფიგურად აქცია. 1958 წელს ატენბორომ 3 წლის კაკადუ, სახელად კოკი, რომელიც თავის ბოლო ექსპედიციაში დაიჭირა, ბრიტანეთის სამეფო ოჯახის ბავშვებს, ახალგაზრდა პრინც ჩარლზსა და პრინცესა ანას წარუდგინა.

2023 წელს, ჩარლზის კორონაციამდე BBC-სთან ინტერვიუში ამ მოგონების გახსენებისას, ატენბორომ თქვა, რომ თუთიყუში პრინცის ხელზე იჯდა და ფრინველს "ძალიან ძლიერი ნისკარტი და ნაკბენი ჰქონდა. მიუხედავად იმისა, რომ კოკიში დარწმუნებული ვიყავი, მას შეეძლო ჩარლზისთვის ნეკი მოეკვნიტა".

ტელეწამყვანი ატენბორო BBC 2-ის ახალ კონტროლერად დანიშვნის შემდეგ. გადაღებულია Radio Times-ისთვის სერიალ "ტომობრივ თვალთან" (The Tribal Eye) დაკავშირებით, 1974 წლის აპრილში.

ფოტო: Jeremy Grayson/Radio Times/Getty Images

ატენბოროს კარიერა BBC-ში სწრაფად განვითარდა და 1965 წელს იგი BBC-ის ახლად გახსნილი მეორე არხის, BBC 2-ის ხელმძღვანელი გახდა. მან არაერთი ინოვაციური პროექტი ჩაუშვა, მათ შორის მაყურებელს გააცნო არაკონვენციური კომედიური სერიალი მონტი პაითონის მფრინავი ცირკი. შემდგომში, 1968-დან 1972 წლამდე, იგი ტელეპროგრამების დირექტორად მუშაობდა, მოგვიანებით კი გადადგა, რათა საკუთარი გადაცემები შეექმნა.

პირველი კონტაქტი ბიამის ტომთან

ატენბორო ურთიერთობს ბიამის ტომის წევრებთან ახალ გვინეაში, BBC-ის 1971 წლის დოკუმენტური ფილმის "თეთრი ლაქა რუკაზე" გადაღებისას.

ფოტო: BBC

1971 წელს ახალი გვინეის შორეულ ნაწილში გამართული ექსპედიციის დროს, ატენბორომ და მისმა გადამღებმა ჯგუფმა კონტაქტი დაამყარეს მანამდე უცნობ ბიამის ტომთან. ატენბორო ტომს ჟესტებით ეკონტაქტებოდა, ათვალიერებდა მათ სამკაულებს და ინტერესდებოდა რიტუალური პირსინგებით.

2016 წელს CNN-ის ქრისტიან ამანპურთან ინტერვიუში ამ მომენტის გახსენებისას მან თქვა: "ეს საოცარი რამაა. გასაკვირია, რამდენად ბევრის თქმა შეგიძლია ადამიანისთვის, რომელმაც შენი ენიდან ერთი სიტყვაც არ იცის და საერთოდ არასდროს შეხვედრია შენნაირს".

მეგობრობა "განსაკუთრებულ პატარა გორილასთან"

ატენბორომ კავშირი დაამყარა მთის გორილების ჯგუფთან, რომლებსაც კენიაში 1970-იან წლებში შეხვდა.

ფოტო: BBC

კეთილგანწყობილი წამყვანი მხოლოდ ადამიანებთან კი არ პოულობდა საერთო ენას, არამედ რუანდის ვირუნგას მთების ტყეებში გორილების ოჯახსაც დაუმეგობრდა. 1978 წელს ცხოვრება დედამიწაზეს გადაღებისას, 3 წლის გორილამ, სახელად პაბლომ, ატენბორო შეიყვარა და მასთან სათამაშოდ მიწვა.

ამ სცენამ მთელი მსოფლიოს გული მოიგო. მოგვიანებით, 2026 წლის აპრილის ფილმში გორილას ისტორია, ატენბორომ ამ მომენტს უწოდა "ერთ-ერთი უდიდესი წარმატება ბუნების დაცვის ისტორიაში, რაც კი ოდესმე მინახავს". მან დასძინა, რომ ეს კავშირი "მთელი ცხოვრება გამყვა და ყველაფერი იმ ერთი განსაკუთრებული პატარა გორილათი დაიწყო".

საუბარი პატარა მარტორქასთან

ატენბორო ცდილობს "გაესაუბროს" უსინათლო მარტორქას კენიაში, BBC-ის 2013 წლის დოკუმენტური სერიალის აფრიკის გადაღებისას

ფოტო: BBC

ნატურალისტის სურვილი, დაუახლოვდეს ცხოველებს, ნათლად გამოჩნდა კენიაში, Lewa Wildlife Conservancy-ში, უსინათლო პატარა მარტორქასთან ურთიერთობისას. როდესაც გადაღების დროს მარტორქა მას მიუახლოვდა, ატენბორო ოთხზე დადგა, თვალებში ჩახედა და მასთან ერთად ჭყიპინი დაიწყო. მოგვიანებით მან მარტორქა "მომხიბვლელ არსებად" დაახასიათა.

ბავშვი კამპუსში

ძმები რიჩარდ და დევიდ ატენბოროები ერთად პოზირებენ მას შემდეგ, რაც ლესტერის უნივერსიტეტმა მათ საპატიო წოდება მიანიჭა, 2006 წლის 13 ივლისი.

ფოტო: Matthew Lewis/Getty Images

დევიდი და მისი ძმა, განსვენებული მსახიობი და პროდიუსერი რიჩარდ ატენბორო, ლესტერის უნივერსიტეტის კამპუსში გაიზარდნენ, სადაც მათი მამა რექტორი იყო. უნივერსიტეტის ინფორმაციით, ერთხელ რიჩარდმა დევიდი ხუმრობით ჩაკეტა რბილ კედლებიან საკანში, რომელიც ძველებურ ფსიქიატრიულ საავადმყოფოს ეკუთვნოდა. 2006 წელს სასწავლებელმა ძმებს თავისი უმაღლესი ჯილდო გადასცა.

პლანეტის პრიზები

ატენბორო BAFTA-ს დაჯილდოებაზე ლურჯი პლანეტა II-ის გახმოვანებისთვის, 2018 წლის 13 მაისი.

ფოტო: David Fisher/BAFTA/Shutterstock

ატენბოროს ნამუშევრებმა გლობალური აღიარება 2000-იან წლებში პიკს მიაღწია სერიალებით ლურჯი პლანეტა და პლანეტა დედამიწა. მისმა შთამაგონებელმა პროგრამებმა მას სამი ემი მოუტანა, პირველი 2018 წელს, საუკეთესო თხრობისთვის.

სამეფო აღიარება

ატენბორო წმინდა მიქაელისა და წმინდა გიორგის ორდენის დიდი ჯვრის რაინდად კურთხევის შემდეგ, უინძორის ციხესიმაგრეში, 2022 წლის 8 ივნისი.

ფოტო: Jonathan Brady/AP

პირველად ატენბორო რაინდად დედოფალმა ელისაბედ II-მ 1985 წელს აკურთხა. 2022 წელს კი მეფე ჩარლზ III-მ მას მეორე რაინდობა — პრესტიჟული "დიდი ჯვარი" უბოძა გარემოს დაცვასა და ტელემაუწყებლობაში შეტანილი წვლილისთვის. გინესის მსოფლიო რეკორდების მიხედვით, ატენბოროს ყველაზე ხანგრძლივი კარიერა აქვს ტელეწამყვანებს შორის — 70 წელზე მეტი. პრინც უილიამთან ერთად, მან 2019 წელს დააარსა Earthshot Prize, რომელიც ინოვაციურ გარემოსდაცვით გადაწყვეტებს აჯილდოებს.

დედოფალი ელისაბედ II და ატენბორო ბაკინგემის სასახლეში, 2016 წლის 15 ნოემბერი.

ფოტო: Yui Mok/Getty Images

გვირგვინის მეგობარი

ატენბოროს ხანგრძლივი მეგობრობა აკავშირებდა დედოფალ ელისაბედთან. ის წლების განმავლობაში ამზადებდა დედოფლის საშობაო მიმართვებს. 2018 წლის დოკუმენტურ ფილმში ჩანს, როგორ ხუმრობს მონარქი მასთან ერთად ბაკინგემის სასახლის ბაღში სეირნობისას. "ჩემთვის ყველაზე ძვირფასი მისი სიცილის მოსმენა იყო", — თქვა ატენბორომ დედოფლის გარდაცვალების შემდეგ.

უელსის პრინცი და პრინცესა შვილებთან და ატენბოროსთან ერთად, 2020 წელი.

ფოტო: Kensington Palace/AP

ახლა უკვე Netflix-ზე

ატენბორო სერიალის ჩვენი პლანეტა პრემიერაზე ლონდონში, 2019 წლის 4 აპრილი.

ფოტო: Joel C Ryan/Invision/AP

ატენბოროს ხმა Netflix-ზე 2019 წელს სერიალით ჩვენი პლანეტა გაჟღერდა. ამ რვანაწილიანმა პროექტმა მას კიდევ ერთი ემი მოუტანა. პრემიერაზე პრინცმა ჩარლზმა მადლობა გადაუხადა ატენბოროს "იმ ყველაფრისთვის, რაც მან წლების განმავლობაში გააკეთა ბუნების საოცრებების საჩვენებლად და იმ საფრთხეებზე ყურადღების გასამახვილებლად, რაც ჩვენს სამყაროს ემუქრება".