ოქსფორდის უნივერსიტეტმა ChatGPT-ის შემქმნელ კომპანიას ნება დართო, ხელოვნური ინტელექტის მოდელები ბოდლიანის ბიბლიოთეკის ისტორიულ ტექსტებზე გაწვრთნას. შეთანხმების მიხედვით, OpenAI-ის მიერ გაციფრულებული ბიბლიოთეკის მასალები სწორედ კომპანიის მოდელების "საწვრთნელი ბაზის შესავსებად" გამოიყენება.

ოქსფორდმა კომპანიასთან თანამშრომლობის შესახებ 2025 წლის მარტში განაცხადა. უნივერსიტეტის თქმით, OpenAI-ის პროგრამების დახმარებით ბიბლიოთეკის ტექსტების გაციფრულება მასალებს სტუდენტებისა და მკვლევრებისთვის უფრო მარტივად ხელმისაწვდომს გახდიდა. თუმცა, მაშინდელ განცხადებაში ნახსენები არ ყოფილა, რომ ეს მასალა AI მოდელების გასაწვრთნელადაც გამოიყენებოდა. ცნობისთვის, ხელოვნური ინტელექტი უზარმაზარი მოცულობის მონაცემების გადამუშავებით "სწავლობს" სიტყვებს შორის კანონზომიერებების პოვნას, გამართული წინადადებების აგებასა და სხვა რთული დავალებების შესრულებას.

OpenAI-ის წარმომადგენლის განცხადებით, კომპანია ამაყობს, რომ თანამედროვე AI მოდელები მსოფლიოს ისტორიულ ცოდნას მომავლისთვის შემოინახავს. "რადგან ამ ტექნოლოგიას ყოველდღიურად მილიარდზე მეტი ადამიანი იყენებს, მნიშვნელოვანია, რომ ის სხვადასხვა კულტურას, ისტორიასა და შეხედულებას ასახავდეს", — დასძინა მან.

თუმცა, ოქსფორდის უნივერსიტეტის შეხვედრის ოქმებიდან ირკვევა, რომ თანამშრომლებს (მათ შორის, ბოდლიანის ბიბლიოთეკის მმართველი კომიტეტის წევრებს) OpenAI-სთან პარტნიორობა პრობლემურად მიაჩნდათ. კერძოდ, შიშობდნენ, რომ ეს გარიგება უნივერსიტეტის იმიჯს დააზიანებდა და დადებითად არც უნივერსიტეტის გარემოსდაცვით ვალდებულებებზე აისახებოდა.

2025 წლის ივნისის მონაცემებით, ბოდლიანის ბიბლიოთეკის კოლექციიდან OpenAI-ს უკვე გადაეცა ისტორიული დისერტაციების 125 000 დასკანერებული გვერდი. მათ შორისაა მე-19 და მე-20 საუკუნეებში დაცული სადოქტორო ნაშრომები ევროპისა და ამერიკის უნივერსიტეტებიდან.

დასკანერებულ მასალებში ასევე მოხვდა მე-16 საუკუნის ბალადის იშვიათი კოლექცია — სიმღერის ტექსტები და ნოტები, რომლებიც ტიუდორების ეპოქის ინგლისში პირდაპირ ქუჩებში ვრცელდებოდა. გარდა ამისა, უნივერსიტეტის თანამშრომლები განიხილავენ სხვა უნიკალური მასალების გაციფრულებასაც, როგორებიცაა: მე-18 საუკუნის ირლანდიის სახელმწიფო დოკუმენტები, ირლანდიელი მწერლის, მარია ეჯუორთის პირადი წერილები და ცნობილი მეცნიერის, დოროთი ჰოჯკინის სამუშაო რვეულები, რომლებშიც ის პენიცილინზე მუშაობდა.

ოქსფორდის უნივერსიტეტის წარმომადგენლის განმარტებით, გასაციფრულებელი ტექსტების მოცულობა "საკმაოდ მოკრძალებულია" და მხოლოდ იმ მასალებს მოიცავს, რომლებზეც საავტორო უფლებების ვადა უკვე გასულია. მისივე თქმით, დასკანერებულ ასლებზე უფლებებს კვლავ ბიბლიოთეკა ინარჩუნებს და რამდენიმე თვეში ამ მასალებს ინტერნეტში ყველასთვის ღიად და საჯაროდ გამოაქვეყნებს.

ამ შეთანხმების ფარგლებში ბოდლიანის კოლექციები სრულად ხელუხლებელი რჩება. ეს მნიშვნელოვნად განსხვავდება სხვა კომპანიების პრაქტიკისგან, რომლებიც შეძენილ მეორად წიგნებს დასკანერების შემდეგ ანადგურებენ და მაკულატურად აქცევენ. მაგალითად, OpenAI-ის მთავარმა კონკურენტმა, კომპანია Anthropic-მა, ათობით მილიონი დოლარი დახარჯა წიგნების შესაძენად, რომლებსაც სკანერში გასატარებლად ყდებს აცლიან, ფურცლებად შლიან და დასკანერების შემდეგ ანადგურებენ.