"უცხოური აგენტების" შესახებ ექსპერტები საქართველოს პოლიტიკის ინსტიტუტმა (GIP) გამოკითხა.

რატომ არის მნიშვნელოვანი: ანტიდასავლურმა მოძრაობამ, ხალხის ძალამ "უცხოური გავლენის აგენტებზე" კანონპროექტი დააინიცირა.

• კანონით, "უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის უზრუნველყოფის მიზნით", შეიქმნება "უცხოური გავლენის აგენტების" რეესტრი, სადაც დარეგისტრირდება ყველა ის არასამეწარმეო იურიდიული პირი და მედიასაშუალება, რომელთა შემოსავლების 20 პროცენტზე მეტი ფინანსდება უცხოური ძალების მიერ.
• მსგავსი კანონი მოქმედებს რუსეთში — ქართველი დეპუტატების მსგავსად, ოკუპანტი ქვეყნის საკანონმდებლო ორგანო მის მიღებას მოქალაქეების ინტერესების, ქვეყნის უსაფრთხოებისა და სუვერენიტეტის "უცხოური გავლენებისგან" დაცვის მოტივით ხსნიდა, საბოლოოდ, კი თავისუფალი სიტყვის წინააღმდეგ გამოიყენა.
• მმართველი გუნდიდან ამ ინიციატივას არავინ გამიჯვნია და პირიქით, ითქვა, რომ "გამჭვირვალობის პრობლემა" ნამდვილად არსებობს.

დეტალები: როგორც GIP აღნიშნავს, შეფასებები გაკეთებულია მანამდე, სანამ "ხალხის ძალა" ოფიციალურად წარადგენდა კანონპროექტს პარლამენტში 2023 წლის 14 თებერვალს.

• ექსპერტებს ჰკითხეს, რამდენად ეთანხმებიან ან არ ეთანხმებიან ამ დაშვებას: "იმ შემთხვევაში, თუ პარლამენტი მიიღებს კანონს უცხოური გავლენის აგენტის შესახებ, ეს იქნება საქართველოს ევროინტეგრაციული პროცესისგან რადიკალური გადახრა, რაც ნეგატიურად აისახება, სამომავლოდ, ევროპული ინსტიტუტებისგან ფინანსური დახმარების მიღებაზე".
• პასუხები ასე გადანაწილდა:

თამარ ხულორდავა: ქართული ოცნების ყოფილი წევრი ამბობს, რომ არა თუ უცხოური გავლენის აგენტის შესახებ კანონის მიღება, არამედ მისი სერიოზული განხილვაც კი მნიშვნელოვნად დააზიანებს საქართველოს ისედაც შერყეულ საერთაშორისო რეპუტაციას.

• "კანონის საბოლოოდ არ მიღების შემთხვევაშიც კი, მისი განხილვით უდიდესი ზიანი მიადგება არასამთავრობო ორგანიზაციების საქმიანობას".
• "ქვეყანას, რომელიც ზღუდავს სამოქალაქო თავისუფლებებს და აქტივობას, რომელიც მიზანმიმართულ კამპანიას ეწევა სამოქალაქო საზოგადოების წინააღმდეგ არავინ განიხილავს ევროკავშირის წევრობის სერიოზულ კანდიდატად".

თორნიკე გორდაძე: პარიზის პოლიტიკურ მეცნიერებათა ინსტიტუტის დოქტორის თქმით, შესაძლებელია, რომ ამ კანონპროექტზე საუბარი მმართველი ძალის ერთგვარი ტაქტიკაა და ამით ის ცდილობდეს დასავლეთიდან (ევროკავშირიდან და აშშ-დან) გახშირებული კრიტიკაზე რეაგირებას.

• ამბობს, რომ მმართველი პარტია, რომლის ნაწილად და ინსტრუმენტად უნდა განვიხილოთ წამოსული დეპუტატების მოძრაობა, ამით აჩვენებს მზაობას, რომ დასავლეთიდან მომავალ წნეხზე შეუძლია ამგვარი რეაგირება: "ღიად ავტორიტარული რეჟიმის დამყარება, რომლის გეოპოლიტიკური გაგრძელება იქნება საბოლოოდ რუსეთის ორბიტაზე გადასვლა".
• "საქართველოს მთავრობას და პირველ რიგში მის არაფორმალურ მმართველს შესაძლოა ამით სურდეთ დასავლეთს აჩვენონ რომ მათ შეუძლიათ ევროპის და აშშ წინააღმდეგ უფრო აქტიურად იმოქმედონ", — განმარტავს ის.
• მისივე თქმით, კანონს მიიღებენ თუ არა დამოკიდებული იქნება დასავლეთის რეაქციაზე და თუნდაც საქმე კანონპროექტის დამტკიცებამდე არ მივიდეს, ეს აჩვენებს შემდეგს:
• "1. საქართველოს მთავრობისთვის ევრო-ატლანტიკური ინტეგრაცია არის ნაკლებად მნიშვნელოვანი ვიდრე ძალაუფლებაში დარჩენა. ის ადვილად შეელევა ბოლო ათწლეულების პოლიტიკას".
• "2. საქართველოს მთავრობა ფიქრობს, რომ გეოპოლიტიკურად დასავლეთი არის სუსტი და მას შეუძლია შანტაჟის ენით ესაუბროს. ის ხშირად იმეორებს, რომ ევროპას უფრო სჭირდება საქართველო, ვიდრე საქართველოს ევროპა";
• "3. საქართველოს მთავრობა საკმაოდ შორს დგას ღირებულებების კუთხით ევროკავშირსა და აშშ-სგან. მისთვის ბევრად უფრო ახლოა რუსული ან უფრო მსუბუქი უნგრული და თურქული მოდელები".

ნატა საბანაძე: ევროკავშირში საქართველოს მისიის ყოფილი ხელმძღვანელის და ამჟამად მაუნთ ჰოლიოკ კოლეჯში მოწვეული პროფესორის განცხადებით, ეს იქნება ქვეყნის დემოკრატიული განვითარებისგან გადახვევა.

• "უარყოფითად იმოქმედებს ევროინტეგრაციის პროცესზე, რომლისგან გადახვევა უკვე დაწყებულია".
• "ეს კანონი კიდევ ერთი, განსაკუთრებით დამაზიანებელი ნაბიჯი იქნება. ფინანსური სანქცია მოჰყვება თუ არა, რთული სათქმელია სრული დამაჯერებლობით. ალბათობა დიდია".

გია ნოდია: ილიას უნივერსიტეტის პროფესორი აცხადებს, რომ ეს კანონი არსებითად იმეორებს რუსეთის და მისი სატელიტების თუ მიმბაძველების მსგავს კანონმდებლობას.

• "ასეთი ნაბიჯი, ერთი მხრივ, უპირისპირდება ლიბერალურ დემოკრატიულ ღირებულებებს, მეორე მხრივ კი, გამოხატავს მტრულ დამოკიდებულებას დასავლეთის დემოკრატიული ქვეყნების მიმართ".

ჰუბერტუს იანი: კემბრიჯის უნივერსიტეტში რუსეთისა და კავკასიის ისტორიის პროფესორი ამბობს, რომ აღნიშნული პოლიტიკა პირველად მიიღეს და გამოიყენება რუსეთის ფედერაციაში და შედეგს ყველა ხედავს.

• "ამან რუსეთში გამოიწვია დემოკრატიული და სამოქალაქო საზოგადოების სტრუქტურების სრული დემონტაჟი და ავტოკრატიული და კორუმპირებული დიქტატურის აღზევება, რასაც თან ახლავს მრავალი შეუზღუდავი სასჯელი და უდანაშაულო პირების დაპატიმრება".
• "ეს პოლიტიკა დიამეტრულად ეწინააღმდეგება ევროპაში არსებულ იურიდიულ პრაქტიკას და თავისუფლების ტრადიციებს. ეს, ფაქტობრივად, გააჩერებს საქართველოს ევროინტეგრაციის პროცესს (რაც, შესაძლოა, განზრახული იყოს წარმოდგენილი კანონპროექტის მიღმაც)".
• "კანონის მიღება გრძელვადიან გავლენას მოახდენს საქართველოს ეკონომიკურ აღმავლობასა და განვითარებაზე. ამავდროულად, უარყოფითად იმოქმედებს საქართველოში ახალგაზრდა და განათლებულ თაობაზე, რომელთაგან ბევრმა, შესაძლოა, ქვეყნიდან წასვლა მიიჩნიოს გამოსავლად (ისევე, როგორც რუსეთში)".

შტეფან მაისტერი: საერთაშორისო ურთიერთობების გერმანული საბჭოს (DGAP) საერთაშორისო წესრიგისა და მმართველობის ცენტრის ხელმძღვანელი აღმოსავლეთ ევროპაში, რუსეთსა და ცენტრალურ აზიაში აღნიშნავს, რომ საქართველოს მთავრობამ გადაუხვია ტრანსატლანტიკური და ევროპული ინტეგრაციის გზიდან.

• "მისი მოქმედებები მედიის წინააღმდეგ, კანონის უზენაესობის შესუსტება და ახლა კანონპროექტი უცხოელი აგენტების შესახებ ბრიუსელში და ევროკავშირის წევრი ქვეყნების მიერ აღქმულია კრიტიკულად, რადგან საბოლოო ჯამში ის ძირს უთხრის ევროინტეგრაციის საკვანძო კომპონენტებს".
• "უცხოური გავლენის შესახებ კანონი უფრო ახლოსაა რუსულ პრაქტიკასთან, რომელიც ცდილობს, მინიმუმამდე დაიყვანოს საერთაშორისო კონტაქტები და სამოქალაქო საზოგადოების დაფინანსება. ყველაფერი ეს დაკავშირებულია საზოგადოების კონტროლთან და იზოლაციასთან".
• ექსპერტთა შეფასებებს სრულად შეგიძლიათ, გაეცნოთ აქ.