ცნობილი პოლონელი მწერალი ოლგა ტოკარჩუკი კრიტიკის ქარცეცხლში ეხვევა. მწერალმა, რომელმაც 2018 წლის ნობელის პრემია მიიღო ლიტერატურის დარგში, ქალაქ პოზნანში რამდენიმე დღის წინ გამართულ ღონისძიებაზე განაცხადა, რომ მისი მომავალი წიგნის წერის პროცესში ხელოვნური ინტელექტი დაიხმარა.

"ბოლო რომანზე მუშაობისას, [ხელოვნური ინტელექტის] უახლეს მოდელს ვკითხე, რა ტიპის სიმღერებს მოუსმენდნენ ჩემი გმირები საცეკვაოდ რამდენიმე ათეული წლის წინ, AI-მ კი არაერთი სიმღერის სახელი მითხრა", — ჰყვება ტოკარჩუკი, — "ხშირად მას ასევე იდეას მივაწოდებ ხოლმე გასაანალიზებლად და ვეკითხები, 'ძვირფასო, როგორ შეიძლება ეს კარგად განვავითაროთ?'. რა თქმა უნდა, ვიცი, რომ როცა საქმე ეკონომიკას ან რიცხობრივ მონაცემებს ეხება, ალგორითმი ბევრ ფაქტობრივ შეცდომას უშვებს, მაგრამ ლიტერატურულ საქმიანობაში ეს ტექნოლოგია წარმოუდგენელ უპირატესობას გვაძლევს".

ნობელიანტი მწერალი ასევე ამატებს, რომ ეკონომიკური თვალსაზრისით, მწერლებისთვის უკვე ნაკლებად მიმზიდველი შეიძლება იყოს დიდი მოცულობის ტექსტებზე მუშაობა. თუმცა, სამომავლოდ "ხელოვნურ ინტელექტთან სიმბიოზური ურთიერთობა და თანამშრომლობა" ავტორებს, შესაძლოა, დიდად დაეხმაროს ამ მხრივ.

"გავრცელებული შიშების მიუხედავად, მიმაჩნია, რომ ჩვენ, მწერლები, ჩვენი საქმიანობის სპეციფიკიდან გამომდინარე, უფრო სწრაფად დავუახლოვდებით ისეთ ხელსაწყოებს, როგორიც ხელოვნური ინტელექტია. [...] თავად ვიყიდე უახლესი, ყველაზე მაღალი ხარისხის ენობრივი მოდელი და გაოცებული ვარ, როგორ დაუჯერებლად აფართოებს ჩემი ხედვის არეალსა და აღრმავებს შემოქმედებით აზროვნებას".

პოლონელი მწერლის ამ განცხადებებს მალევე მოჰყვა დიდი და ერთმნიშვნელოვნად უარყოფითი გამოხმაურება. კრიტიკის საპასუხოდ, ტოკარჩუკმა ვებგამოცემა Lit Hub-ს, რომელმაც პირველმა გაავრცელა ამბავი ინგლისურად, წერილი გაუგზავნა და განმარტა, რომ ახალი წიგნი ხელოვნური ინტელექტით არ დაუწერია. ათწლეულებია, დამოუკიდებლად ვწერო, ამატებს ტოკარჩუკი და ხსნის, რომ ხალხის უმრავლესობის მსგავსად, AI-ს ისიც კვლევისა და ფაქტების სწრაფად გადამოწმებისთვის იყენებს, მაგრამ "დამატებით" კიდევ ამოწმებს ხოლმე ინფორმაციას.

ტოკარჩუკის განმარტების მიუხედავად, კრიტიკის ტალღა არ შეწყვეტილა და მის განცხადებებს ზოგიერთ გამოცემაში მწვავედ უპასუხეს კიდეც.

"ტოკარჩუკი იმედოვნებს, რომ მომავალში მწერლებსა და მანქანურ ენობრივ მოდელებს შორის სიმბიოზური ურთიერთობა და თანამშრომლობა შედგება, რაც ორივე მხარისთვის მოიტანს სარგებელს. თუმცა, ეს ზუსტად ის ნაცნობი ნარატივია, რომელსაც შემოქმედებით ინდუსტრიაში AI-ის ინტეგრირების მომხრეები ხშირად იმეორებენ", — წერს ჟურნალი ArtReview, — "ამჟამინდელი ეკონომიკური ამინდის გათვალისწინებით, ეს სასაცილოდ გულუბრყვილო აზრია, ან, უფრო სავარაუდოა, რომ გააზრებული გადაწყვეტილებაა, მოგებაზე გათვლა პრაგმატულ მიდგომად შეფუთოს".

მწერლები AI-ის წინააღმდეგ

ხელოვნური ინტელექტის მიერ ხელოვნების სფეროსთვის საფრთხის შექმნის პოტენციალით მწერლებმა ბევრჯერ გამოთქვეს შეშფოთება. რამდენიმე მათგანმა, მათ შორის, ჯორჯ რ.რ. მარტინმა და ჯოდი პიკომ, 2023 წელს ერთობლივი დავაც წამოიწყო ChatGPT-ის შემქმნელი კომპანიის, OpenAI-ის, წინააღმდეგ.

• ლოდინით დაღლილმა ფანმა GOT-ის ბოლო ორი წიგნი ხელოვნურ ინტელექტს დააწერინა

მწერლების თქმით, კომპანია ენის მასშტაბური მოდელების შესაქმნელად უნებართვოდ იყენებს საავტორო მასალებს. ამასთან, 10 ათასზე მეტმა მწერალმა, მათ შორის ჯეიმზ პეტერსონმა და მარგარეტ ეტვუდმა, ხელი მოაწერა ღია წერილს, რომელიც ხელოვნური ინტელექტის ინდუსტრიას მოუწოდებს, სისტემების გასაწვრთნელად მათი ტექსტების გამოყენებამდე ნებართვა აიღონ და სათანადო კომპენსაციაც გადაუხადონ.

ცნობილმა მწერლებმა გამომცემლებს გასულ წელსაც მიმართეს ღია წერილით და თავიანთი უფლებების დაცვა მოითხოვეს. მათ მოთხოვნებს შორისაა, არ გამოიცეს AI-ხელსაწყოებით დაწერილი წიგნები (თუნდაც მალულად, გამოგონილი მწერლის ფსევდონიმით), არ გამოიყენონ AI წიგნებისთვის ყდის თუ სხვა დიზაინის შესაქმნელად, არ ჩაანაცვლონ სრულად ან ნაწილობრივ თანამშრომლები AI-ით და დაიქირაონ მხოლოდ ადამიანები აუდიოწიგნების გასახმოვანებლად. ავტორების თქმით, სამომავლოდ მათი ხელშეკრულებები ამ მოთხოვნებს ასახავს.

"მივექანებით მომავლისკენ, სადაც ჩვენს რომანებს, ბიოგრაფიებს, ლექსებსა თუ მემუარებს — ადამიანური გამოცდილების ამსახველ ტექსტებს — 'დაწერს' ხელოვნური ინტელექტი, რომელსაც, თავისთავად, არ შეუძლია, იცოდეს, რას ნიშნავს ადამიანური გამოცდილება: ტკივილი, შიმშილი ან სიყვარული", — ნათქვამია წერილში, — "AI ისეთ შთაბეჭდილებას კი ტოვებს, რომ ადამიანურობა ესმის, მაგრამ, სინამდვილეში, მხოლოდ ადამიანს შეუძლია მეორე ადამიანთან დალაპარაკება და მისი გაგება. ყოველ ჯერზე, როცა AI-ს სწერენ, ბოტი საპასუხოდ გამოიყენებს ენას, რომელიც ჩვენ მიერ შექმნილი ხელოვნების სინთეზით შეიქმნა. ისე, რომ ჩვენგან არც ნებართვა არ აუღიათ, არც კომპენსაცია არ გადაუხდიათ და არც თავაზიანობისთვის არ გამოუჩენიათ მადლიერება".

ხელმომწერი მწერლების თქმით, მათი ამბები მოიპარეს ხელოვნური ინტელექტის მოდელების გასაწვრთნელად, ეს მოდელები კი, "კაპიტალისტური წინდაუხედავი სიხარბის გამარჯვების შემთხვევაში, მალე დააგენერირებს წიგნებს, რომლებიც წიგნის მაღაზიებში გამოჩნდება".

• ფრანგული გამომცემლობა წიგნების თარგმნისთვის ხელოვნურ ინტელექტს გამოიყენებს

ეს შიშები უსაფუძვლო არაა: ბოლო პერიოდში რეზონანსულ ამბად იქცა "მწერალ" კორალ ჰარტის შემთხვევა, რომელმაც მხოლოდ გასულ წელს 200-მდე "წიგნი" დააგენერირებინა ხელოვნურ ინტელექტს და მათი 50 ათასამდე ეგზემპლარი გაყიდა, რამაც ექვსნიშნა შემოსავალი მოუტანა.