ჯიმ ჯარმუში: მე უბრალოდ მშვენიერების გადარჩენა მინდა
ფოტო: François Berthier/Paris Match/Contour by Getty Images
ჯიმ ჯარმუში ოჰაიოს შტატის ინდუსტრიულ ქალაქში, აკრონში გაიზარდა, რომელშიც ტოქსიკური მდინარე კუიაჰოგა მოედინებოდა. ქარხნები ნარჩენებს სწორედ მდინარეში უშვებდნენ, რამაც საშინელი შედეგი იქონია. 1969 წელს კი მდინარეს ცეცხლი წაეკიდა, რაც მის ზედაპირზე დაგროვებულმა ცხიმოვანმა მასამ, სხვადასხვა ნარჩენებმა და ამ ზედაპირზე მოხვედრილმა ნაპერწკალმა გამოიწვია. 50 წლის შემდეგაც ჯარმუშს საკმაოდ კარგად ახსოვს ეს ყველაფერი: "თუ თანამედროვე ამერიკული ცხოვრებისთვის მეტაფორას ეძებ, ამაზე აშკარა მაგალითის პოვნა ძნელია, როდესაც ადგილობრივ მდინარეს ცეცხლი უკიდია".
როგორც რეჟისორს, ჯარმუშს მოსწონს სამყაროს დეტალებზე დაკვირვება და მათზე ფილმების გადაღება. ის იღებს ისეთ კინოსაც, რომელიცდინებას მიჰყვება და ისეთსაც, რომელიც მუდმივად ეძებს სიახლეებს. ეს ინტერესი მას საკმაოდ კარგად გამოადგა 1984 წელს გადაღებული Stranger Than Paradise-დან 2016 წლის მედიტაციურ Paterson-მდე. თუმცა, როდესაც სრული სურათი ასეთი საშიშია, პატარა დეტალებზე კონცენტრირება რთულია. ამაზე ჯარმუში ამბობს: "ნათელია, რომ ეკოლოგიურ კრიზისში ვცხოვრობთ და სიტუაცია უფრო და უფრო უარესდება. საფრთხეს კი მეცნიერების უარყოფა და კორპორაციული სიხარბე გვიქმნის. თუ ეს ჩვენი გზაა, რომელსაც მივყვებით, მაშინ ეს ყველაფერი სამყაროს დასასრულამდე მიგვიყვანს".
კადრი ფილმიდან მკვდრები არ კვდებიან
ფოტო: Landmark Media/Alamy
თუ აპოკალიფსი მოხდება, The Dead Don’t Die გვიჩვენებს, თუ როგორ შეიძლება განვითარდეს მოვლენები. ჯარმუში ფილმს კომედიად აღიარებს, თუმცა ისეთი მაინც არ არის, როგორიც უნდა ყოფილიყო.
"ტონი იმისგან განსხვავებულია, რაც მინდოდა რომ ყოფილიყო. უფრო მუქია ვიდრე წარმომედგინა, განსაკუთრებით დასასრული. ვცდილობ ასეთი რამეების ღრმა ანალიზი არ დავიწყო, თუმცა ეს იმ სამყაროს ანარეკლია, რომელშიც ვცხოვრობ. გარემოს მკრთალი კრიზისი ღრუბლად იქცა. ფილმზე ორი წელი ვმუშაობდი და მთელი ამ დროის განმავლობაში, პლანეტა ყოველდღიურად იცვლებოდა"
ფილმი ჯარმუშის სახლთან ახლოს გადაიღეს, ნიუ-იორკთან ახლოს, ქალაქ კინგსტონისა და ფლიშმანის მახლობლად. პროდაქშენი თითქოს უფრო მარტივი უნდა ყოფილიყო, თუმცა ასე არ აღმოჩნდა. გადაღებას საშინელი განრიგი ჰქონდა, ადამ დრაივერი მხოლოდ სამი კვირით ჰყავდათ. ყველაფერს კი ისიც ემატებოდა, რომ მუდმივად წვიმდა. ჯარმუშს გრიპი დაემართა, გადასაღებ მოედანზე კი ფეხის ცერა თითი მოიტეხა. "ამ ყველაფრის შემდეგ კი უნდა გვეჩქარა, რომ ფილმი დაგვემთავრებინა, რომ შემდეგ კანისთვის მიგვეცა. ფილმს საერთოდ არ შევცვლიდი, თუმცა დრო რომ მქონოდა, ალბათ უფრო მეტს ვიფიქრებდი იმაზე, თუ რას ვაკეთებდი. ჩემი ხელიდან ფილმი ისე გასხლტა, როგორც ბავშვი მდინარის ნაპირთან".
ბავშვობაში, აკრონში ცხოვრებისას, ისევე როგორც ყველა ჯარმუშიც ფიქრობდა წასვლაზე. პატარა და კონსერვატიული ქალაქი იყო. ყველა რეზინის კომპანიებში მუშაობდა: მამამისი BF Goodrich-ისთვის, ბიძამისი Goodyear-ისთვის, მისი მეზობელი Firestone-ისთვის. დედამისი ბეტი ფრენჩი აკრონ ბიკონ ჟურნალში რეპორტიორი იყო ხელოვნების მიმართულებით. მას მიმოხილვაც კი ჰქონდა დაწერილი ახალგაზრდა მარლონ ბრანდოზე, რომელიც ფილმში A Streetcar Named Desire-ში თამაშობდა. თუმცა შემდეგ გათხოვდა, ყოველდღიური სამსახური დაიწყო და მისმა კაბინეტმა სახლის ზედა პატარა ოთახში გადაინაცვლა. ჯარმუში იხსენებს ხმას, რომელსაც მისი საბეჭდი მანქანა გამოსცემდა, როდესაც ფრილანსერად მუშაობისას ადგილობრივი ჟურნალისთვის სტატიებს წერდა.
მისი თქმით, ხელოვნებისადმი, მუსიკისა და ფილმების მიმართ გაჩენილ ადრეულ ინტერესში დედამის ძალიან დიდი წვლილი მიუძღვის. თუმცა იმასაც ამბობს, რომ მასზე დიდი ზეგავლენა იქონია სატელევიზიო პერსონაჟმა სახელად გოულარდი, რომელიც B კატეგორიის ფილმების კოსტუმირებული წარმდგენი იყო კლივლენდის სატეელვიზიო არხზე. გოულარდის პოსტერს ჯარმუშის ბოლო ფილმშიც მოკრავთ თვალს, რაც ჯარმუშის პატივიცემის ნიშანია. (სატელევიზიო პერსონაჟს ერნი ანდერსონი ასრულებდა, რომელიც რეალურ ცხოვრებაში პოლ ტომას ანდერსონის მამა გახლავთ).
"მას სატელევიზიო შოუ ჰქონდა, პარასკევს, საღამოს 11:30-ზე, სადაც საი-ფაის, ჰორორს ან მონსტრებზე გადაღებულ ფილმებს აჩვენებდა ხოლმე, ძირითადად მაინც მონსტრების ფილმებს. შუაში კი ათას სიგიჟეს აკეთებდა. ბიტნიკი იყო, ნიკაპზე მოშვებული წვერით, ლაბორატორიის თეთრ პალტოში გამოწყობილი. ეკეთა მუქი სათვალე, რომელსაც ცალი ლინზა არ ჰქონდა. იყენებდა ბევრ გამოგონილ ჰიპსტერულ ფრაზას. ის მანქანების პატარა მოდელებს ალუბლის ბომბებით აფეთქებდა და ადრეული კინესკოპურ ეფექტს იყენებდა, როდესაც საკუთარ თავს იმ ფილმში სვამდა, რომელსაც გვიჩვენებდა. ასე რომ, თუ ვინმე ისეთს ჰკითხავთ ვინ იყო გოულარდი, ვინც 60-იან წლებში ჩრდილო-აღმოსავლეთ ოჰაიოში ცხოვრობდა, აუცილებლად ეცოდინება და მოგიყვებათ რა გავლენა ჰქონდა მას ჩვენზე".
ჯიმ ჯარმუში, 1984 წელი.
ფოტო: Everett Collection/Rex
ჰიჩკოკმა ერთხელ თქვა, რომ დრამა - ეს არის ცხოვრება, რომელშიც მოსაბეზრებელი მომენტები ამოჭრილია. ჯარმუშის ფილმები კი თითქოს ამ აზრის გასატესტად არის შექმნილი, რომ ყველაფერი ყირაზე დააყენოს. მის ფილმებში სცენები ერთმანეთზე ისე გადადის, თითქოს უფრო ტრადიციული ფილმიდან ამოჭრილი, ცენტრალური სცენებს სამონტაჟოში მორჩენილი, იატაკზე დაყრილი დაზიანებული სცენები მიაბეს. 1986 წელს ის იღებს Down by Law-ს, დრამას ციხიდან გაქცევაზე, სადაც ციხიდან გაქცევას აიგნორებს. 1995 წლის ვესტერნისთვის Dead Man მას განსაკუთრებული ვნება ჰქონდა, ეპოვნა ყველაზე ბანალური ადგილები ორეგონსა და არიზონაში. თუმცა, საუკეთესო შემთხვევაში, მისი ფილმები დამაფიქრებელი და პოეტური, საყოველთაო ამერიკული ისტორიებია, რომლებსაც აზიური არტჰაუსის აუჩქარებელი ტემპი აქვს. 1989 გადაღებულ Mystery Train-ზე როჯერ ებერტი წერს - "ამ ფილმში საუკეთესო ის არის, რომ ამერიკის ისეთ ნაწილს გაჩვენებს, რომელსაც გრძნობ, რომ შენც აღმოაჩენდი, რომ გცოდნოდა საით გაგეხედა.
ჯარმუშის თქმით, ფილმები მისი ანარეკლია. "ვიცი, რომ ლაკონური მიდგომა მაქვს, დროის კუთხით. ვიცი, რომ ნელა ვსაუბრობ. ნელა ვფიქრობ. ნელი მუსიკა მომწონს. ნელი ფილმები მომწონს. ეს მუდმივია, სახასიათო. გოდარმა თქვა, რომ ყველა რეჟისორი ერთი და იგივე ფილმს იღებს, ისევ და ისევ. ჩემს შემთხვევაში ეს მართალია.
ერთი რაღაც არის, ყველა რეჟისორის დილემაა... კინოს სილამაზე იმაშია, რომ პლატონის გამოქვაბულში შედიხარ. ჩადიხარ ბნელ ოთახში და შედიხარ ისეთ სამყაროში, რომელზეც არაფერი იცი. მიდიხარ ისეთ მოგზაურობაში, რომელშიც არ იცი რა მოლოდინი უნდა გქონდეს. მაგრამ თუ სცენარი უკვე დაწერილი გაქვს, ფული შეაგროვე, გადაიღე ფილმი და შემდეგ სამონტაჟოში დაჯექი ექვსი თვის განმავლობაში, ამ სამყაროში ვეღარ დაბრუნდები. ეს გამოცდილება უკვე წაგართვეს, დაკარგე, რადგანაც რეზულტატს ვერ ნახავ, თუ რა გადაიღე. სხვების ინტერპრეტაციები უფრო ვალიდური იქნება, ვიდრე შენი საკუთარი.
თუ რამეს ზედმეტად დიდხანს უყურებ, მიხვდები, რომ ყველა ელემენტი ერთმანეთს რაღაცნაირად ეწინააღმდეგება. ეს ყველა ფილმის ჭეშმარიტებაა, ყველა ადამიანის. მაგალითად მე შემომხედეთ, ძალიან სერიოზულად ვუდგები პლანეტის მდგომარეობას. გრეტა სანბერგის ქმედებები და გადაშენების აჯანყება ჩემთვის ძალიან შთამბეჭდავია. თუმცა ამ ყველაფერთან ერთად ჟანრულ, გასართობ ფილმს ვიღებ, დავდივარ ნავთობზე მომუშავე მანქანით. ვიყენებ საკრედიტო ბარათებს და პლასტმასს. რას ვაკეთებ? ეს ყველაფერი მხოლოდ თეთრია თუ შავი? მე უბრალოდ ამ პრობლემის ნაწილი ვარ, თუ ამ პრობლემის მოგვარების ნაწილიც? ნეგატივის მხარეს არ ვარ, არ ვარ ფატალისტი. მე უბრალოდ მშვენიერების გადარჩენა მინდა, მე ცხოვრების საიდუმლოებების მხარეს ვარ".
-
სსე: ქვეყნის მასშტაბით ელექტროენერგიის სრულად აღდგენის პროცესი უმოკლეს დროში დასრულდება სსე: ქვეყნის მასშტაბით ელექტროენერგიის სრულად აღდგენის პროცესი უმოკლეს დროში დასრულდება
გადახედვა
-
საქართველოში ელექტროენერგიის მიწოდება კვლავ ავარიულად შეწყდა საქართველოში ელექტროენერგიის მიწოდება კვლავ ავარიულად შეწყდა
გადახედვა
-
მეცნიერებმა ტურინის სუდარაზე ადამიანების, მცენარეებისა და ცხოველების დნმ აღმოაჩინეს მეცნიერებმა ტურინის სუდარაზე ადამიანების, მცენარეებისა და ცხოველების დნმ აღმოაჩინეს
გადახედვა
-
SpaceX-ის აქციების ფასი რეკორდულად დაეცა SpaceX-ის აქციების ფასი რეკორდულად დაეცა
გადახედვა
-
რატომ დაუკავშირეს ძველეგვიპტელებმა ბაბუინები და იბისები მთვარეს? — კვლევა რატომ დაუკავშირეს ძველეგვიპტელებმა ბაბუინები და იბისები მთვარეს? — კვლევა
გადახედვა
-
როგორ ატარებდნენ ინკები მსხვერპლშეწირვის რიტუალს? — ახალი დეტალები როგორ ატარებდნენ ინკები მსხვერპლშეწირვის რიტუალს? — ახალი დეტალები
გადახედვა
-
ვარჯიშის მეცნიერება: რატომ იზრდება კუნთები მძიმეების აწევისას და რა (არ) წვავს ცხიმს? ვარჯიშის მეცნიერება: რატომ იზრდება კუნთები მძიმეების აწევისას და რა (არ) წვავს ცხიმს?
-
პროკურატურამ ვაკეში მომხდარ სროლის ფაქტზე ნიკოლოზ კაპანაძეს ბრალი 4 მუხლით წარუდგინა პროკურატურამ ვაკეში მომხდარ სროლის ფაქტზე ნიკოლოზ კაპანაძეს ბრალი 4 მუხლით წარუდგინა
გადახედვა
-
სემეკმა საქართველოს ელექტროსისტემაში მომხდარი მასშტაბური ავარიის გამომწვევი მიზეზების შესწავლა დაიწყო სემეკმა საქართველოს ელექტროსისტემაში მომხდარი მასშტაბური ავარიის გამომწვევი მიზეზების შესწავლა დაიწყო
გადახედვა
-
შსს: კახეთში კაცმა მამა ბლაგვი საგნით მოკლა და კვალის დაფარვის მიზნით სახლის ეზოში დამარხა შსს: კახეთში კაცმა მამა ბლაგვი საგნით მოკლა და კვალის დაფარვის მიზნით სახლის ეზოში დამარხა
გადახედვა
-
ელენე ხოშტარია: აბსოლუტურად ვიზიარებ "ჯერ საქართველოს" ამოცანას მთელი ოპოზიციის კონსოლიდაციის შესახებ თავისუფალი და სამართლიანი არჩევნების გარშემო ელენე ხოშტარია: აბსოლუტურად ვიზიარებ "ჯერ საქართველოს" ამოცანას მთელი ოპოზიციის კონსოლიდაციის შესახებ თავისუფალი და სამართლიანი არჩევნების გარშემო
გადახედვა
-
პროკურატურა ონისე ოქრიაშვილზე თავდამსხმელისთვის 5 000-ლარიანი გირაოს შეფარდებას ითხოვს პროკურატურა ონისე ოქრიაშვილზე თავდამსხმელისთვის 5 000-ლარიანი გირაოს შეფარდებას ითხოვს
გადახედვა
-
ოპერის თეატრთან მდებარე მშენებარე კომპლექსიდან მუშა გადმოვარდა და გარდაიცვალა ოპერის თეატრთან მდებარე მშენებარე კომპლექსიდან მუშა გადმოვარდა და გარდაიცვალა
გადახედვა
-
სუს: სხვისი კუთვნილი 18 000-ზე მეტი კვ/მ მიწის $1.2 მლნ-ად გაყიდვის მცდელობისას 1 პირი დააკავეს სუს: სხვისი კუთვნილი 18 000-ზე მეტი კვ/მ მიწის $1.2 მლნ-ად გაყიდვის მცდელობისას 1 პირი დააკავეს
გადახედვა
-
OpenAI-ის ინციდენტის შემდეგ, აშშ-ის კანონმდებლები "AI Kill Switch"-ს ითხოვენ OpenAI-ის ინციდენტის შემდეგ, აშშ-ის კანონმდებლები "AI Kill Switch"-ს ითხოვენ
გადახედვა
-
"გახარია საქართველოსთვის" სუს-ს ჩორჩანას საგუშაგოზე მოლაპარაკებების გასაჯაროებას სთხოვს "გახარია საქართველოსთვის" სუს-ს ჩორჩანას საგუშაგოზე მოლაპარაკებების გასაჯაროებას სთხოვს
გადახედვა
-
საბავშვო ევროვიზიაზე წელს 16 ქვეყანა მიიღებს მონაწილეობას — ნახეთ სია საბავშვო ევროვიზიაზე წელს 16 ქვეყანა მიიღებს მონაწილეობას — ნახეთ სია
გადახედვა
-
საგარეო უწყება იმედოვნებს, რომ ყულევის ქარხნის სანქციების ჩამონათვალში შეტანის გადაწყვეტილება გადაიხეება საგარეო უწყება იმედოვნებს, რომ ყულევის ქარხნის სანქციების ჩამონათვალში შეტანის გადაწყვეტილება გადაიხეება
გადახედვა
-
შესაძლოა, მეცნიერებმა მზის "დაკარგული" ვერცხლის საიდუმლო ამოხსნეს შესაძლოა, მეცნიერებმა მზის "დაკარგული" ვერცხლის საიდუმლო ამოხსნეს
გადახედვა
-
ქვიზი: გამოიცანი ქვეწარმავალი ფოტოთი ქვიზი: გამოიცანი ქვეწარმავალი ფოტოთი
-
საქართველოს ბანკის ტერმინალი სალარო აპარატის ფუნქციით 0% საკომისიო საბარათე გადახდებზე მიკრო და მცირე ბიზნესისთვის საქართველოს ბანკის ტერმინალი სალარო აპარატის ფუნქციით 0% საკომისიო საბარათე გადახდებზე მიკრო და მცირე ბიზნესისთვის
კომენტარები