ვარსკვლავების გროვამ შეიძლება ჩვენი კოსმიური წარმომავლობა გამოააშკარაოს
ფოტო: ESO / F. Ferraro
წარმოუდგენლად შორს, მზის სისტემიდან 19 ათასი სინათლის წელიწადის დაშორებით, მშვილდოსნის თანავარსკვლავედში, ვარსკვლავების უნიკალური გროვა აღმოაჩინეს. როგორც მონაცემთა ანალიზით დადგინდა, ტარზან 5 (ასე უწოდეს ამ ვარსკვლავურ გროვას) ირმის ნახტომის ერთგვარი “არქეოლოგიური ნარჩენია” და მისი ფორმა იმ პერიოდით თარიღდება, როდესაც ჩვენი გალაქტიკა ჩამოყალიბებას იწყებდა.
40 წლის მანძილზე ტარზან 5 უბრალოდ სფერული გროვა ეგონათ და ასეც გამოიყურებოდა - დაახლოებით 4 სინათლის წელიწადის დიამეტრის სივრცე, რომელშიც ათასობით ვარსკვლავითაა გადანათებული. (შედარებისთვის: მზიდან კენტავრის ალფამდე, რომელიც ჩვენი ერთ-ერთი უახლოესი ვარსკვლავია, დაახლოებით იგივე მანძილია და, წარმოიდგინეთ, ეს სივრცე რომ უამრავი ვარსკვლავით გადაავსო! დედამიწაზე ღამე უფრო ნათელი გვექნებოდა, ვიდრე დღე). თუმცა, ცის ამ მონაკვეთზე დაკვირვებით მიღებული მონაცემების თავიდან გაანალიზებით, ასტრონომების ჯგუფი მიხვდა, რომ ვარსკვლავების ამ გროვის მსგავსი კლასტერი აქამდე არ ენახათ.
სფეროსებრი კლასტერები თითქმის ჩვენი სამყაროსავით ძველები არიან. მათი შემადგენელი ვარსკვლავები დროის დასაწყისში, ხანმოკლე პერიოდში შეიქმნენ. ტარზან 5 კი ორი სხვადასხვა წარმოშობის ვარსკვლავებისგან შედგება. მასში შემავალ ვარსკვლავთან უმეტესობა დაახლოებით 12 მილიარდი წლის წინ ჩამოყალიბდა, მცირე ნაწილი კი შედარებით ახალგაზრდაა, სულ რაღაც 7 მილიარდი წლის.
გროვის ახალგაზრდა ვარსკვლავებში მძიმე მეტალების მაღალი შემცველობა იმაზე მიუთითებს, რომ ეს ვარსკვლავები მათზე ბევრად ხნიერი ზეახალის (სუპერნოვას) აფეთქებით დაბინძურდა. “ვერცერთი ნამდვილი სფეროსებრი კლასტერი ვერ შეაკავებდა ზეახალის აფეთქებისას გამოტყორცნილ აირს”, განაცხადა მკვლევართა ჯგუფის ხელმძღვანელმა, ფრანჩესკო ფერარომ.
როგორც ფერარო და მისი გუნდის წევრები აცხადებენ, ტარზან 5-ის ეს უცნაური მდგომარეობა იდეალურად წარმოაჩენს იმ პერიოდს, როდესაც ჩვენი გალაქტიკა ფორმირდებოდა - მჭიდროდ კონცენტრირებული ვარსკვლავების ბირთვი.
თეორიის თანახმად, 12 მილიარდი წლის წინ, ირმის ნახტომი ვარსკვლავებისა და გაზის უზარმაზარი გროვების ურთიერთზემოქმედებით ჩამოყალიბდა, რომლებიც დროთა განმავლობაში ერთმანეთში გაითქვიფა.
ტარზან 5-ში შემავალი ახალგაზრდა ვარსკვლავების მდგომარეობა გვამცნობს, რომ ირმის ნახტომის ცენტრის ჩამოყალიბებისას, ამ რეგიონში აირების კატასტროფულად დიდი რაოდენობა იყო, რაც ზეახალის აფეთქების დამსახურებაა. მკვლევარების ვარაუდით, იმ ეპოქაში, როდესაც ირმის ნახტომი ყალიბდებოდა, ტარზან 5 დაახლოებით ათასჯერ მასიური იყო, ვიდრე დღესაა.
ფერარო და მისი გუნდი ცდილობს, ამ საინტერესო კლასტერის მსგავსი გროვები კიდევ იპოვნონ, რადგან მათზე დაკვირვება დაგვეხმარება უკეთ გავიგოთ, თუ რა ხდებოდა ჩვენი მშობლიური გალაქტიკის ახალგაზრდობაში. როგორც არქეოლოგები ქექავენ მიწის შრეებს უცნობი ცივილიზაციების აღმოსაჩენად, ისე ეძებენ ასტრონომები ვარსკვლავების შუქში ჩამალულ ინფორმაციას ჩვენი სამყაროს წარსულის შესახებ. ამ ძიების შედეგად, ადრე თუ გვიან, ბევრად მეტი გვეცოდინება სამყაროსა და მისი ისტორიის შესახებ.
-
სააკაშვილი წერს, რომ ღარიბაშვილს ციხეში მოწამვლისა და შესაძლო ლიკვიდაციის ეშინია სააკაშვილი წერს, რომ ღარიბაშვილს ციხეში მოწამვლისა და შესაძლო ლიკვიდაციის ეშინია
გადახედვა
-
მსოფლიოს N1 იუთუბერი Google-ის ახალი სახე გახდა — რას გეგმავს MrBeast ტექგიგანტთან ერთად? მსოფლიოს N1 იუთუბერი Google-ის ახალი სახე გახდა — რას გეგმავს MrBeast ტექგიგანტთან ერთად?
გადახედვა
-
OpenAI ახალი AI მოდელისთვის უსაფრთხოების ზომებს ამკაცრებს — ამდენად მძლავრია Astra? OpenAI ახალი AI მოდელისთვის უსაფრთხოების ზომებს ამკაცრებს — ამდენად მძლავრია Astra?
გადახედვა
-
როგორ მოქმედებს ჩაი და ყავა ქალების ძვლების ჯანმრთელობაზე? როგორ მოქმედებს ჩაი და ყავა ქალების ძვლების ჯანმრთელობაზე?
გადახედვა
-
პროკურატურამ თამაზ ელიზბარაშვილს ბრალდება წარუდგინა — მას 1 წლამდე პატიმრობა ემუქრება პროკურატურამ თამაზ ელიზბარაშვილს ბრალდება წარუდგინა — მას 1 წლამდე პატიმრობა ემუქრება
გადახედვა
-
წინანდლის ფესტივალის მერვე სეზონის გახსნამდე ისტორიულ მამულში პრესკონფერენცია გაიმართა წინანდლის ფესტივალის მერვე სეზონის გახსნამდე ისტორიულ მამულში პრესკონფერენცია გაიმართა
-
ქვიზი: ფილოსოფოსმა თქვა თუ სელებრითმა? ქვიზი: ფილოსოფოსმა თქვა თუ სელებრითმა?
-
OC Media: მოქანდაკე ლევან ბუჯიაშვილის განცხადებით, რუსთაველის გამზირზე მისი 21 მინიატურული ქანდაკება მოიპარეს OC Media: მოქანდაკე ლევან ბუჯიაშვილის განცხადებით, რუსთაველის გამზირზე მისი 21 მინიატურული ქანდაკება მოიპარეს
გადახედვა
-
კვანტური ექსპერიმენტისას მეცნიერებმა "ნეგატიური დრო" გაზომეს კვანტური ექსპერიმენტისას მეცნიერებმა "ნეგატიური დრო" გაზომეს
გადახედვა
-
გაერო: ელ-ნინიო 2027 წლის თებერვლამდე გაგრძელდება და შესაძლოა რეკორდულად ძლიერი იყოს გაერო: ელ-ნინიო 2027 წლის თებერვლამდე გაგრძელდება და შესაძლოა რეკორდულად ძლიერი იყოს
გადახედვა
-
შესაძლოა, მეცნიერებმა ბნელი მატერიის პირველი პირდაპირი კვალი დააფიქსირეს შესაძლოა, მეცნიერებმა ბნელი მატერიის პირველი პირდაპირი კვალი დააფიქსირეს
გადახედვა
-
მოემზადე ახალი სასწავლო წლისთვის — საქართველოს ბანკის შეთავაზებები სტუდენტებისთვის და მოსწავლეებისთვის მოემზადე ახალი სასწავლო წლისთვის — საქართველოს ბანკის შეთავაზებები სტუდენტებისთვის და მოსწავლეებისთვის
-
BSP: ყულევის ნავთობგადამამუშავებელმა საწარმომ სრულად არარუსული ნედლეულის გადამუშავება დაიწყო BSP: ყულევის ნავთობგადამამუშავებელმა საწარმომ სრულად არარუსული ნედლეულის გადამუშავება დაიწყო
გადახედვა
-
ოსკარის დაჯილდოებაზე საქართველო ლევან კოღუაშვილის ფილმს — გურიას წარადგენს ოსკარის დაჯილდოებაზე საქართველო ლევან კოღუაშვილის ფილმს — გურიას წარადგენს
გადახედვა
-
დედამიწის ერთ-ერთი ყველაზე მშრალი ადგილი თოვლით დაიფარა დედამიწის ერთ-ერთი ყველაზე მშრალი ადგილი თოვლით დაიფარა
გადახედვა
-
"ოსკარზე" საქართველოს სახელით ლევან კოღუაშვილის ფილმი "გურია" იქნება წარდგენილი "ოსკარზე" საქართველოს სახელით ლევან კოღუაშვილის ფილმი "გურია" იქნება წარდგენილი
გადახედვა
-
საყოველთაო ნათლობის 74-ე ეტაპისთვის, მსურველთა რეგისტრაცია იწყება საყოველთაო ნათლობის 74-ე ეტაპისთვის, მსურველთა რეგისტრაცია იწყება
გადახედვა
-
აშშ-ის ელჩის მოვალეობის შემსრულებელი ემი დიაზი ლუგარის ცენტრს ეწვია აშშ-ის ელჩის მოვალეობის შემსრულებელი ემი დიაზი ლუგარის ცენტრს ეწვია
გადახედვა
-
ნინო წილოსანის აზრით, ირაკლი ღარიბაშვილი ნიკა გვარამიას წაქეზებით მოქმედებდა ნინო წილოსანის აზრით, ირაკლი ღარიბაშვილი ნიკა გვარამიას წაქეზებით მოქმედებდა
გადახედვა
-
თევზეული გაძვირდა 18.1%-ით, ხორცი — 9.8%-ით, ზეთი — 7.8%-ით — რა გაძვირდა და რა გაიაფდა აგვისტოში? თევზეული გაძვირდა 18.1%-ით, ხორცი — 9.8%-ით, ზეთი — 7.8%-ით — რა გაძვირდა და რა გაიაფდა აგვისტოში?
გადახედვა
-
ზელენსკის გაფრთხილების შემდეგ, მოსკოვის აეროპორტებმა მუშაობა შეაჩერეს ზელენსკის გაფრთხილების შემდეგ, მოსკოვის აეროპორტებმა მუშაობა შეაჩერეს
გადახედვა
კომენტარები