ეუთოს დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებების ოფისი (ODIHR) პარლამენტის მიერ 4 მარტს ახალი საკანონმდებლო პაკეტის დამტკიცებას გამოეხმაურა.

განცხადებაში წერია, რომ ახალ კანონმდებლობას გამოხატვისა და გაერთიანების თავისუფლების უფლებებზე დამღუპველი გავლენა ექნება და მკაცრად შეზღუდავს პოლიტიკურ და საზოგადოებრივ მონაწილეობას. ODIHR ასევე აღნიშნავს, რომ მკაცრი სისხლის სამართლებრივი სასჯელები, ისევე როგორც ფართოდ და ბუნდოვნად განსაზღვრული ტერმინები, როგორიცაა "მასობრივი დაუმორჩილებლობა" ან "ექსტრემიზმი" არ შეესაბამება კანონის უზენაესობის სტანდარტებს სამართლებრივი გარკვეულობისა და პროგნოზირებადობის შესახებ და შეიცავს თვითნებური აღსრულების რისკს. განცხადებაში ასევე აღნიშნულია, რომ მთავრობის წინასწარი ნებართვის გარეშე ნებისმიერი უცხოური დაფინანსების კრიმინალიზაცია და ამის გამო 6 წლამდე თავისუფლების აღკვეთა არაპროპორციული ზომაა, "რომელიც ძირს გამოუთხრის მთავრობის მიმართ კრიტიკულად განწყობილი სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების მუშაობას".

"საქართველოში მიმდინარე საპროტესტო აქციებისა და დემოკრატიული და ადამიანის უფლებების გარემოს გაუარესების ფონზე, ეუთოს დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებების ოფისი (ODIHR) ღრმა შეშფოთებას გამოხატავს 4 მარტს დამტკიცებული ახალი საკანონმდებლო ცვლილებების გამო, რომლებიც ასანქცირებს სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციებსა და უცხოური დაფინანსების სხვა მიმღებებს, უკრძალავს მათ პოლიტიკურ პარტიებში გაწევრიანებას და საჯარო თანამდებობებზე კენჭისყრას, კიდევ უფრო ზღუდავს საერთაშორისო ფინანსურ დახმარებას სამოქალაქო საზოგადოებისთვის და კრიმინალად აცხადებს აქტივობებს, რომლებიც მთავრობის "დელეგიტიმაციადაა" მიჩნეული.

ახალ კანონმდებლობას გამოხატვისა და გაერთიანების თავისუფლების უფლებებზე დამღუპველი გავლენა ექნება და მკაცრად შეზღუდავს პოლიტიკურ და საზოგადოებრივ მონაწილეობას. კანონის ფართო მასშტაბმა, შესაძლოა, პოტენციური გავლენა მოახდინოს არა მხოლოდ დამოუკიდებელ სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციებსა და ადამიანის უფლებათა დამცველებზე, არამედ ცალკეულ ექსპერტებზე, კონსულტანტებსა თუ მომსახურების მიმწოდებლებზე.

მკაცრი სისხლისსამართლებრივი სასჯელები, ისევე როგორც ფართოდ და ბუნდოვნად განსაზღვრული ტერმინები, როგორიცაა "მასობრივი დაუმორჩილებლობა" ან "ექსტრემიზმი", რაც შესაძლოა გახდეს სისხლისსამართლებრივი დევნის საფუძველი, არ შეესაბამება კანონის უზენაესობის სტანდარტებს სამართლებრივი გარკვეულობისა და პროგნოზირებადობის შესახებ და შეიცავს თვითნებური აღსრულების რისკს. ნებისმიერი უცხოური დაფინანსების კრიმინალიზაცია მთავრობის წინასწარი ნებართვის გარეშე, რაც ითვალისწინებს სასჯელს 6 წლამდე თავისუფლების აღკვეთით, არის არაპროპორციული ზომა, რომელიც ძირს გამოუთხრის მთავრობის მიმართ კრიტიკულად განწყობილი სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების მუშაობას", — წერია გავრცელებულ განცხადებაში.

ODIHR ასევე აღნიშნავს, რომ ოფისი კვლავ სთავაზობს საქართველოს მხარდაჭერას იმის უზრუნველსაყოფად, რომ კანონები საერთაშორისო დემოკრატიულ სტანდარტებს შეესაბამებოდეს და ყველა მოქალაქის უფლება იყოს დაცული.

"მანამდე ODIHR ამბობდა, რომ სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების მუშაობის მარეგულირებელმა კანონმდებლობამ შესაძლოა მკაცრად შეზღუდოს მათი საქმიანობა. 2025 წლის მარტში ოფისმა ასევე გამოხატა შეშფოთება დემონსტრაციებისა და შეკრების სხვა ფორმების რეგულირების ცვლილებებთან დაკავშირებით და აღნიშნა, რომ გათვალისწინებული სანქციები ზედმეტად მკაცრი და შეუთავსებელია ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სტანდარტებთან.

ეუთოს ყველა სახელმწიფომ აღიარა სამოქალაქო საზოგადოების მნიშვნელობა განვითარებული და აყვავებული დემოკრატიისთვის. ისინი ასევე შეთანხმდნენ, პატივი სცენ პოლიტიკური პარტიების დაფუძნების უფლებას და უზრუნველყონ "გარანტიები, რათა მათ შეძლონ ერთმანეთთან კონკურენცია თანაბარი მოპყრობის საფუძველზე".

ოფისი კვლავ სთავაზობს საქართველოს მხარდაჭერას იმის უზრუნველსაყოფად, რომ კანონები საერთაშორისო დემოკრატიულ სტანდარტებს შეესაბამებოდეს და ყველა მოქალაქის უფლება იყოს დაცული", — წერია ODIHR-ის განცხადებაში.

შეგახსენებთ, საკანონმდებლო ცვლილებით სისხლის სამართლის წესით დასჯადი ხდება საქართველოს კონსტიტუციური წყობილების ან კონსტიტუციური ორგანოების არაღიარება და 3 წლამდე პატიმრობით ისჯება, ამას გარდა დასჯადი ხდება გრანტების შესახებ კანონის დარღვევა და ბიზნეს სუბიექტის პოლიტიკური აქტივობა.

ასევე სისხლის სამართლის კოდექსს დაემატა ახალი მუხლი — "ექსტრემიზმი კონსტიტუციური წყობილების წინააღმდეგ".

ეს მუხლი სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობას ითვალისწინებს იმ შემთხვევაში თუ პირი საქართველოს კანონმდებლობის მასობრივად დარღვევისკენ, საქართველოს ხელისუფლების ორგანოებისადმი მასობრივად დაუმორჩილებლობისკენ, საქართველოს ხელისუფლების ორგანოების ალტერნატიული ორგანოების შექმნისკენ სისტემატურად საჯაროდ მოუწოდებს. ამ მუხლის დარღვევა 3 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას, ჯარიმას ან გამასწორებელ სამუშაოს ითვალისწინებს.

კანონს ხელი მიხეილ ყაველაშვილმა 4 მარტს მოაწერა, რის შემდეგ ის ძალაშია.