ნასამ იდენტურ ტყუპებზე კვლევა ჩაატარა - ერთი კოსმოსში იყო, მეორე კი დედამიწაზე
ფოტო: NASA
გასულ მარტს, ნასას ასტრონავტი სკოტ კელი, კოსმოსში თითქმის ერთწლიანი ყოფნის შემდეგ, დედამიწაზე დაბრუნდა. საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურზე (სკს) 340 დღის განმავლობაში ყოფნისას, მეცნიერები სკოტის იდენტურ ტყუპ ძმას, მარკ კელის დედამიწაზე აკვირდებოდნენ. მიზანი იყო იმ ცვლილებების დანახვა ადამიანის სხეულში, რომლებიც კოსმოსში ცხოვრებასთანაა დაკავშირებული.
სკოტი და მარკი იდეალური საკვლევი ადამიანები არიან, რადგან მათ იდენტური დნმ აქვთ. ეს ნიშნავს, რომ მეცნიერებს უიშვიათესი შესაძლებლობა ჰქონდათ, რომ პირდაპირ შეედარებინათ სკოტის დნმ-ში არსებული ცვლილებები მარკის დნმ-თან დროის ერთსა და იმავე პერიოდში.
მეცნიერება აქამდეც იცოდნენ, რომ უწონადობაში ექვსი თვის (ან ნაკლები დროის) განმავლობაში ცხოვრებას ადამიანის სხეულზე უარყოფითი ეფექტები ჰქონდა, როგორიცაა ხერხემლის გაჭიმვა, კუნთების შეკუმშვა ან ძილის ციკლის არევა. მაგრამ დიდი ხნის განმავლობაში კოსმოსში ცხოვრებას რა ეფექტები აქვს ადამიანის სხეულზე, უცნობია.
ნასას Twin Study-ს შედეგების გამოყენება, რომელიც პირველად იანვრის დასაწყისში გამოქვეყნდა, ღრმა კოსმოსის სამომავლო მისიებისთვის იქნება შესაძლებელი.
ჟურნალ Nature-ს თანახმად, Twin Study-ს სრული შედეგების გამოქვეყნებამდე გარკვეული დრო იქნება საჭირო, რადგან ინფორმაცია ძალიან ბევრია და სენსიტიური, რომლის საიდუმლოდ დატოვება, შესაძლოა, თვითონ ტყუპებსვე უნდოდეთ.
გასაჯაროებული კვლევებიდან ყველაზე საინტერესო შედეგები:
სკოტის ტელომერები უფრო გაიზარდა, შემდეგ კი ნორმალურ ზომას დაუბრუნდა.
სკოტის ტელომერები (ქრომოსომების ბოლოებზე არსებული ქუდები) კოსმოსში ყოფნისას უფრო დაგრძელდა, ვიდრე მისი ძმისა, მაგრამ დედამიწაზე დაბრუნების შემდეგ ნორმალურ სიგრძეს ძალიან მალევე დაუბრუნდა. „ეს არის იმის სრულიად საწინააღმდეგო, რასაც აქამდე ვფიქრობდით“, ამბობს სუზენ ბეილი, რადიაციის ბიოლოგი კოლორადოს სახელმწიფო უნივერსიტეტიდან. ეს იმიტომ მოხდა, რომ მოკლე ტელომერები, ძირითადად, დაბერებასთან ასოცირდება. ნასას თქმით, მართალია, მეცნიერები კვლავ იკვლევენ ამის მნიშვნელობას, მაგრამ ის შესაძლოა კოსმოში უფრო მეტ ვარჯიშთან და ნაკლები კალორიის მიღებასთან იყოს კავშირში.
სკოტის მეთილაციის დონე შემცირდა.
მეთილაციის დონე, ანუ პროცესი, რომელსაც შეუძლია დნმ-ის სეგმენტის აქტივობის შეცვლა მისი მიმდევრობის შეცვლის გარეშე, შემცირდა სკოტის სისხლის თეთრ უჯრედებში, ხოლო მარკის კი გაიზარდა. „ეს შედეგები მიუთითებს იმ გენებზე, რომლებიც უფრო მეტად სენსიტიურები არიან გარემოს შეცვლის მიმართ, იქნება ეს დედამიწა თუ კოსმოსი“, აცხადებენ ნასაში.
ტყუპებს სხვადასხვა ნაწლავის ბაქტერია ჰყავდათ.
ერთწლიანი კვლევის განმავლობაში, სკოტსა და მარკს განსხვავებული ნაწლავის ბაქტერია ჰყავდათ, რომელიც საჭმლის გადამუშავებაზე იყო პასუხისმგებელი. ნასა წერს, რომ ეს მათი განსხვავებული კვებისა და გარემოს გამო იყო.
მეცნიერები ეძებენ ე.წ. კოსმოსურ გენს.
ტყუპების სისხლის თეთრ უჯრედებში რნმ-ის სეკვენირებით მკვლევრებმა 200 ათასზე მეტი რნმ-ის მოლეკულა აღმოაჩინეს, რომლებიც განსხვავებულად გამოიხატებოდა ძმებში. ტყუპებისთვის ნორმალურია, რომ გენომში უნიკალური მუტაციები ჰქონდეთ, მაგრამ მეცნიერებს სურთ, „უფრო ახლოს შეხედონ ამ ყველაფერს და დაინახონ, არსებობს თუ არა კოსმოსური გენი, რომელიც მაშინ გააქტიურდა, როდესაც სკოტი კოსმოსში იყო“, ამბობს ნასა.
-
ნახეთ: "მთამსვლელი" ჰუმანოიდი რობოტი ევერესტის დასალაშქრად ემზადება ნახეთ: "მთამსვლელი" ჰუმანოიდი რობოტი ევერესტის დასალაშქრად ემზადება
გადახედვა
-
მეცნიერებმა ანტარქტიდის სიღრმეში ასობით მიწისძვრის კვალი აღმოაჩინეს მეცნიერებმა ანტარქტიდის სიღრმეში ასობით მიწისძვრის კვალი აღმოაჩინეს
გადახედვა
-
როგორ ცვლის ტექნოლოგიები სპორტს — 2026 წლის ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატი როგორ ცვლის ტექნოლოგიები სპორტს — 2026 წლის ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატი
გადახედვა
-
მგზავრები ხელბარგისა და მცირე ზომის ჩემოდნების ატანას თვითმფრინავში უფასოდ შეძლებენ მგზავრები ხელბარგისა და მცირე ზომის ჩემოდნების ატანას თვითმფრინავში უფასოდ შეძლებენ
გადახედვა
-
ტესტი: გამოიცანი დინოზავრი სურათით ტესტი: გამოიცანი დინოზავრი სურათით
-
პოლიტპატიმრების გათავისუფლება, ივანიშვილის და მისი გუნდის სანქცირება — ევროპარლამენტმა საქართველოზე მორიგი კრიტიკული რეზოლუცია მიიღო პოლიტპატიმრების გათავისუფლება, ივანიშვილის და მისი გუნდის სანქცირება — ევროპარლამენტმა საქართველოზე მორიგი კრიტიკული რეზოლუცია მიიღო
გადახედვა
-
რატომ დაიბარეს გაერთიანებული სამეფოს ელჩი საგარეო უწყებაში? რატომ დაიბარეს გაერთიანებული სამეფოს ელჩი საგარეო უწყებაში?
გადახედვა
-
კოკა-კოლასა და ფიფას მსოფლიო ჩემპიონატის (FIFA World Cup 2026™) მასშტაბური კამპანია კოკა-კოლასა და ფიფას მსოფლიო ჩემპიონატის (FIFA World Cup 2026™) მასშტაბური კამპანია
-
საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტო: დიდი ბრიტანეთის მიერ სანქცირებული გემი ყულევის ნავსადგურში იმყოფებოდა, მაგრამ მაშინ სანქცირებული არ იყო საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტო: დიდი ბრიტანეთის მიერ სანქცირებული გემი ყულევის ნავსადგურში იმყოფებოდა, მაგრამ მაშინ სანქცირებული არ იყო
გადახედვა
-
თიბისი კონცეპტი წარმოგიდგენთ თბილისის ბალეტის ფესტივალს თიბისი კონცეპტი წარმოგიდგენთ თბილისის ბალეტის ფესტივალს
-
პენიტენციური: "ელენე ხოშტარიას დიაგნოზის აბსოლუტური უმეტესობა დადგენილი ჰქონდა დაწესებულებაში შემოსახლებამდე" პენიტენციური: "ელენე ხოშტარიას დიაგნოზის აბსოლუტური უმეტესობა დადგენილი ჰქონდა დაწესებულებაში შემოსახლებამდე"
გადახედვა
-
მარტინ სკორსეზე, რომელიც მარველს და თანამედროვე კინოს აძაგებდა, AI-ის ფანი გამოდგა მარტინ სკორსეზე, რომელიც მარველს და თანამედროვე კინოს აძაგებდა, AI-ის ფანი გამოდგა
გადახედვა
-
გია ხუხაშვილი: პაპუაშვილი კახურად პირდაპირ საუბრობს, რასაც ფიქრობენ “ქართულ ოცნებაში” და სამხარაძე იმერულად “ახვევს” გია ხუხაშვილი: პაპუაშვილი კახურად პირდაპირ საუბრობს, რასაც ფიქრობენ “ქართულ ოცნებაში” და სამხარაძე იმერულად “ახვევს”
გადახედვა
-
რატომ არ უნდა გამოტოვო რაგბის ახალგაზრდული მსოფლიო ჩემპიონატი რატომ არ უნდა გამოტოვო რაგბის ახალგაზრდული მსოფლიო ჩემპიონატი
-
ჰარი პოტერის ეკრანიზაციაში, როგორც იქნა, პივსს ვიხილავთ — ვინ ითამაშებს პოლტერგეისტს ჰარი პოტერის ეკრანიზაციაში, როგორც იქნა, პივსს ვიხილავთ — ვინ ითამაშებს პოლტერგეისტს
გადახედვა
-
ბიზნესმენების რეკეტი და მუქარა — "ქურდულ სამყაროსთან" კავშირში მყოფი 21 პირი დააკავეს ბიზნესმენების რეკეტი და მუქარა — "ქურდულ სამყაროსთან" კავშირში მყოფი 21 პირი დააკავეს
გადახედვა
-
"არანაირი უკან დახევა არ იქნება" — ირაკლი ზარქუა "გამჭვირვალობის კანონზე" "არანაირი უკან დახევა არ იქნება" — ირაკლი ზარქუა "გამჭვირვალობის კანონზე"
გადახედვა
-
G7: ვიღებთ ვალდებულებას, გავაძლიეროთ ზეწოლა რუსეთის საომარ ეკონომიკაზე G7: ვიღებთ ვალდებულებას, გავაძლიეროთ ზეწოლა რუსეთის საომარ ეკონომიკაზე
გადახედვა
-
დანილუს ჟალიმასი: საქართველო დაკარგავს სუვერენიტეტს თუ ის არ იქნება EU-ში დანილუს ჟალიმასი: საქართველო დაკარგავს სუვერენიტეტს თუ ის არ იქნება EU-ში
გადახედვა
-
ჯივიპი ისნის რაიონში წყალსადენისა და წყალარინების მაგისტრალურ ქსელებს აახლებს ჯივიპი ისნის რაიონში წყალსადენისა და წყალარინების მაგისტრალურ ქსელებს აახლებს
-
შოთა თუთბერიძე: თურქი ექიმების შეფასებით, სატანადო მკურნალობის გარეშე ელენე ხოშტარიამ უეტლოდ გადაადგილება შესაძლოა, ვეღარ შეძლოს შოთა თუთბერიძე: თურქი ექიმების შეფასებით, სატანადო მკურნალობის გარეშე ელენე ხოშტარიამ უეტლოდ გადაადგილება შესაძლოა, ვეღარ შეძლოს
გადახედვა

კომენტარები